Türk Mutfağının Üç Klasiği İlk 10'da: Bilim İnsanları En İyi Protein Kaynaklarını Sıraladı
Protein alırken sadece 'kaç gram' sorusunu sormak yeterli değil; o proteini elde etmenin sağlığa, çevreye ve cüzdana ne kadar yük bindirdiği de giderek daha çok konuşuluyor. Cambridge Üniversitesi'nden Dr. Chris MacDonald tam bu üç kriteri birleştirerek 20 farklı yüksek proteinli gıdayı sıraladı. Sonuçta listenin zirvesine tofu yerleşti, en son sıraya ise cheddar tipi peynir düştü.
Merak etmeyin, Türk mutfağında sık sık kullandığımız yiyecekler, listenin üst sıralarında yer alıyor.
Cambridge Araştırması 20 Protein Kaynağını Üç Kritere Göre Sıraladı
Cambridge Üniversitesi'nden davranış bilimci Dr. Chris MacDonald, 20 farklı yüksek proteinli gıdayı üç ayrı başlıkta değerlendirdi:
İnsan sağlığı
Çevresel sürdürülebilirlik
Fiyat erişilebilirliği
Hesaplama 100 gram protein başına yapıldı; yani 'bir porsiyon' üzerinden değil.
Sağlık tarafında sodyum, doymuş yağ, kolesterol miktarı ve besinin tam protein kaynağı olup olmadığı; çevre tarafında sera gazı emisyonu, arazi kullanımı, su tüketimi ve su kirliliği hesaba katıldı. Sonuçta listenin zirvesinde 36 puanla tofu, en sonunda ise 13 puanla cheddar tipi peynir yer aldı.
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu sıralamanın uçlarında: İlk yüzde 20'nin tamamı bitkisel kaynaklardan, son yüzde 20'nin tamamı ise hayvansal kaynaklardan oluşuyor. Elbette bu araştırmada sadece insan sağlığının dikkate alınmadığını tekrar hatırlatmakta fayda var.
Mercimek, Fasulye ve Nohut İlk 10'da: Türk Mutfağı Listeye Uygun
Sıralamanın ilk onunda Türk mutfağının üç temel taşı bulunuyor: Fasulye üçüncü, mercimek altıncı, nohut ise onuncu sırada. Yani sürdürülebilir ve ekonomik protein arayan biri için yeni bir mutfak kültürü öğrenmek şart değil; kuru baklagiller zaten geleneksel Türk sofrasının merkezinde!
Listenin tamamı şöyle sıralanıyor: Tofu, chia tohumu, fasulye, kinoa, ayçiçeği çekirdeği, mercimek, tavuk göğsü, ton balığı, yer fıstığı, nohut, ceviz, Brezilya fıstığı, somon, yumurta, domuz pirzola, morina balığı, dana biftek, kuzu pirzola, mozzarella ve cheddar.
Hayvansal kaynaklar arasında en iyi performansı tavuk göğsü ve ton balığı gösterdi. Kırmızı et ile peynir türleri ise listenin alt sıralarına yerleşti.
Sığır Etiyle Tofu Arasındaki Fark 100 Katı Aşıyor
Aradaki farkı en net gösteren veriler çevre başlığında. Aynı miktarda, yani 100 gram protein üretmek için tofuda 0,61 kilogram karbondioksit eşdeğeri emisyon oluşurken, sığır etinde bu rakam 64,19 kilograma çıkıyor. Arazi kullanımında da benzer bir uçurum var: Tofu 2,16 metrekare, sığır eti ise 211,38 metrekare alan gerektiriyor.
Sağlık tarafındaki farklar da çarpıcı. 100 gram protein başına sodyum miktarı fasulyede 11 miligramda kalırken mozzarellada 2 bin 549 miligrama ulaşıyor; doymuş yağ ise morina balığında 0,47 gram, cheddar peynirinde 84,74 gram.
Burada bir noktayı netleştirmek gerekiyor: Bu liste 'hangi besinde daha çok protein var' sıralaması değil, sağlık-çevre-fiyat üçlüsünün birleşiminden çıkan bir puanlama. Ayrıca 'BPI Score' adı verilen bu sistem, araştırmayı yapan MacDonald'ın kendi kurduğu Better Protein Institute'a ait ve kurumun açıkladığı amacı sürdürülebilir protein kaynaklarına geçişi hızlandırmak.
Araştırmacı bu bağlantıyı makalede açıkça beyan ediyor; yine de sonuçların yerleşik bir uzlaşı ölçütü değil, yeni önerilen bir değerlendirme sistemi olduğunu bilmek gerekiyor. Çalışma Frontiers in Sustainable Food Systems dergisinde yayımlandı.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Yorum Yazın