E-Ticarette Çok İade Eden ve Olumsuz Yorum Yapanlar Kara Listede: Hesaplar Kapatılabiliyor
Online alışverişte sık iade yapan ve olumsuz yorum bırakan müşteriler, e-ticaret platformlarının kara listesine alınıyor. Bu kullanıcıların iadeleri sıkı denetime giriyor, kampanya ve üyelik avantajları kısılıyor, hesapları ise askıya alınabiliyor. Tüketici dernekleri yasal cayma hakkını kullanmanın tek başına suistimal sayılamayacağını vurguluyor.
[Kaynak: Türkiye Gazetesi]
Platformlar iadesi çok, yorumu sert müşterilerin kampanya ve taksit haklarını daraltıyor.
Pazar büyüdükçe sipariş ve iade sayısı da arttı. Ticaret Bakanlığı verilerine göre e-ticaret hacmi 2019'da 136 milyar lirayken 2025'te 34 kat büyüyerek 4 trilyon 567 milyar liraya çıktı. Perakende e-ticaret 2 trilyon 457 milyar liraya, hızlı ticaret 388,7 milyar liraya ulaştı. Toplam işlem sayısı 5 milyar 940 milyonu buldu.
Bu kalabalığın içinde platformlar, kötüye kullanımı önlemek için müşterilerin alışveriş alışkanlıklarını daha yakından izliyor. Olağan dışı ya da şüpheli bulunan işlemlerde iadeler sıkı denetime alınıyor. Kampanya ve kupon hakları daralıyor, üyelik ayrıcalıkları ile taksit seçenekleri azalıyor.
Bazı hesaplar askıya alınıyor, bazıları tamamen kapatılıyor.
Kısıtlamalar bununla bitmiyor. Platformlar bazı müşterilerin hesaplarını askıya alıyor, bazılarını da tamamen kapatabiliyor. Sık kötü yorum yazanlar da en az sık iade edenler kadar bu listeye giriyor.
Değerlendirmede dört unsur öne çıkıyor: iade sayısı, iade gerekçesi, ürünün durumu ve sorunun satıcıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı. Tüketicilerin asıl derdi ise başka yerde. Yasal iade hakkını kullandıkları için alışveriş imkânlarının ya da üyelik avantajlarının kısıtlanıp kısıtlanmadığını öğrenemiyorlar.
Dernekler cayma hakkında ürün sayısı sınırı olmadığını hatırlatıyor: 10 ürünün tamamı bile iade edilebilir.
Tüketici dernekleri, mevzuatta cayma hakkı kapsamında iade edilecek ürün sayısına bir sınır konmadığını belirtiyor. Yasal koşullara uyulduğu sürece sipariş edilen 10 ürünün tamamı bile geri gönderilebiliyor. Dernek temsilcilerine göre iade sayısının yüksek olması tek başına suistimal anlamına gelmiyor.
Tartışma da tam bu noktada düğümleniyor. Platformların amacı 14 günlük cayma hakkının kötüye kullanılmasını önlemek. Eleştirenlere göre ise bu yaptırımlar, hakkını yasal çerçevede kullanan müşterileri de mağdur ediyor.
İngiliz moda devi ASOS, 2025'te bazı müşterilerin hesaplarını iade davranışları yüzünden kapattı.
Benzer uygulamalar yurt dışında da var. İngiltere merkezli moda platformu ASOS, 2025'te bazı müşterilerin hesaplarını iade davranışları nedeniyle kapattığını doğruladı. Şirket bu adımı, ücretsiz iade hizmetinin sürdürülebilmesi için oluşturduğu adil kullanım politikasıyla açıkladı.
Politikanın kökleri daha eskiye uzanıyor. Retail Gazette'in 30 Ağustos 2024 tarihli haberine göre ASOS, üyelerine gönderdiği e-postayla iade konusundaki adil kullanım politikasını değiştireceğini bildirmişti. Şirket yeni kuralların yalnızca küçük bir müşteri grubunu kapsayacağını söylemişti. ABD'de ise iadeleri ücretsiz tutmayı sürdürülemez hale getiren müşteriler 4,99 dolar iade ücreti ödüyor.
ABD'de iade geçmişinden risk puanı çıkarıldığı iddiası mahkemeye taşındı.
Amerika'da perakende şirketlerinin müşterilerin satın alma ve iade geçmişini analiz ederek risk puanı oluşturduğu iddiaları mahkemeye taşındı. Sephora ve The Retail Equation şirketine açılan davada, tüketicilerin iade geçmişi ile kimlik bilgilerinin değerlendirildiği ve bazı geçerli iade taleplerinin bu yüzden reddedildiği öne sürüldü.
Hunton Andrews Kurth'ün aktardığına göre 2020'de açılan davada şikâyetçi taraf, Sephora'nın tüketici verilerini müşterilerin haberi olmadan The Retail Equation ile paylaştığını savundu. Bu verilerle üretilen risk puanlarının, iade ve değişim taleplerini sahtekârlık ya da kötüye kullanım gibi göstermek için bahane edildiği iddia edildi. Ağustos 2020'de dilekçe değiştirilerek 12 perakendeci daha davaya eklendi.
Hesabı kapatılan ya da iadesi engellenen tüketiciler Tüketici Hakem Heyeti'ne başvurabiliyor.
Uzmanlar, firmayı zarara uğratma kastı kanıtlanmadıkça müşteriye yaptırım uygulanamayacağını ifade ediyor. Hesabı kapatılan ya da iadesi engellenen tüketiciler, Tüketici Hakem Heyetleri ile Ticaret Bakanlığı'na başvurabilir.
Platformların kendi kuralları ile yasal cayma hakkı arasındaki sınırın nereden geçeceği ise henüz netleşmiş değil. Hesabı beklenmedik biçimde kısıtlanan müşteriyi önümüzdeki dönemde bu başvuru yolları bekliyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!






Yorum Yazın