279 Ağacı Bilerek Devirdiler: Kasırgayı Taklit Edip Ormanı 36 Yıl İzlediler
Ortada ne bir fırtına vardı ne de bir kasırga... Yine de 1990 yılının ekim ayında ABD'nin Massachusetts eyaletindeki bir ormanda yüzlerce ağaç tek tek yere serildi. Üstelik bunu yapanlar, ormanı en iyi tanıyan bilim insanlarıydı! Harvard Üniversitesi'ne bağlı Harvard Forest'taki araştırmacılar, 1938'deki yıkıcı kasırgayı yeniden canlandırmak için 279 ağacı bilerek devirdi. Üzerinden geçen 36 yılda ne mi oldu? Gelin keşfedelim!
İşte detaylar.
Her Şey 1938'deki Büyük Kasırgayla Başladı
1938'de ABD'nin kuzeydoğusunu vuran Büyük New England Kasırgası, bölgedeki ormanlarda sayısız ağacı devirdi. Fakat asıl büyük değişim kasırganın ardından yaşandı. Devrilen ağaçlar ormanlardan toplanıp çıkarıldı. Harvard'ın haber sitesi Harvard Gazette'e göre bu süreç, ABD tarihinin en büyük kurtarma kesimlerinden birine dönüştü.
Yıllar sonra bilim insanlarının aklında basit ama önemli bir soru belirdi: Peki o ağaçlara kimse dokunmasaydı ne olurdu?
Ormanın kendi haline bırakıldığında nasıl toparlanacağını görmek isteyen Harvard Forest araştırmacıları, bu sorunun cevabını deney yoluyla aramaya karar verdi.
Görselde: 1938 kasırgasının ardından kurtarma kesimiyle toplanan tomrukların saklandığı göllerden biri. (Harvard Forest Arşivi)
Vinçle Tek Tek Yere Serdiler
Deney için Massachusetts'in Petersham kasabasındaki Harvard Forest'ın Tom Swamp bölgesi seçildi. Yan yana iki orman alanı belirlendi. Yaklaşık 0,8 hektarlık deney alanında ağaçlar devrilecek, hemen yanındaki 0,6 hektarlık kontrol alanına ise hiç dokunulmayacaktı. Böylece araştırmacılar, yıllar içinde iki alan arasındaki farkları karşılaştırabilecekti.
Ekim 1990'ın ilk haftasında ekipler işe koyuldu. Çelik bir halat ağaçların gövdesine bağlandı, bir orman traktörüne takılı vinç de ağaçları tek tek çekip yere yatırdı. Ağaçların tamamı, 1938 kasırgasındaki rüzgarın yönünü taklit etmek için kuzeybatıya doğru devrildi.
Sonunda deney alanındaki canlı ağaçların yüzde 76,5'ine karşılık gelen 279 ağaç yere serildi. Devrilen ağaçların çarptığı diğerleriyle birlikte alandaki ağaçların yaklaşık yüzde 80'i doğrudan veya dolaylı olarak zarar gördü. Ve en önemli kural uygulandı. Alandan tek bir kütük bile çıkarılmadı!
Yere Yatan Ağaçların Çoğu Yine de Yapraklandı
İlk şaşırtıcı sonuç çok geçmeden geldi. Harvard Gazette'in aktardığına göre vinçle devrilen ağaçların yüzde 90'ı, yerde yatmasına rağmen yeniden yapraklandı.
Yani orman dışarıdan tamamen yıkılmış gibi görünse de yaşam bir anda sona ermemişti. Yerde kalan ağaçların büyük bölümü yaşamını sürdürdü ve ormanın işleyişi devam etti. Üstelik ormanın her yıl yere bıraktığı yaprak miktarı yalnızca 6 yıl içinde eski seviyesine döndü.
Harvard Forest'ın uzun yıllar direktörlüğünü yapan David Foster, bu durumu şöyle anlatmıştı:
'Fiziksel olarak bu kadar büyük bir değişime uğradığı için yok olmuş bir ormana benziyordu. Buna rağmen tamamen sağlam bir ekosistem gibi işliyordu.'
Tabii bu durum sonsuza kadar sürmedi. Yerde kalan ağaçların çoğu yıllar içinde tek tek öldü. Ecology dergisinde yayımlanan çalışmaya göre 2010'a gelindiğinde, deneyden önce alanda bulunan ağaçların yalnızca yüzde 31'i hayattaydı.
Beklenen Öncü Türler Gelmedi
Bilim insanları, ormanda oluşan büyük boşlukların kiraz ve kağıt huşu gibi hızlı büyüyen öncü türlerle dolmasını bekliyordu. Ama beklenen olmadı. Bu türler alanın yüzde 10'undan bile azını kapladı.
Çünkü boşluğu dolduracak olanlar zaten oradaydı. Hayatta kalan ağaçlar, kütüklerden çıkan sürgünler ve yıllardır ormanın gölgesinde bekleyen genç fidanlar hızla büyümeye başladı. Özellikle kara huşu fidanları öne çıktı. Kırmızı meşeler ise 20 yıl sonra bile toplam gövde alanının yüzde 42'sini oluşturuyordu.
Çalışmanın baş yazarı Audrey Barker Plotkin, sonuçlar karşısında şaşırdığını şöyle anlatmıştı:
'Orijinal ormandan hayatta kalan ağaçların ve fidanların alana bu kadar güçlü bir şekilde hakim olmasına şaşırdım.'
Orman Aynı Kalmadı
Yine de deney alanı çevresindeki ormanın aynısı haline gelmedi. 20 yılın sonunda buradaki ağaçlar çevredeki ormana göre daha genç ve daha küçüktü. 2019'daki ölçümlerde deney alanındaki ağaç hacmi, devrilmeden önceki seviyenin yaklaşık yüzde 80'ine ulaşmıştı. Çevredeki orman ise aynı dönemde yüzde 25 büyümüştü.
Bazen En İyisi Hiçbir Şey Yapmamak
Deneyin en önemli sonuçlarından biri, ormanların büyük bir hasarın ardından her zaman temizlenmeye ihtiyaç duymayabileceğini göstermesiydi. Hayatta kalan ağaçlar ve gölgede bekleyen fidanlar, ormanın yeniden büyümesinde önemli rol oynadı.
David Foster'ın 2019'da yaptığı değerlendirme de bu yöndeydi:
'Aklınıza gelebilecek hemen her durumda, amacınız ormanın ve ekosistemin işlevlerinin en az değişimle toparlanmasını sağlamaksa, hiçbir şey yapmamak uygulanabilir bir seçenek haline geliyor.'
Audrey Barker Plotkin ise deneyin sonucunu şöyle özetliyor:
'Devrilmiş bir orman kaotik görünse de bir orman olarak işlevini sürdürüyor ve bizim onu temizlememize ihtiyaç duymuyor.'
Harvard Forest'taki deney alanı bugün de izlenmeye devam ediyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Kurtarıcı Diye Getirildi, Adanın Kabusuna Dönüştü
Yorum Yazın