Beş Yıl Sonra O Şirket Hâlâ Orada Olacak mı?
Hannover'de üç gün kamyon gezdim. Üçüncü günün sonunda ayaklarım o kadar ağrıyordu ki bir standın kenarındaki bara oturup kahve içtim ve etrafıma baktım. On beşin üzerinde marka saymıştım. Çoğunun adını bir yıl önce duymamıştım bile.
Hepsinin standı parlaktı. Hepsinin bir rakamı vardı. Menzil batarya otonomi. Kimi beş yüz kilometre diyordu kimi altı yüz. Biri şoförsüz kamyondan söz ediyordu. Salonun içinde gelecek çoktan gelmişti.
Sonra bir rakam okudum. Avrupa'da satılan kamyonların yüzde doksan ikisi hâlâ dizel.
Fuar salonu ile yol arasındaki mesafe işte bu. İçerisi 2035 dışarısı 2026.
Standları gezerken o mesafeyi yakından gördüm. Ürün sergileniyordu ama satılan şey henüz biraz hayaldi. Sorduğumda çoğunun homologasyonu yoktu. Yani o kamyonu bugün almak isteseniz alamazsınız. Tasarım bitti testler tamam gelecek yıl belgeyi alıyoruz diyorlardı. Bu cümleyi o kadar çok duydum ki bir noktadan sonra gülümsemeye başladım.
Küçümsemeyin derim. Çünkü işin içinde başka bir rakam var. Çinli üreticilerin elektrikli kamyonları Batılı rakiplerinden yüzde otuz ile elli arası daha ucuz fiyatlanıyor. Bu farkla gelen bir ürünün pazara ne yaptığını hepimiz gördük. Önce televizyonda gördük sonra beyaz eşyada sonra telefonda.
Fuarda tanıştığım bir sektör insanı bana şunu söyledi. Bu iş elektronikte nasıl olduysa öyle olacak arkalarında devlet var rekabet edilmez.
Abartılı gelebilir. O zaman şunu hatırlatayım. Togg bile yeni B segmenti ailesinde CATL'in iştiraki olan şirketin şasi teknolojisini kullanacak. Üç model 2027 ortasından itibaren yolda olacak. Bizim millî markamızın altında Çin platformu var.
Soru artık Çin gelecek mi değil. Çin zaten altta.
Buraya kadarı sektör hikâyesi. Asıl mesele bundan sonrası ve aslında hiç kamyonla ilgili değil.
Dönüş uçağında kafamda tek bir soru vardı. Bugün bu araçlardan birini alan bir nakliyeci beş yıl sonra ne yapacak?
Bataryanın o günkü sağlığını kimse garanti etmiyor. İkinci el değerini kimse bilmiyor çünkü henüz oluşmuş bir ikinci el pazarı yok. Bugünün şarj standardı yarın yetmeyebilir. Bunlar gerçek riskler. Hiçbiri en büyüğü değil.
En büyük risk aldığınız markanın beş yıl sonra ortalıkta olmaması.
Bir düşünün. Dizel kamyonda motor mekanikti. Marka batsa bile araç çalışırdı parçasını bir yerden bulurdunuz ustası tamir ederdi. Bugünün kamyonu yazılıma bağlı buluta bağlı uzaktaki bir sunucuya bağlı. O sunucu kapandığında elinizde otuz ton çelik kalıyor.
Değerini kaybedecek araç teknolojisi eskiyen araç değil. Arkasında duracak kimsesi kalmayan araç.
Bu cümleyi kamyon için yazdım sonra fark ettim ki her şey için geçerli.
Muhasebe programınızı seçerken de aynı soru geçerli. Şirketinizin bütün verisi o yazılımın içinde duruyor. Firma kapanırsa veri kimde kalıyor. Bulut hizmetiniz ödeme altyapınız tedarikçiniz franchise aldığınız marka. Hepsinde aynı hikâye. Ürünü değerlendirirken saatlerce özellik karşılaştırıyoruz. Arkasındaki şirketin beş yıl sonra ayakta olup olmayacağını ise nadiren soruyoruz.
Girişimcilikte en pahalı hatalar yanlış ürün seçmekten doğmuyor. Yanlış ortakla yola çıkmaktan doğuyor. Ortak derken sadece hisse ortağını kastetmiyorum. Bağımlı olduğunuz herkes ortağınızdır.
Bu yüzden masaya oturduğumda artık özellik listesinden önce başka şeylere bakıyorum. Bu şirketin Avrupa'da kurulu bir tüzel kişiliği var mı. Kaç ülkede kaç araç teslim etmiş. Karşımdaki kişinin kartvizitinde hangi bölge yazıyor. Sorduğum zor soruya net cevap mı veriyor yoksa konuyu mu değiştiriyor.
Bunlar teknik sorular değil. Karakter soruları.
Teknoloji hızlanırken karar vermek zorlaşmıyor aslında. Sadece doğru soruyu sormak daha önemli hale geliyor.
Bugünün doğru sorusu da şu. Bu marka beş yıl sonra da burada olacak mı?
Dr. Mustafa Çağa
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
