Ankara'nın Adı 'Ana Kara'dan mı Geliyor? Cevap Bir Gemi Çapasında Saklı
Ankara'nın adının nereden geldiği sorusu ortaya atıldığında sıkça duyulan cevaplardan biri 'ana kara'. Kulağa da oldukça mantıklı geliyor. Sonuçta Anadolu'nun tam ortasında, denizden uzak bir şehir.
Ancak tarih kayıtları bu açıklamayı desteklemiyor. Ankara Valiliği'nin resmi tarihçesi, adın kaynağının kesin olarak bilinmediğini belirtiyor. Buna rağmen iz sürülebilen en eski isim, 2 bin yılı aşkın süredir kullanılıyor. Üstelik bu ismin anlamı denizden uzak bir şehir için oldukça şaşırtıcı.
Kaynak: Ankara Valiliği
Ankara'nın ismi nereden geliyor?
Başkent Ankara'nın isminin 'Ana kara' kelimesinden geldiği fikri, kelimenin bugünkü Türkçe okunuşuna bakılarak yapılan bir tahminden ibaret. Dil bilimde bu tür açıklamalara halk etimolojisi deniyor: Bir kelimenin kökeni, eski belgelerden değil, bugün kulağa nasıl geldiğinden yola çıkılarak açıklanıyor. Ankara adı ise Türkçenin Anadolu'ya gelişinden çok daha önce de kullanılıyordu.
Ankara Valiliği'nin tarihçesine göre kaynaklarda geçen ilk isim Ankyra. Bu isim Galatlar döneminde kullanılmış ve Yunancada 'çapa' anlamına geliyor. Yukarıdaki sikke de bunun somut kanıtlarından biri. Roma İmparatoru Caracalla döneminde basılan bu parada şehrin adı Yunan harfleriyle 'Ankyra Metropolü' olarak yazılı.
Denizden yüzlerce kilometre uzaktaki bir şehrin adının neden 'çapa' olduğu sorusunun cevabı ise bir efsaneye dayanıyor.
Antik çağ kaynaklarında aktarılan anlatıya göre şehri, Frig Kralı Midas kurdu ve kuruluş sırasında burada bir gemi çapası buldu. Şehir de adını bu çapadan aldı.
Efsanenin doğruluğu tartışmalı olsa da çapa, yüzyıllar boyunca şehrin sembolü olarak kaldı. Ankara'da basılan pek çok antik sikkede çapa figürüne rastlanıyor.
Hitit tabletlerindeki 'Ankuwa', Ankara'nın bilinen en eski adı olabilir.
Ankyra adının bile daha eski bir ismin devamı olduğu düşünülüyor. Hitit başkenti Hattuşa'da, yani bugünkü Çorum Boğazköy'de yapılan kazılarda bulunan tabletlerde 'Ankuwa' adlı bir yerleşimden sıkça söz ediliyor.
Valilik tarihçesine göre bazı yabancı tarihçiler, Ankuwa'nın muhtemelen bugünkü Ankara'nın bulunduğu yerde olduğunu düşünüyor. Bu görüş kesinleşmiş değil; ancak doğruysa şehrin adı en az 3 bin yıllık bir geçmişe sahip demek.
Hititlerden sonra bölgeye Frigler hâkim oldu. Ulus'taki kazılar Friglerin burada yaşadığını kesin olarak ortaya koyuyor. Ardından Lidyalılar, Persler ve Büyük İskender geldi. Helenistik dönemde Anadolu'ya yerleşen Galat boylarından Tektosaglar, şehri başkentleri yaptı.
Roma İmparatoru Augustus'un bölgeyi kesin olarak ele geçirmesinden sonra Ankyra, Latince kaynaklarda Ancyra olarak anılan bir eyalet merkezine dönüştü. Şehre tapınaklar, pazar yerleri, yollar ve su yolları yapıldı. Ulus'taki Augustus Tapınağı, bu dönemden bugüne ulaşan en önemli yapılardan biri.
Dünya bu şehri 'Angora' diye tanıyordu, 'Ankara' adı 1930'da kabul ettirildi
Şehrin adı yüzyıllar içinde farklı dillerin ağzında şekil değiştirdi. Valilik kayıtlarına göre isim Ankyra'dan başlayarak Ancyre, Engüriye, Engürü, Angara, Angora ve nihayet Ankara hâline geldi.
Türkler şehre 1071 Malazgirt Zaferi'nin ardından hâkim oldu. Selçuklu ve Osmanlı döneminde şehir yaygın olarak 'Engürü' diye anıldı. Batı dillerinde ise 'Angora' adı yerleşti. Bu isim bugün hâlâ Ankara keçisinin tiftiğinden elde edilen yünde ve Ankara kedisinin uluslararası adında yaşıyor.
23 Nisan 1920'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Ankara'da açıldı. Yukarıdaki fotoğrafta görülen Birinci Meclis binası, dönemin yabancı arşivlerinde 'Angora' başlığıyla yer alıyor. 13 Ekim 1923'te çıkarılan kanunla da Ankara, Türkiye Cumhuriyeti'nin başkenti oldu.
Başkentin yurt dışında hâlâ Angora diye anılması ise 1930'a kadar sürdü. 28 Mart 1930'da Türk şehirlerinin yabancılar tarafından Türkçe adlarıyla anılması istendi. Bu tarihten sonra 'Angora' adresli mektuplar teslim edilmemeye başlandı ve Ankara adı uluslararası alanda da kalıcı hâle geldi.
Yani 'ana kara' romantik bir yorum olarak kalıyor. Kesin olan ise bu adın Hitit tabletlerinden Roma sikkelerine, Osmanlı kayıtlarından Cumhuriyet'in ilanına uzanan binlerce yıllık bir yolculuğun ürünü olduğu.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Beyoğlu'nun İsim Babası Olan Bey ve Oğulun Kim Olduğunu Biliyor musunuz?
Hüzün Saklı: Ayrılık Çeşmesi Durağı Adını Nereden Aldı?
Kadıköy'ün Meşhur 'Kadısının' Kim Olduğunu Hiç Merak Ettiniz mi?
Yorum Yazın