Suyun Altında Dev Bir Plaka Parça Parça Kopuyor: İlk Kez Bu Kadar Net Görüldü
Juan de Fuca ve Explorer plakaları Kuzey Amerika'nın altına itiliyor.
Bu bölge, Kuzey Amerika'nın kuzeybatı kıyısı boyunca uzanan Cascadia dalma-batma zonunun bir parçası. Dalma-batma zonları, bir tektonik plakanın diğerinin altına itildiği yerler ve dünyanın en büyük depremlerinin ve en güçlü volkanik patlamalarının bazılarına yol açıyor. Bu sistemler milyonlarca yıl boyunca aktif kalabiliyor ama sonsuza kadar sürmüyor.
Çalışmanın başyazarı, Louisiana Eyalet Üniversitesi'nden jeolog Brandon Shuck, 'İlk kez ölmekte olan bir dalma-batma zonunu iş üstünde bu kadar net görüyoruz' diyor.
Plaka tek seferde değil, parça parça kopuyor.
Veriler, 2021'de yapılan Cascadia Sismik Görüntüleme Deneyi sırasında toplandı. Araştırmacılar bir gemiden okyanus tabanına ses dalgaları gönderdi ve geri dönen yankıları, üzerinde su altı dinleme cihazları bulunan 15 kilometre uzunluğunda bir kabloyla kaydetti. Görüntülerde batan plakayı kesen büyük faylar ve çatlaklar ortaya çıktı; bir bölümde plakanın yaklaşık 5 kilometre aşağı kaydığı görüldü.
Shuck, 'Plakayı aktif olarak kıran çok büyük bir fay var. Henüz tamamen kopmuş değil ama yakın' diyor.
75 kilometrelik yırtığın bir kısmı artık deprem üretmiyor.
Yaklaşık 75 kilometre uzunluğundaki yırtığın bazı bölümleri deprem üretmeye devam ederken bazıları alışılmadık şekilde sessiz. Depremler, birbirine bağlı kaya blokları gerilim biriktirip aniden kaydığında oluşuyor. Shuck bunu, 'Bir parça tamamen koptuğunda artık deprem üretmez, çünkü kayalar birbirine takılı değildir' sözleriyle anlatıyor.
Bu sessizlik, plakanın bir bölümünün çoktan ayrıldığına işaret ediyor ve araştırmacılara göre bu ayrılan alan yavaş yavaş büyüyor. Kopan parçalar, çevresindeki büyük plakalardan kısmen bağımsız hareket eden küçük mikroplakalara dönüşebiliyor.
Araştırmacılar bölgedeki deprem riskinin önemli ölçüde değişmediğini vurguluyor.
Her bir parçanın kopması birkaç milyon yıl sürebiliyor. Araştırmacılar bu yüzden keşfin, insan ömrü ölçeğinde Cascadia'nın deprem riskini önemli ölçüde değiştirmediğini söylüyor. Bölge hâlâ çok büyük depremler ve tsunamiler üretebilecek durumda.
Plakanın bir parçası koptuğunda 'levha penceresi' adı verilen bir açıklık oluşabiliyor. Bu açıklık, mantodaki daha sıcak malzemenin yüzeye doğru yükselmesine izin veriyor ve volkanik faaliyetleri etkileyebiliyor. Araştırmacılar şimdi bu yırtıkların, gelecekte büyük bir depremin kırılma yolunu değiştirip değiştiremeyeceğini anlamaya çalışıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
İstanbul'da Fay Hattına Uzak İlçelerde Ev Fiyatları Belli Oldu
Yorum Yazın