Medeniyet Çökerse Nereye Kaçmalı? Araştırma En Dayanıklı 5 Ülkeyi Açıkladı
Britanya’daki Anglia Ruskin Üniversitesi’nden araştırmacılar, dünya genelinde toplumsal bir çöküş yaşanması halinde düzenini en iyi koruyabilecek ülkeleri sıraladı. Sustainability dergisinde yayımlanan çalışmaya göre listenin başında Yeni Zelanda yer alıyor; onu İzlanda, Britanya, Tasmanya ve İrlanda izliyor. Ülkeler gıda üretimi, sınır güvenliği ve enerji şebekesi gibi ölçütlerle değerlendirildi.
Listenin zirvesinde Yeni Zelanda var.
Araştırmayı Anglia Ruskin Üniversitesi Küresel Sürdürülebilirlik Enstitüsü’nden Nick King ile Prof. Aled Jones yürüttü. Çalışma, tedarik zincirlerinin, uluslararası anlaşmaların ve küresel finans yapılarının dağılması anlamına gelebilecek geniş çaplı bir geri çekilmeyi ele alıyor ve hangi ülkelerin bu süreçte toplumsal, teknolojik ve örgütsel düzenini en iyi koruyabileceğine bakıyor.
Yeni Zelanda en yüksek potansiyele sahip ülke seçildi. Gerekçe olarak jeotermal ve hidroelektrik enerji üretebilmesi, geniş tarım arazileri ve düşük nüfus yoğunluğu gösterildi. Ada olması da sınırlarını korumasını kolaylaştırıyor.
Bu konum zenginlerin de dikkatinden kaçmadı. Aralarında Peter Thiel’in de anıldığı kıyamet hazırlıkçısı bazı milyarderlerin, olası bir felakete karşı Yeni Zelanda’yı sığınak olarak seçtiği biliniyor.
İzlanda ikinci sırada, ortak payda ise ada olmak.
İlk beşte yer alan ülkelerin hepsi ada ya da ada kıtası ve hepsi güçlü bir okyanus etkisi altında. Bu etki sıcaklık ve yağıştaki dalgalanmayı azalttığı için, iklim değişse bile koşulların görece istikrarlı kalma ihtimalini artırıyor.
Prof. Aled Jones seçim ölçütünü şöyle anlattı: Bir ülkenin listeye girebilmesi için sınırlarını koruyabilmesi ve ılıman iklime sahip olması gerekiyordu. Listenin üst sıralarına çıkan adalar genellikle nüfus yoğunluğu düşük yerler. İzlanda bu çerçevede Yeni Zelanda’nın hemen arkasında yer aldı.
Britanya listeye şaşırtıcı biçimde girdi.
Jones, Britanya’nın listeye girmesinin ekibi de şaşırttığını söyledi. Ülke yoğun nüfuslu, imalatını uzun süredir dışarıya yaptırıyor, yenilenebilir enerji teknolojilerinde en hızlı ilerleyenlerden değil ve bugün gıdasının yaklaşık yarısını kendisi üretebiliyor.
Çalışma da Britanya’nın daha karmaşık bir tablo çizdiğini belirtiyor: enerji karışımı karmaşık, nüfus yoğunluğu yüksek, kişi başına düşen tarım arazisi az. Buna karşılık toprakları genel olarak verimli ve tarımsal üretimi çeşitli. Ada olması ve ılıman iklimi ülkeyi yine de ilk beşe taşıdı.
Tasmanya, Avustralya’dan tek başına listeye girdi.
Listede Avustralya’nın tamamı yok; yalnızca güneyindeki ada eyaleti Tasmanya yer alıyor. Araştırmaya göre Tasmanya, İzlanda ve İrlanda gibi yerel ölçekte olumlu enerji ve tarım özelliklerine sahip. Ada olması ve ılıman iklimi de çalışmanın aradığı ölçütlerle örtüşüyor.
İrlanda da ilk beşe girdi.
İrlanda, enerji ve tarım açısından olumlu özellikler taşıyan ülkeler arasında sayıldı. Ada konumu sayesinde sınırlarını koruyabilmesi ve ılıman iklimi, listeye girmesinin temel nedenleri. İrlanda basını sonucu “dünyanın hayatta kalmak için en iyi beş yerinden biri” başlığıyla duyurdu.
Ülkeler üç ölçüte göre değerlendirildi.
Araştırmacılar ülkelere üç şeyden bakarak puan verdi: nüfusu doyuracak kadar gıda üretebilmek, elektrik şebekesini ve bir miktar imalat kapasitesini ayakta tutabilmek, sınırları kitlesel ve istenmeyen göçe karşı koruyabilmek.
Bunların yanında kendi kendine yeterlilik (enerji ve imalat altyapısı), taşıma kapasitesi (tarıma elverişli arazi ve nüfus) ve büyük nüfus merkezlerinden uzaklık da hesaba katıldı. Ülkeler, yerinden edilme olaylarından ne kadar uzakta kalabildiklerine göre de değerlendirildi.
Araştırmacılar çöküşün üç farklı şekilde gelebileceğini söylüyor.
Çalışma, “karmaşıklığın azalması” (de-complexification) kavramına odaklanıyor. Araştırmacılar bu sürecin üç farklı şekilde gelebileceğini söylüyor. Birincisi “uzun iniş”: yıllar ya da on yıllar boyunca kademeli bir gerileme. İkincisi ani çöküş: bir yıldan kısa sürede, önceden uyarı vermeden yaşanan kırılma. Üçüncüsü karma senaryo: yavaş başlayıp geri besleme döngüleriyle hızlanan ve ani bir çöküşe dönüşen süreç.
Çöküşün nedenleri arasında ağır bir finansal kriz, iklim krizinin etkileri, doğa tahribatı ve Covid-19’dan daha kötü bir salgın sayılıyor; bunların birleşimi de mümkün görülüyor. İklim değişikliği ise bu eğilimleri kötüleştiren bir “risk çarpanı” olarak tanımlanıyor.
Araştırmacılara göre asıl sorun birbirine fazla bağlı bir dünya.
Araştırmacılara göre insanlık, fazlasıyla birbirine bağlı ve çok enerji tüketen yapısı ile bunun yarattığı çevre zararı yüzünden tehlikeli bir noktada. Ekonomik verimliliğe değer veren küreselleşmiş düzen, dayanıklılığa zarar veriyor. Jones’a göre tam zamanında üretime dayanan, aşırı verimli bir ekonomi dayanıklılık için uygun değil; gıda gibi hayati alanlarda yedek kapasite ve biraz esneklik payı gerekiyor.
Jones, Yeni Zelanda’nın birinci çıkmasını şaşırtıcı bulmadığını söyledi. Son yıllarda yaşanan büyük gıda kayıplarını, finansal krizi ve pandemiyi hatırlatan Jones, “Hepsi aynı anda yaşanmadığı için şanslıyız” dedi.
Çalışmanın amacı yalnızca en uygun ülkeleri göstermek değil. Araştırmacılar, iklim değişikliği, tarımsal kapasite, yerel enerji, imalat kapasitesi ve karmaşıklığa aşırı bağımlılık gibi alanlarda atılacak adımları öne çıkarıp daha az elverişli ülkelerin dayanıklılığını artırmayı hedefliyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın