Bütün Yollar Roma'ya Çıkmıyormuş: 300 Bin Kilometrelik Ağ Ankara ve Antakya'yı İşaret Etti
'Bütün yollar Roma'ya çıkar' sözünü duymayan yoktur. Ama yeni bir çalışma bu deyişin doğru olmadığını gösteriyor. Araştırmacılar Roma İmparatorluğu'nun yaklaşık 300 bin kilometrelik yol ağını dijital olarak haritalandırıp hangi kentin ağa ne kadar iyi bağlandığını hesapladı. Sonuç şaşırtıcı: bugün ülkemizin sınırları içinde kalan Antakya, Ankara ve İstanbul, karayoluyla seyahat edenler için başkent Roma'dan daha iyi konumlanmış durumdaydı.
Dahası imparatorluğun en önemli kara güzergâhı Roma'ya uğramıyordu bile!
İşte Nature Communications'ta yayımlanan çalışmanın ortaya koyduğu tablo.
Antakya, Ankara ve İstanbul "Roma'dan Daha İyi Konumlanmış"
Bilim insanları uzun süredir 'Itiner-e' adı verilen dev bir dijital atlas oluşturuyordu. Bu atlas yaklaşık 300 bin kilometrelik Roma yolunu kapsıyor. Ekip bu veriyi kullanarak Roma kentlerinin yol ağına ne kadar iyi bağlandığını hesapladı ve bulgularını Nature Communications dergisinde yayımladı.
Ölçek, imparatorluğun MS 117'deki doruk noktasında Akdeniz çevresinde neredeyse 5,5 milyon kilometrekarelik bir alanı kaplıyor. Avrupa'nın, Orta Doğu'nun ve Kuzey Afrika'nın büyük bölümünü elinde tutuyor.
Sonuçlarda öne çıkan isimler de hiç yabancı değil. Makalede, bugünkü Antakya (antik adıyla Antiokheia), Ankara (Ancyra) ve İstanbul (Byzantion) gibi büyük kentlerin, ayrıca Yunanistan'daki Korinthos'un karayoluyla seyahat edenler için 'Roma'dan daha iyi konumlanmış' olduğu yazıyor.
Bu kentlerin her birinin kendi gerekçesi var. Korinthos'un içinden geçen yollar Mora Yarımadası'nı Yunanistan'ın geri kalanına bağlıyordu, Ancyra ise Anadolu için hayati bir ulaşım merkeziydi, yani bugünkü Ankara'nın 'yol kavşağı' kimliği iki bin yıl öncesine dayanıyordu.
İmparatorluğun En Önemli Güzergâhı Antakya'dan Geçip Ankara'nın Yanından Sıyrılıyordu
Çalışmanın en çarpıcı bulgusu ise imparatorluğun kara yolu üzerindeki 'en önemli ara güzergâhının' başkentten geçmediğinin bulunması. Çalışmanın ortak yazarı, Aarhus Üniversitesi'nde klasik arkeoloji profesörü olan Tom Brughmans bu rotayı şöyle tarif ediyor: Kuzey Afrika ve Levant kıyısını izliyor, Antakya'dan geçiyor, Ankara'nın yakınından sıyrılıyor, İstanbul'dan Avrupa'ya atlıyor, oradan Po Vadisi ve Milano üzerinden Fransa'ya ilerliyordu. Yani imparatorluğun ana damarı Anadolu'nun içinden akıyordu, Roma'nın içinden değil.
Peki Roma neden bu kadar geride kaldı?
Brughmans'a göre büyük olasılıkla sebep kendine özgü konumu. 'İtalyan Yarımadası, imparatorluğun yol ağının bir uzantısı gibiydi; Roma da bu uzantının tam ortasında yer alıyordu' diyor. Ekibi asıl şaşırtan şey ise şu olmuş: 'Tüm İtalyan Yarımadası içindeki hareketin tümünü göz önüne aldığımızda, en merkezi yolun aslında karşı taraftaki Adriyatik kıyı şeridini izlediğini, Roma'yı tümüyle atladığını keşfedince şaşkına döndük.'
Çalışma ayrıca Roma yollarının arazi elverdiğinde düz olma eğiliminde olduğunu ama günümüz yolları kadar düz olmadığını da ortaya koydu; modern yol yapımı keskin dönüşlerden kaçınıp araziyi güçlü biçimde değiştirebiliyor, Romalıların böyle bir imkânı yoktu.
Peki Roma Neden Merkez Sayılıyordu? Cevap Yollarda Değil Denizde
Buradan 'Roma aslında önemsizmiş' sonucunu çıkarmak yanlış olur ve araştırmacılar da bu uyarıyı kendileri yapıyor. Çalışma yalnızca kara yollarını inceledi; oysa Roma İmparatorluğu'nda tek ulaşım aracı yollar değildi.
Ekip, Roma'nın deniz ve nehir ulaşımı açısından karayolunda sahip olduğundan çok daha önemli bir konuma sahip olmuş olabileceğini belirtiyor.
Brughmans 'Roma'nın merkezi konumu, yollarından değil; Akdeniz'in ortasındaki fiziksel konumundan, başlıca deniz ticaret yollarının kesişme noktasında bulunmasından kaynaklanıyor.' diyor.
Yani deyişi tamamen çöpe atmak yerine yerini değiştirmek gerekiyor!
Ekip, gelecekteki çalışmaların deniz ve nehir ulaşımını da incelemesi ve bu verileri yol ağı çalışmasıyla birleştirmesi gerektiğini söylüyor; kara ve su güzergâhları bir arada değerlendirildiğinde Roma ulaşım ağının bütünü çok daha net anlaşılacak. O zamana kadar 'Tüm Denizler Roma'ya Çıkar' demek de mümkün.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Sel İçin Kazı Yaparken Buldular: Yolun Altından Antik Roma Şehri Çıktı!
Mağarada 45 Bin Yıllık Kristal Buldu: İnsanlık Tarihini Baştan Yazdı
Yorum Yazın