Sarı Kedilerin Sırrı 60 Yıl Sonra Çözüldü: Çoğunun Neden Erkek Olduğu da Belli Oldu
Sokakta, bahçede, apartman önünde en sık karşılaştığımız kedilerden biri sarı kediler. Ama bu sıcak rengin genetik kaynağı, bilim insanlarını tam 60 yıl boyunca uğraştırdı. Birbirinden habersiz çalışan iki araştırma ekibi sonunda cevabı buldu ve cevap beklenenden bambaşka bir yerden çıktı. Üstelik keşif, sarı kedilerin büyük çoğunluğunun neden erkek olduğunu da açıklıyor.
Kaynak: ScienceAlert
Turuncu rengin kaynağı genin kendisi değil, önündeki eksik bir DNA parçası çıktı
Kedi genetikçileri, turuncu rengi uzun yıllardır X kromozomundaki 'turuncu geni' olarak bilinen bir bölgeye bağlıyordu. Ancak bu bölgede rengi tam olarak hangi değişikliğin belirlediği bir türlü bulunamıyordu. Kedilerdeki turuncu, farelerde, köpeklerde ve insanlarda kızıllığa yol açan bilinen genlerin hiçbiriyle açıklanamıyordu.
Bulmacayı Stanford Üniversitesi'nden genetikçi Greg Barsh'ın ekibi ile Japonya'daki Kyushu Üniversitesi'nden Hiroyuki Sasaki'nin ekibi birbirinden bağımsız olarak çözdü. İki çalışma da Current Biology dergisinde yayımlandı. Ekiplerin işaret ettiği genin adı Arhgap36. Araştırmacılar genin protein üreten kısmında bir değişiklik bulmayı beklerken mutasyon başka bir yerden çıktı: Genin hemen önündeki, protein kodlamayan bölgede yaklaşık 5 bin baz çiftlik bir DNA parçası eksikti.
Bu küçük boşluk, genin çalışma ayarını değiştiriyor. Turuncu tüylerin çıktığı deri hücrelerinde Arhgap36 geninden, turuncu tüyü olmayan kedilere göre 13 kat fazla RNA üretiliyor. Gen bu kadar hareketli çalışınca pigment hücreleri koyu renk yerine sarı ve kırmızı tonlarda pigment üretmeye yöneliyor.
Stanford ekibinin incelediği 188 kedide turuncu renk taşıyanların tamamında aynı eksiklik vardı. Kyushu ekibi de Japonya'daki 24 kedide ve dünyanın farklı yerlerinden toplanan 258 kedi genomunda aynı sonuca ulaştı.
Gen X kromozomunda olduğu için sarı kedilerin çoğu erkek
Keşif, kedi sahiplerinin en çok merak ettiği soruya da cevap veriyor. Arhgap36 geni X kromozomunda bulunuyor. Erkek kediler annelerinden tek bir X kromozomu alıyor ve bu kromozomda eksiklik varsa kedi baştan sona turuncu oluyor. Dişilerin ise biri anneden, biri babadan gelen iki X kromozomu var. Tamamen turuncu bir dişi kedi için mutasyonun her iki kromozomda da bulunması gerekiyor, bu da çok daha seyrek görülüyor.
Mutasyon dişi kedinin yalnızca bir X kromozomundaysa ortaya bambaşka bir desen çıkıyor. Dişi memelilerde gelişim sırasında her hücrede iki X kromozomundan biri rastgele susturuluyor. Bu yüzden derinin bir bölgesinde turuncu, başka bir bölgesinde siyah ya da kahverengi tüyler çıkıyor.
Halk arasında 'üç renkli kedi' diye bilinen kaliko kedilerle siyah-turuncu benekli kaplumbağa kabuğu desenli kedilerin neredeyse tamamının dişi olmasının nedeni de bu. Barsh ve ekibine göre bu iki desen arasındaki fark, kaliko kedilerde bulunan ve beyaz lekelere yol açan ek bir mutasyondan kaynaklanıyor.
Bu mutasyonun kedilerin sağlığına zarar verdiğine dair bir bulgu yok
Arhgap36 geni vücudun pek çok bölgesinde, beyin ve hormon bezleri dahil, görev alıyor. Bu yüzden bilim insanları bu gendeki büyük bir değişikliğin kedi için ciddi sonuçlar doğurabileceğini düşünüyordu. Ancak turuncu kedilerde genin fazla çalışması yalnızca tüy rengini belirleyen pigment hücreleriyle sınırlı kalıyor.
Araştırmacılara göre bu mutasyonun kedinin sağlığı ya da zihinsel gelişimi üzerinde bilinen olumsuz bir etkisi yok. Sosyal medyada sıkça dile getirilen 'sarı kediler daha arsız, daha obur, daha sakar' yorumlarının da şimdilik bilimsel bir karşılığı bulunmuyor.
Yani mahalledeki sarı kedinin her gün kapınızın önünde mama beklemesi genlerinden değil, büyük ihtimalle sizi iyi tanımasından.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Bilim Dünyası Şaşkın: 100 Yıl Sonra Yepyeni Bir Kedi Türü Bulundu
Kedisi Çok Olan Ülkelerde Mutluluk Daha Yüksek Çıktı
Yorum Yazın