Avokado ve Domatesin Ortak Noktası! İklim Krizi Yüzünden Yakında Tadını Unutacağımız Popüler Yiyecekler
Her şeyin her zaman soframızda olacağını, markete gidip istediğimiz meyveyi, sebzeyi ve içeceği kolayca alabileceğimizi sanıyoruz. Oysa işler biraz farklı işliyor. İklim krizi arka planda sessiz sedasız bir şekilde düzenimizi değiştirmeye başladı.
Sıcaklık, kuraklık, düzensiz yağışlar... Tüm bunlar tarımı doğrudan etkiliyor. Haliyle bazı yiyeceklerin üretimini de zorlaştırıyor. Bu değişimin arkasında 200 yıllık fosil yakıt kullanımı var — soframız bize bunu gösteriyor. İyi haber şu: enerji sistemimizi değiştirmek hâlâ mümkün ve Türkiye bu dönüşümde hız kazanıyor.
Peki, hangi yiyeceklerden bahsediyoruz? Gelin, birlikte bakalım!
1. Avokado
Son zamanlarda popüler olan bir yiyecekle karşınızdayız... Özellikle kahvaltılarda çok sık tercih ediliyor. Tostların üzerine, salatalara ya da smoothie tariflerine koyarak lezzetli şeyler elde edebiliyoruz.
Fakat avokado üretiminde su çok önemli... Bu yüzden kuraklığın arttığı yerlerde avokado üretmek zor hale geldi. İklim krizi ilerledikçe avokadonun da üretimi daha maliyetli olacak. Bu da fiyatların artması ve erişimin zor olması demek!
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'ne baktığımızda tarım araştırma merkezlerinin ve üniversitelerin değişen iklim koşullarına uyum sağlayacak tohumlar üzerinde çalışmalara başladığını görüyoruz. Ayrıca damla sulama gibi su tasarrufunu sağlayan modern sulama sistemlerinin de yaygınlaşması bekleniyor!
2. Kahve
Güne kahveyle başlayanların ve enerji için kahveye başvuranların iç çektiğini duyar gibiyiz... Kahve bitkisine baktığımız zaman iklim değişikliklerinden çok kolay bir şekilde etkilendiğini görüyoruz. Arabica kahvesinin yetişebildiği alanlar 2050'ye kadar %50 oranında azalabilir.
Sıcaklıkların artması nedeniyle kahve çekirdeklerinin kalitesi de değişiyor. Ayrıca zararlı böcekler yayılarak üretimi daha da zor hale getiriyor. Kahve tutkunları için üzücü bir durum!
3. Çay
Doğu Karadeniz Bölgesi'nde yetişen çayla karşınızdayız! Bu bölgenin iklim dengesi çayın kalitesini doğrudan etkiliyor. Son zamanlara baktığımızda yağış düzeni, sıcaklık artışı ve aşırı hava olaylarının çay tarımını doğrudan etkilediğini görüyoruz.
İklim koşullarındaki değişimler hasat miktarını ve yaprak kalitesini olumsuz olarak etkiliyor...
Umutsuz olmayalım! Kuraklığın etkisini azaltmaya yönelik su yönetimi projelerine yatırımlar yapılmaya başlandı. DSİ ve UN-Water'da gördüğümüz üzere yağmur hasadı, atık suyun geri dönüştürülmesi ya da sulama altyapısının iyileştirilmesi gibi önemli adımlar atılıyor!
4. Kakao
Çikolata sevenler burada mı? Evet, iklim krizi nedeniyle olumsuz etkilenen bir diğer ürün kakao. Kakao ağaçları belirli bir sıcaklığı ve nemi sever. Eğer denge bozulursa verimlilik azalır.
Batı Afrika’ya bir gidelim. Artan sıcaklık ve düzensiz yağışlarla karşılaşıyoruz. Bu da kaliteli kakao üretiminin önüne geçen bir durum. Üretim zorlaşınca çikolata fiyatları da daha pahalı hale gelecektir!
5. Muz
Dünyanın en çok tüketilen meyvelerinden biri! Çok üzücü ama muz üretiminde bazı sorunlar yaşanmaya başladı. Muz bitkileri hastalıklara ve iklim değişikliklerine karşı çok hassastır.
Sıcaklıkların artması ve yağışların aşırı olması nedeniyle üretim hemen olumsuz etkileniyor. Ayrıca bu durum mantar hastalıkları için de büyük bir tehdit oluşturuyor. Bu da üretim alanlarının azalmasına neden olmuş durumda. Yani gelecekte muz fiyatlarında ciddi artışlar olabilir...
İklim krizinin temel nedenlerinden biri sera gazı... Sera gazının emisyonlarını azaltmaya yönelik hedefler belirleniyor. IPCC (Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli) yenilenebilir enerji kaynaklarına yapılan yatırımlar artarak fosil yakıt kullanımını azaltmaya yönelik politikalar oluşturuluyor!
6. Fındık
Türkiye, dünya fındık üretiminin büyük bir bölümünü karşılayan ülkelerden biri! Fakat ilkbahar donlarının yaşanması, aşırı yağışlar ve sıcaklık dalgalanmaları fındık bahçelerini olumsuz olarak etkiliyor.
Çiçeklenme dönemindeki olumsuz hava koşulları nedeniyle kalitede kayıplar yaşanıyor.
7. Zeytin
Akdeniz mutfağının vazgeçilmezi... Zeytinyağı da sofralarımızın en önemli parçalarından biri. Fakat kuraklık nedeniyle zeytin ağaçları zorlanmaya başladı.
Akdeniz havzası küresel ortalamadan %20 daha hızlı ısınıyor; İspanya'da 2023'te zeytinyağı fiyatları bir yılda iki katına çıktı.
Ama merak etmeyin! Ormanların atmosferdeki karbondioksiti depolayarak iklim dengesini koruduğu keşfedildi. Bu yüzden birçok ülkede geniş çaplı ağaçlandırma projelerinin hayata geçirildiğini görüyoruz. Yangına karşı önemler artıyor ve yeniden yeşertme çalışmaları yapılıyor!
8. Çilek
Hem lezzeti hem de görüntüsüyle bizi mutlu eden çilek çok narin bir meyve. Bu yüzden iklim değişiminden hemen etkilenebiliyor. Hem aşırı sıcaklar hem de düzensiz yağışlar çileğin kalitesini düşürüyor.
Bunların yanı sıra hasat sürecinde de iklim baskısı sorun oluşturuyor. Gelecekte çok daha pahalı bir meyve olabilir...
9. Bal
Bal, ekosistemin sağlığını yansıtan bir yiyecek... Arılar olmadan bal üretiminden de bahsedilemez. Fakat iklim değişikliği arıları çok büyük ölçüde etkiliyor. Habitat kaybı nedeniyle arı popülasyonunda azalma oldu. Dünya genelinde arı türlerinin üçte biri tehdit altında; tozlaşma olmadan küresel gıda üretiminin %35'i risk altına giriyor.
Arıların azalması sadece balı değil, aynı zamanda birçok tarım ürününü de etkiler... Ekosistemde her şeyin birbirine bağlı olduğu unutulmamalı!
10. Somon
Sağlıklı beslenenlerin en çok tercih ettiği şeylerden biri somon. Fakat deniz suyu sıcaklıklarında artış yaşanıyor. Bu da balık popülasyonunu etkiliyor.
Deniz suyunun ısınması, somonların yaşam koşullarını zorlaştırıyor ve hastalıklarla parazitlerin daha kolay yayılmasına neden oluyor...
11. Üzüm
İklim değişikliğinin etkilediği bir diğer ürün üzüm... Sıcaklıkların artması nedeniyle üzümün aromasında değişiklik oluyor. Taze tüketilmesinin yanı sıra içecek üretimini de olumsuz etkileyen bir durum.
Manisa ve Denizli gibi bölgelerde bu yüzyılın ortasına doğru üzüm veriminde yaklaşık olarak %15 ila %30 arasında bir düşüş olabileceği belirtiliyor. Oeno One üreticilerin yeni uyum yöntemleri geliştirmesi gerektiğini vurguluyor.
12. Domates
Hem yemeklerde hem de kahvaltı sofralarında mutlaka bulunan domates de iklim krizinden etkileniyor! Üretiminde su çok önemli. Fakat aşırı sıcaklar ve kuraklık nedeniyle üretiminde zorluklar yaşanmaya başlandı.
Türkiye dünyanın en büyük domates üreticilerinden biri — kuraklık ve su stresi bu üretimi doğrudan tehdit ediyor.
İklim krizi küresel bir sorun... Bu yüzden ülkeler ortak çözümler geliştirmek için çalışıyorlar. Sera gazı emisyonlarını azaltma ya da küresel sıcaklık artışını sınırlandırma gibi hedefler belirlenmiş durumda... Paris İklim Anlaşması, Avrupa Çevre Ajansı ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı küresel birlikteliği bize gösteriyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın