Herkes İyileşiyor, Herkes Sınır Koyuyor: Instagram İyi Olma Halimizi Nasıl Değiştiriyor?
Instagram’ı birkaç dakika kaydırdığınızda karşınıza benzer cümlelerin çıkması artık şaşırtıcı değil:
“Kendini seç.”
“Sınırlarını koru.”
“Sana hizmet etmeyen şeyleri bırak.”
“Kendinin en iyi versiyonu ol.”
Bir zamanlar psikologların odasında ya da kişisel gelişim kitaplarında karşılaşabileceğimiz kelimeler bugün sosyal medyanın günlük dilinin bir parçası. Terapi, öz şefkat, travma, sınır koyma, iyileşme, mindfulness, kendini keşfetme…
Peki Instagram’da sürekli “iyi olmayı” konuşurken aslında iyi olma halini nasıl tanımlıyoruz?
Ağustos 2026’da yayımlanan yeni bir araştırma tam olarak bu sorunun peşine düştü.
Araştırmacılar 9.844 Instagram paylaşımını inceledi
Ainara Larrondo-Ureta, Simón Peña-Fernández ve Jordi Morales-i-Gras tarafından yürütülen araştırmada #wellbeing etiketiyle paylaşılmış 9.844 Instagram gönderisi veri madenciliği, metin analizi ve bilgisayarlı görü yöntemleriyle incelendi.
Araştırmacılar yalnızca hangi kelimelerin kullanıldığına değil, paylaşımların oluşturduğu temalara, aldıkları etkileşimlere ve görsel anlatılara da baktılar.
Ortaya oldukça dikkat çekici bir tablo çıktı:
Instagram’da “iyi olma hali” denildiğinde fiziksel sağlıktan çok zihinsel, psikolojik ve spiritüel iyi oluş öne çıkıyordu.
Terapi, kendini keşfetme, spiritüellik, pozitif psikoloji ve motivasyonla bağlantılı içerikler anlatının merkezindeydi.
Egzersiz ve beslenme gibi fiziksel sağlık temaları ise daha geri planda kalıyordu.
Başka bir deyişle Instagram’daki wellbeing kültürü bize yalnızca “sağlıklı yaşa” demiyor.
Çok daha kişisel bir şey söylüyor:
Kendini anlamalısın, kendini geliştirmelisin ve duygusal olarak daha iyi bir noktaya gelmelisin.
“İyi olmak” giderek psikolojik bir projeye mi dönüşüyor?
Araştırmanın ilginç taraflarından biri burada başlıyor.
İyi oluş yalnızca hayatımızda deneyimlediğimiz bir durum olmaktan çıkıp üzerinde sürekli çalışmamız gereken bir mesele gibi sunulabiliyor.
Daha bilinçli ol.
Daha huzurlu ol.
Geçmişini çöz.
Sınır koy.
Kendini keşfet.
Potansiyelini gerçekleştir.
Bunların her biri tek başına son derece anlamlı olabilir. Ancak aynı mesajlarla tekrar tekrar karşılaşmak, “iyi olmanın” nasıl görünmesi gerektiğine ilişkin belirli bir sosyal medya anlatısı da yaratıyor.
Araştırmacıların “terapi kültürü” bağlamında ele aldığı noktalardan biri tam olarak bu: Psikolojik kavramlar artık uzmanlık alanlarının dışına çıkarak gündelik hayatı anlamlandırmak için kullandığımız kültürel bir dile dönüşüyor.
Sosyal medyada psikoloji dili neden bu kadar çekici?
Çünkü karmaşık bir duyguyu birkaç kelimeyle açıklayabilmek rahatlatıcı olabilir.
Bir ilişkide sürekli yorulduğunuzu düşünün.
Karşınıza “sınır koymak” kavramı çıkıyor.
Yaşadığınız bazı olayların bugün verdiğiniz tepkileri etkilediğini düşünüyorsunuz.
Karşınıza “travma” kelimesi çıkıyor.
Başkalarını memnun etmek için sürekli kendi ihtiyaçlarınızı ertelediğinizi fark ediyorsunuz.
Karşınıza “people pleasing” kavramı çıkıyor.
Bir kavram bazen uzun zamandır hissettiğimiz ama adlandıramadığımız bir deneyime isim verebilir.
Fakat sosyal medyanın çalışma biçimi başka bir sorunu beraberinde getiriyor: Karmaşık psikolojik süreçler kısa, paylaşılabilir ve kolay tüketilebilir mesajlara dönüşüyor.
Gerçek hayatta insanların ilişkileri, geçmişleri ve psikolojik süreçleri birkaç cümlelik formüllerden çok daha karmaşık.
Araştırmanın bir başka dikkat çekici sonucu: Wellbeing anlatısı oldukça kadın ağırlıklı
Araştırmacılar görsellerdeki cinsiyet temsilini de analiz etti ve #wellbeing anlatısının belirgin biçimde kadınlaştırılmışolduğunu saptadı.
Bu bulgu başka bir ilginç soruyu gündeme getiriyor:
Sosyal medyada kendini keşfetme, duygular üzerine çalışma ve psikolojik iyi oluş neden özellikle kadınlarla ilişkilendirilen bir görsel kültüre dönüşüyor?
Araştırma bu soruya tek bir nedensel cevap vermiyor. Ancak wellbeing içeriklerinin kimlere hitap ettiği ve psikolojik bakımın sosyal medyada nasıl temsil edildiği açısından dikkat çekici bir sonuç ortaya koyuyor.
Peki Instagram gerçekten psikolojimizi değiştiriyor mu?
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
Bu araştırma Instagram kullanmanın insanları psikolojik olarak değiştirdiğini göstermiyor.
Araştırmanın gösterdiği şey, Instagram’da iyi oluşun nasıl anlatıldığı.
Dolayısıyla “Instagram yüzünden herkes terapi dili kullanıyor” gibi doğrudan bir sonuç çıkarmak mümkün değil.
Ama araştırma, önümüze oldukça ilginç bir kültürel ayna koyuyor:
Bugünün sosyal medyasında iyi hayat yalnızca sağlıklı bir bedene sahip olmakla anlatılmıyor.
İyi hayat aynı zamanda kendini tanıyan, duygularını yöneten, sınırlarını bilen, kendisini geliştiren ve sürekli iç dünyası üzerinde çalışan bir insan olmayı da içeriyor.
Belki de bu yüzden sosyal medyada artık yalnızca hayatlarımızı paylaşmıyoruz.
Hayatlarımızı nasıl anlamlandırmamız gerektiğine ilişkin psikolojik bir dil de paylaşıyoruz.
Ve bir sonraki kez ekranınızda “kendinin en iyi versiyonu ol” yazısını gördüğünüzde aklınıza şu soru gelebilir:
İyi hissetmeye mi çalışıyorum, yoksa iyi hissetmenin nasıl görünmesi gerektiğini mi öğreniyorum?
Kaynak: Larrondo-Ureta, A., Peña-Fernández, S. & Morales-i-Gras, J. (2026). Shaping the notion of #wellbeing in the therapy culture context: an analysis through Instagram narratives.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
