İnsan Beyni Nasıl İkna Olur? Kararlarımızı Etkileyen 5 Psikolojik Mekanizma
Aynı fikri yüzlerce farklı şekilde anlatabilirsin. Peki bir fikrin kaderini ne belirler? İçeriği mi yoksa beynimize ulaşmak için seçtiği yol mu?
Sırrı açıklıyorum.
Tarihi değiştirenler, fikirleri beynin diline çevirebilenler.
Şunu artık net biliyoruz ki, beynimizin tek önceliği gerçeği aramak değil. Hızlı karar vermek, belirsizlikten kaçmak ve enerji tasarrufu yapmak da istiyor. Hiç de sandığımız kadar rasyonel değiliz :)
Bir ürünün satılması, bir fikrin kabul görmesi, hatta bir ülkede seçimin kazanılması.
Bütün bunlarda kitlelerin mesajları nasıl algıladığı ve zihinsel kısayolların nasıl kullanıldığı önemli rol oynuyor.
Bu yüzden pazarlama iletişiminde olduğu gibi toplumsal iletişimde de etkili mesajlar, beynin karar verme mekanizmalarını dikkate alanlardır.
Peki milyonlarca insanın ortak kararını etkilemek için en sık başvurulan yollar neler ve bu yollar nasıl kullanılıyor?
İşte davranış biliminde kararlarımızı etkileyen beş önemli psikolojik mekanizma:
⓵ Beyin otoriteden etkilenir.
Pazarlamada 'Uzmanlar bunu öneriyor', toplumsal iletişimdeyse 'Devlet aklı böyle söylüyor', 'Kurumlar bunun gerekli olduğunu düşünüyor' mesajları aynı mekanizmaya seslenir.
Davranış biliminde buna “otorite ilkesi” denir.
⓶ Beyin sosyal kanıt arar.
Pazarlamada 'Bu ürünü 10 milyon kişi kullanıyor' cümlesinin karşılığı toplumsal iletişimde trend topic haline getirilen fikirler, organize görünürlük çalışmaları ve sürekli paylaşılan kamuoyu anketleridir.
Başkalarının ne düşündüğünü ve ne yaptığını, kendi kararlarımız için bir referans olarak kullanma eğilimindeyiz.
⓷ Beyin kayıptan kaçınmak ister.
Pazarlamada 'Son fırsat.' Toplumsal iletişimdeyse 'Biz olmazsak güvende olmazsınız' yaklaşımı kullanılır.
Çünkü kaybetmenin acısı, aynı değerde bir şeyi kazanmanın verdiği mutluluktan çoğu zaman daha güçlü hissedilir.
⓸ Beyin kısa vadecidir.
İnsan beyni gelecekteki büyük kazançlardan çok bugünkü somut ödüllere tepki verebilir. Davranış biliminde buna “şimdiki zaman yanlılığı” denir. Bu nedenle seçim dönemlerinde sunulan nakdî ve aynî kısa vadeli teşvikler seçmenlerin değerlendirmelerinde etkili olabilir.
Bu arada bu ilkelerin hiçbiri için doğası gereği manipülatif diyemeyiz.
Örneğin bir doktorun uzmanlığından yararlanması otorite ilkesinin yaygın bir kullanımıyken, bir yardım kampanyasının kaç kişiye ulaştığını göstermesi de sosyal kanıt açısından aynı davranış bilimsel prensiplere dayanır. Yani sorun ilkelerde değil, onları kimin hangi amaçla kullandığındadır.
Devam edelim.
⓹ Tüm dünyada usta siyasetçiler insan beyninin benmerkezciliğini içgüdüsel olarak bilirler.
Ne demek istiyorum?
Diyorum ki beyin önce kendi güvenliğini, çocuğunu, gelirini, sağlığını önemser.
Bu yüzden kalkınma, reform ya da vizyon gibi soyut kavramlardan değil bunların günlük hayattaki karşılığından daha kolay etkilenebilir.
Arka planda sürekli çalışan “Benim ne işime yarayacak?” sorusunu unutmadan iletişim planlamak gerekir. Sevdiklerinin güvenle eve dönmesi ya da ay sonunu daha rahat getirebileceği yönündeki mesajlar, kişinin kendi hayatıyla doğrudan ilişki kurmasını sağlar.
Bu, psikolojide “kendine referans etkisi” olarak bilinen mekanizmayla da ilişkilidir. Kendimizle bağlantı kurduğumuz bilgileri genellikle daha iyi hatırlarız.
Özetle, medeniyetimiz birkaç bin yılda, teknolojimiz birkaç on yılda değişirken kararlarımızı etkileyen zihinsel mekanizmalar çok daha eski bir evrimsel mirasın ürünü.
Baktığımızda, beyin dostu iletişimin kuralları ürün pazarlamasında da, toplumsal iletişimde de, çocuğumuzla konuşurken, ekip yönetirken, müşterimizi ikna ederken de benzer biçimde işliyor.
O nedenle inanıyorum ki, mesajları üretirken de, tüketirken de bu basit maddeleri hatırlamak fark yaratacak.
Bu makalede öne sürülen fikir ve yaklaşımlar tamamıyla yazarlarının özgün düşünceleridir ve Onedio'nun editöryal politikasını yansıtmayabilir. ©Onedio
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!

