Travmanın Etkilerini Azaltmaya Yardımcı Olan 3 Terapi Yöntemi
Yaşadığımız ağır bir olayın etkisinden kurtulmak çoğu zaman sandığımızdan zor. Üstelik travma yalnızca kaza ya da afet gibi büyük olaylardan sonra ortaya çıkmıyor; çocuklukta görülen şiddet, terk edilme ya da yıllarca süren yıpratıcı bir ilişki de kalıcı izler bırakabiliyor. İyi haber ise bu izlerle başa çıkmaya yardımcı olan, etkisi araştırmalarla desteklenen yöntemlerin bulunması. Ruh sağlığı uzmanlarının sıklıkla önerdiği üç yaklaşımı sizin için derledik.
Peki travmayla başa çıkmak için hangi yöntemler öneriliyor?
Travma yalnızca büyük felaketlerden sonra yaşanmıyor.
Dünya Sağlık Örgütü'nün (WHO) verilerine göre dünyadaki insanların yaklaşık yüzde 70'i yaşamlarının bir döneminde travmatik olabilecek bir olay yaşıyor. Bu kişilerin hepsi travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) geliştirmiyor. Örgüt, olaya maruz kalan insanların çoğunun zamanla kendiliğinden toparlandığını, TSSB yaşayanların ise yaklaşık yüzde 40'a varan kısmının bir yıl içinde iyileştiğini belirtiyor.
Yine de belirtiler bazı insanlarda uzun süre geçmiyor. Kötü anıların zihne istemsizce gelmesi, kabuslar, olayı hatırlatan yerlerden ve düşüncelerden kaçınmak ya da sürekli tetikte olmak bunların başında geliyor. Böyle bir durumda tek başınıza mücadele etmek zorunda olmadığınızı bilmek önemli.
1. EMDR: Göz hareketleriyle anıyı yeniden işlemek
EMDR, Türkçe adıyla göz hareketleriyle duyarsızlaştırma ve yeniden işleme terapisi. Seanslarda kişi, terapistin yönlendirmesiyle zor bir anısını hatırlarken aynı anda belirli göz hareketleri yapıyor. Hedef, o anının yarattığı yoğun duygusal yükün zamanla hafiflemesine yardımcı olmak.
WHO, travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ile birlikte EMDR'yi de TSSB tedavisinde en güçlü kanıta sahip psikolojik yöntemler arasında gösteriyor. İngiltere'nin ulusal sağlık hizmeti NHS de göz hareketlerinin travmatik anıların işlenmesine yardımcı olduğunu belirterek EMDR'yi tedavi seçenekleri arasında sayıyor.
2. Travma odaklı konuşma terapileri: Düşüncelerinizi sorgulayın
Travmanın etkisi yalnızca yaşanan olaydan değil, olaydan sonra kafamızda kurduğumuz cümlelerden de besleniyor. 'Bu benim suçumdu', 'Önüne geçebilirdim' ya da 'Dünya artık güvenli bir yer değil' gibi düşünceler zamanla yerleşip kişiyi iyileşmekten alıkoyabiliyor.
Travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ve bilişsel işleme terapisi gibi konuşma terapilerinde terapist, bu düşüncelerin ne kadarının gerçeği yansıttığını sizinle birlikte test ediyor. WHO ve NHS, travma odaklı bilişsel davranışçı terapiyi tedavide ilk akla gelen yöntemler arasında sayıyor.
3. Bedeni de işin içine katan yaklaşımlar
Travma yalnızca zihinde kalmıyor, bedende de iz bırakabiliyor. Sürekli gergin duran kaslar, hızlı çarpan bir kalp, ani donakalma hissi ya da hiç dinlenmeyen bir tetikte olma hali bunun örnekleri.
Somatik terapi gibi bedene odaklanan yaklaşımlar, kişinin bu bedensel tepkileri fark etmesine ve yatıştırmasına yardımcı olmayı hedefliyor. Uzmanlar bu yöntemlerin çoğunlukla tek başına değil, EMDR ya da bilişsel terapi gibi kanıtı daha güçlü tedavilere destek olarak kullanıldığını belirtiyor. Bu başlıktaki yöntemlerin bilimsel kanıtı da ilk iki yönteme göre daha sınırlı.
En önemli nokta: Acele etmeyin, kendinizi zorlamayın.
Travma tedavisinde hız, başarı demek değil. Hazır olmadığınız bir anda yaşadığınız olayı tekrar tekrar anlatmaya zorlanmak işe yaramayabiliyor, hatta zorlayabiliyor. İyi bir tedavi sürecinde ilk adım, terapistle aranızda güven oluşturmak ve kendinizi rahat hissetmek.
Her insanın ve her travmanın hikâyesi farklı. Bir arkadaşınıza iyi gelen yöntem size aynı etkiyi yapmayabilir. Bu yüzden kendi iyileşme hızınıza saygı duyun ve kendinizi başkalarıyla kıyaslamayın.
Belirtiler uzun sürüyorsa bir uzmana başvurun.
Belirtiler haftalar geçse de azalmıyor, günlük hayatınızı, uykunuzu ya da ilişkilerinizi etkilemeye devam ediyorsa bir psikolog ya da psikiyatristle görüşmek en doğrusu. NHS de bu durumda önce bir aile hekimine başvurmayı öneriyor. Hangi yöntemin size uygun olacağına, uzmanla birlikte karar vermeniz gerekiyor.
Unutmayın ki bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Psikolojiye Göre Stresle Daha İyi Başa Çıkan İnsanların 6 Ortak Özelliği
Psikologlar Açıkladı: Stresli Anlarda Bu Cümleyi Kuranların EQ'su Yüksek
Yorum Yazın