66 Yıl Önce Science'ta Yayımlanan Makale Yeniden Gündemde: Kıyamet Kehaneti Tartışılıyor
1960'ta Science dergisinde yayımlanan bir makale, bugün yeniden konuşuluyor. Makalenin hesapladığı tarih altı hafta sonra karşımıza çıkacak.
Makalede ne yazıyordu?
Avusturyalı-Amerikalı sibernetik uzmanı Prof. Heinz von Foerster, öğrencileri Patricia M. Mora ve Lawrence W. Amiot ile 1960'ta Science'ta bir makale yayımladı. Makalenin başlığı 'Kıyamet: 13 Kasım 2026 Cuma' idi. Son 2 bin yılın nüfus verilerini formüllerle inceleyen yazarlara göre insan nüfusu üstel ve ivmelenen bir hızla artıyordu, çünkü insanlar iletişim ve problem çözme kapasitesiyle kaynak kısıtlarını aşıyordu. Hesap, nüfusun 13 Kasım 2026'da matematiksel olarak sonsuza ulaşacağını gösteriyordu ve yazarlar 'Torunlarımızın torunları açlıktan değil, ezilerek ölecek' diye yazmıştı.
Hesap neden tutmadı?
Makale yayımlandığında Time ve The New York Times'ta geniş yer buldu, çizgi romanlara bile konu oldu. Birçok akademisyen ve demograf teoriyi absürt bulsa da denklem 1960'lardan 1980'lere kadar ekoloji, genetik ve demografi ders kitaplarında yer aldı. Model 1970 ve 1980'lerde gerçek verilerle uyumlu bir grafik çizdi, ama 1990'ların başından itibaren tutmamaya başladı. 1993'ten sonra küresel doğum oranları belirgin biçimde düştü ve bugün 1960'lardakinin yarısından da düşük. Dünya nüfusu 1960'ta 3 milyardı, 2026'da yaklaşık 8,2 milyar. Nüfus artış hızı 1963'te yüzde 2,2 ile zirve yapmış, bugün yüzde 0,84 civarına inmiş durumda. Birleşmiş Milletler nüfusun 2080'li yıllarda yaklaşık 10 milyarda zirve yapmasını bekliyor.
Tarih bir şaka mıydı?
Eski bir sahne sihirbazı olan von Foerster, tarihi kendi doğum gününe gönderme yapan bir espri olarak seçmişti ve yazıdaki amaç insan nüfusunun gerçekten sonsuza ulaşacağını savunmak değildi. Model sınırlı kaynaklar içinde sürdürülemeyen kesintisiz büyümeyi göstermek için kurulmuştu. Kıyamet denklemi geriye doğru çalıştırıldığında insanlığın başlangıcı yaklaşık 200 milyar yıl öncesine düşüyor, oysa evrenin yaşı 13,6 milyar yıl.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Yorum Yazın