12 Bin Yıldır Çürümeyen İnsan Beyinlerinin Sırrı Çözüldü
Ölümün ardından en hızlı bozulan organlardan biri olmasına rağmen dünyanın farklı bölgelerinde bazıları 12 bin yıllık olan binlerce insan beyni bulundu. Yeni bir çalışma, çürümeyi başlatan kimyasal tepkimelerin belirli koşullarda dokuyu koruyan bir sürece dönüşebildiğini gösterdi.
Dört farklı ortamda 72 fareyi incelediler
Arkeologlar dünyanın farklı bölgelerinde 4 bin 400’den fazla korunmuş insan beyni tespit etti. Bazı örneklerin yaklaşık 12 bin yıldır varlığını sürdürmesi, beynin ölümden sonra hızla bozulan organlardan biri olduğu düşünüldüğünde bilim insanlarını şaşırttı. Üstelik yüzlerce vakada kemiklerin çevresindeki diğer bütün yumuşak dokular ortadan kalkarken yalnızca beyin korunmuştu. Özellikle gemi batıkları, nehir yatakları, göl kıyıları ve su basmış mağaralarda bulunan örneklerin ortak özelliği, ıslak ve oksijen bakımından fakir ortamlarda kalmalarıydı.
Oxford Üniversitesi’nden paleobiyolog Alexandra Seviour’un da aralarında bulunduğu araştırma ekibi, suyun normalde çürümeyi hızlandırmasına rağmen beyinleri nasıl koruyabildiğini anlamak için kontrollü bir deney hazırladı. Çalışmada kullanılan 72 fare ölüsü, içlerinde kuvars kumu bulunan ayrı cam kaplara yerleştirildi. Kaplar ıslak ve oksijenli, ıslak ve oksijensiz, kuru ve oksijenli, kuru ve oksijensiz olmak üzere dört farklı koşula ayrıldı. Islaklık, eklenen su miktarıyla; oksijen düzeyi ise kapların açık bırakılması veya hava geçirmeyen contalarla kapatılmasıyla kontrol edildi.
Araştırmacılar her koşuldaki örnekleri 24 saat, 72 saat, bir hafta, altı hafta, üç ay ve altı ay sonra inceleyerek beyin dokusundaki değişimi takip etti. İlk aşamada dört ortamda da benzer bozulma belirtileri görülürken zaman ilerledikçe önemli farklılıklar ortaya çıktı. Oksijen bulunan hem kuru hem ıslak kaplardaki beyinler daha hızlı ve kapsamlı biçimde parçalandı. Islak ve oksijensiz ortamdaki dokulardaysa bozulma giderek yavaşladı ve deneyin ilerleyen aşamalarında neredeyse tamamen durdu.
Çürümeyi başlatan tepkimeler dokuyu sağlamlaştırdı
Araştırmaya göre oksijenin bol olduğu ortamlarda serbest radikaller, beyin proteinlerini hızla parçalayan zincirleme kimyasal tepkimeleri başlatıyor. Son derece kararsız moleküller olan serbest radikaller, çevrelerindeki atom ve moleküllerden elektron alarak yeni tepkimelerin oluşmasına yol açıyor. Süreç tekrarlandıkça proteinlerin yapısı bozuluyor ve doku bütünlüğünü kaybediyor. Benzer tepkimeler yaşayan insanların beyninde de meydana geliyor ancak vücudun savunma sistemleri tarafından belirli ölçüde kontrol altında tutuluyor.
Islak fakat oksijenin çok az olduğu ortamlardaysa kimyasal sürecin farklı yönde ilerlediği belirlendi. Araştırmacıların analizleri, serbest radikallerin proteinleri yalnızca parçalamak yerine parçalanma ürünlerini birbirine bağlayabildiğini gösterdi. Proteinler arasında oluşan çapraz bağlar, dokuyu adeta kimyasal olarak birbirine kenetleyerek daha sert ve dayanıklı hale getiriyor. Başka bir ifadeyle normalde çürümeye yol açan tepkimeler, uygun koşullar oluştuğunda kendi kendini sınırlayan ve dokuyu daha fazla bozulmaya karşı koruyan bir mekanizmaya dönüşebiliyor.
Sonuçlar antik beyinlerin tamamının neden korunduğunu tek başına kesin olarak açıklamasa da binlerce yıllık örneklerin bulunduğu ortamlarla güçlü biçimde örtüşüyor. Araştırmacılar mekanizmanın yalnızca beyne özgü olup olmadığını anlayabilmek için kaslar ve diğer organlar üzerinde benzer deneyler yapılması gerektiğini belirtiyor. Proteinleri dayanıklı hale getiren kimyasal değişimlerin beyin yaşlanması ve Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklarda görülen süreçlerle benzerlik göstermesi de çalışmayı tıp açısından önemli kılıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Günün En İyi Hissettiğimiz Saatleri Belli Oldu!
Nazarı Uzak Tutsun Diye Evlere Göz ve Burun Yaptılar
Yorum Yazın