Geçmeyen Yorgunluğun Gizli Nedeni Ortaya Çıktı: Bu Vitaminin Eksikliği Beyin Sisine Kadar Gidiyor
Sabah uyanınca dinlenmiş hissetmemek, gün içinde dağılan dikkat ve sık sık tekrarlayan baş ağrısı çoğu zaman yoğun tempoya ya da uykusuzluğa yazılıyor. Oysa vücudun kendi üretemediği bir vitamin, B9 yani folat, bu tablonun gizli sebebi olabiliyor. Beslenme ve Diyet Bölümü'nden Uzm. Dyt. Ayça Sena Yılmaz, folat eksikliğinin kansızlıktan 'beyin sisi' olarak tanımlanan zihinsel bulanıklığa kadar uzanan belirtilerle ortaya çıktığını belirtti. Uzman, tabloyu düzeltmenin yolunun kontrolsüz takviye değil, beslenme düzenini gözden geçirmek olduğunu vurguladı.
Folatın tek bir işi yok: DNA onarımından kırmızı kan hücrelerinin yapımına kadar pek çok yerde görev alıyor.
Folat, B9 vitamininin diğer adı. Uzm. Dyt. Ayça Sena Yılmaz, bu vitaminin DNA üretimi ve onarımıyla hücre bölünmesinde rol oynadığını ifade etti.
'Folat aynı zamanda dokulara oksijen taşıyan kırmızı kan hücrelerinin üretimine katkı sağlar. Vücut folatı kendisi üretemediği için bu vitaminin besinlerle alınması gerekiyor' diyen Yılmaz, koyu yeşil yapraklı sebzelerin, ıspanağın, lahananın, brokolinin, baklagillerin, bezelyenin, kuruyemişlerin ve turunçgillerin folat açısından zengin besinler arasında yer aldığını kaydetti.
Zenginleştirilmiş ekmek ve tahıl ürünlerinde ise durum biraz farklı: bu ürünlerde folik asit adı verilen sentetik B9 vitamini bulunabiliyor. Yani market rafındaki bir paketin üzerinde yazan 'folik asit', doğal folatın kendisi değil.
Eksikliğin ilk adresi kansızlık; ağız yaraları ve unutkanlık ise çoğu zaman strese yazılıp gözden kaçıyor.
Folatın yetersiz alınması kırmızı kan hücrelerinin üretimini olumsuz etkiliyor ve megaloblastik anemiye yol açabiliyor. Uzm. Dyt. Yılmaz, bu durumda kişide belirgin yorgunluk, halsizlik, nefes darlığı, baş ağrısı ve iştahsızlık gibi şikâyetlerin ortaya çıkabildiğini söyledi.
Liste bununla bitmiyor. 'Folat eksikliğinde ağız içinde yaralar, dilde kızarıklık ve hassasiyet, çarpıntı, unutkanlık, dikkat dağınıklığı ve 'beyin sisi' olarak tanımlanan zihinsel bulanıklık da görülebiliyor. Folat eksikliğinde görülebilen belirtiler, günlük yaşamda stres veya yoğunlukla ilişkilendirilebildiği için gözden kaçabilir' ifadelerini kullanan Yılmaz, uzun süren yorgunluk ve kansızlık belirtilerinde beslenme alışkanlıklarının değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda kan değerlerinin kontrol edilmesi gerektiğini vurguladı.
Bazı gruplarda risk daha yüksek. Yoğun adet kanaması yaşayan kadınlarda demir eksikliği ve kansızlık riskinin artabildiğine dikkat çeken Yılmaz, ileri yaşta yetersiz ve dengesiz beslenmenin de vitamin-mineral eksikliği riskini büyüttüğünü belirtti. Alkol tüketimi ise folatın emilimini ve vücutta kullanılmasını olumsuz etkiliyor. Uzmana göre özellikle ileri yaştaki bireylerde uzun süren halsizlik, unutkanlık veya iştahsızlık yalnızca yaşlanmanın doğal sonucu olarak değerlendirilmemeli.
Gebelik dönemi ayrı bir başlık. Gebelikten önce ve gebeliğin erken dönemlerinde yeterli folik asit alınması, bebeğin beyin ve omuriliğinin geliştiği nöral tüpün sağlıklı oluşmasına katkı sağlıyor; yetersiz alım ise spina bifida ve anensefali gibi nöral tüp defektleriyle ilişkilendiriliyor. Yılmaz, folatın erkeklerde de sperm üretiminde rol oynadığını, düşük folat düzeylerinin sperm kalitesi ve hareketliliği açısından olumsuz sonuçlarla ilişkilendirilebildiğini dile getirdi.
Ispanaktan avokadoya uzanan liste işi çözüyor, ancak yüksek doz folik asit B12 eksikliğinin belirtilerini maskeleyebiliyor.
Uzm. Dyt. Ayça Sena Yılmaz'a göre folat bakımından zengin besinleri günlük alışveriş listesine eklemek, yeterli alımı sağlamanın en pratik yolu. Ispanak, pazı, roka ve semizotu bu listenin başında; çiğ ya da buharda kısa süre pişirilmiş olarak tüketildiğinde folat miktarı korunuyor. Kuşkonmaz ve brokoli folatın yanı sıra lif ve C vitamini de içeriyor, burada da buharda pişirme kaybı azaltıyor.
Rakamlar tabloyu netleştiriyor: orta boy bir avokado yaklaşık 121 mcg DFE, portakal 29 mcg DFE, 30 gram yer fıstığı ise yaklaşık 64 mcg DFE folat sağlıyor. Yeşil ya da kırmızı mercimek, nohut, kuru fasulye ve börülce protein, lif ve folat açısından zengin kaynaklar arasında sayılıyor. Fındık da folatın yanında sağlıklı yağlar ve E vitamini sunuyor.
Ancak uzman, takviye konusunda net bir uyarı yapıyor: 'Özellikle yüksek doz folik asit kullanımının bazı durumlarda istenmeyen etkilere yol açabileceği ve B12 eksikliğinin belirti ve bulgularını maskeleyebileceği unutulmamalıdır. Sürekli yorgunluk, baş ağrısı, nefes darlığı, unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü veya ağız yaraları gibi şikâyetleri bulunan kişilerin kendi kendine vitamin takviyesi başlamak yerine bir sağlık profesyoneline başvurmaları ve gerekli değerlendirmeleri yaptırmaları gerekir.'
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorgunluktan Bitap Düşseniz de Uykuya Dalamamanızın Muhtemel Sebepleri
Yorum Yazın