Gözünüzdeki Atom Sayısı Evrendeki Tüm Yıldızlardan Fazla: 1'in Yanında 24 Sıfır Var!
Sosyal medyada dolaşan bir bilim iddiası yeniden gündem oldu: Tek bir insan gözü, gözlemlenebilir evrendeki bütün yıldızlardan daha fazla atom barındırıyor. İlk duyulduğunda imkânsız gibi görünen bu bilgi, kâğıt üzerinde hesaplandığında büyük ölçüde ayakta kalıyor. Yaklaşık 7,5 gram ağırlığındaki bir göz küresinin içinde 10²⁴ mertebesinde atom var; yıldızlar için verilen tahminler ise 10²² ile 10²⁴ arasında değişiyor.
Kaynak: Next Science
Yaklaşık 7,5 gramlık bir göz küresinin içinde, 1 yazıp yanına 24 sıfır koyduğunuzda çıkan sayı kadar atom bulunuyor.
Hesabın temeli, kimyanın en bilinen sabiti olan Avogadro sayısına dayanıyor: 6,022 x 10²³. Bir insan göz küresi ortalama 7,5 gram ağırlığında ve kütlesinin büyük bölümü sudan oluşuyor. 7,5 gram su yaklaşık 0,42 mol demek; bu da 2,5 x 10²³ su molekülü anlamına geliyor. Her su molekülünde iki hidrojen ve bir oksijen atomu bulunduğu için yalnızca sudan gelen atom sayısı 7,5 x 10²³'ü buluyor.
Üzerine kolajen, protein, yağ ve tuzların atomları eklendiğinde toplam rahatlıkla 10²⁴ sınırına dayanıyor. Bu atomların hepsi de aynı anda iş başında: Retinada ışığı yakalayan rodopsin molekülleri, saniyenin binde biri ölçeğinde şekil değiştirerek foton bilgisini sinir sinyaline çeviriyor.
Öte yandan gözlemlenebilir evrendeki yıldız sayısı için verilen aralık 10²² ile 10²⁴ arasında gidip geliyor.
Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) verdiği aralığa göre gözlemlenebilir evrende 10¹¹ ile 10¹² arasında galaksi var ve her galakside yine 10¹¹ ile 10¹² arasında yıldız bulunuyor. Çarpım yapıldığında sonuç 10²² ile 10²⁴ arasında bir yıldız sayısına çıkıyor. Uzun yıllar ders kitaplarında dolaşan klasik tahmin ise 200 milyar galaksi ve galaksi başına 100 milyar yıldız üzerinden 2 x 10²² idi.
NASA astronomlarının son yıllarda dile getirdiği üst sınır daha cesur: 1 septilyon, yani 10²⁴ yıldız. İki uç arasındaki 100 katlık fark, iddianın kaderini de belirliyor. Alt tahmin doğruysa göz, evrendeki yıldızları 30 katı aşan bir farkla geçiyor; üst tahmin doğruysa ortaya neredeyse başa baş bir yarış çıkıyor.
Yukarıdaki fotoğraf da bu belirsizliğin nedenini gösteriyor. Hubble'ın 2004'te yayımladığı Ultra Derin Alan görüntüsü, gökyüzünün 13 milyonda birine denk gelen küçücük bir karede yaklaşık 10 bin galaksi olduğunu ortaya koydu. Teleskoplar derinleştikçe sayım da yukarı çekiliyor.
Ancak iddianın dolaşıma giren hâlinde ciddi bir hata var: Evrenin tamamındaki atom sayısı 10⁸⁰ civarında.
Paylaşımda 'gözünüz bilinen evrenin tamamından daha fazla atom içeriyor' yazıyor; bu ifade tamamen yanlış. Fizikçilerin gözlemlenebilir evren için verdiği atom sayısı 10⁷⁸ ile 10⁸² arasında, en sık kullanılan değer 10⁸⁰. Bu sayının yanında 10²⁴ neredeyse kaybolacak kadar küçük kalıyor. Karşılaştırmanın anlamlı olduğu tek yer, yıldız sayısı.
İşin şiirsel tarafı ise rakamların bittiği yerde başlıyor. Gözdeki oksijen, karbon, azot ve kalsiyum atomlarının hiçbiri Dünya'da üretilmedi; hepsi milyarlarca yıl önce yıldızların çekirdeğinde ve yıldız patlamalarının basıncı altında sentezlendi. Yukarıdaki Yaratılış Sütunları görüntüsü tam olarak bu sürecin sürdüğü bir yer: Kartal Bulutsusu'nda hâlâ yeni yıldızlar doğuyor.
Carl Sagan'ın meşhur 'Biz yıldız tozundan yapıldık' sözü de buradan geliyor. Yani evreni izlemek için kullandığınız organ, izlediği evrenin külünden yapılmış.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Einstein’ın “En Büyük Hatası” Sorgulanıyor: Evrenin Kaderi Değişebilir
Evrenin Sırrını Çözmek İçin Dağın İçinden 800 Bin Ton Kaya Çıkarıldı
Yorum Yazın