Eksi 50 Derecede Hayat: Sibirya'da İnsanlar Dondurucu Soğuktan Nasıl Korunuyor?
Sibirya'da kışın sıcaklık eksi 40, hatta eksi 50 derecenin altına inebiliyor.
Rusya'ya bağlı Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti'nin başkenti Yakutsk, 300 binden fazla nüfusuyla dünyanın en soğuk şehri olarak biliniyor. Smithsonian Magazine'e göre Ocak 2023'te şehirde sıcaklık eksi 62 derecenin altına indi. Bölge halkı bu soğuğa giyimden evlere, arabalardan sofralara kadar pek çok pratik yöntemle uyum sağlıyor.
"Lahana gibi" kat kat giyiniyorlar
Yakutsk'ta soğuktan korunmanın ilk kuralı katmanlı giyinmek. Şehirdeki açık hava pazarında donmuş balık satan Nurgusun Starostina, Reuters'a verdiği röportajda 'Sıkı giyinin, lahana gibi kat kat' diyor. Şehir sakinleri birden fazla şapka, atkı ve eldiveni üst üste kullanıyor.
Ayaklar için en bilinen çözüm ise valenki. Keçeden yapılan bu geleneksel Rus kışlık botları, bugün özellikle Sibirya'da hâlâ yaygın. Su geçirmedikleri için çoğu zaman altlarına lastik galoş giyiliyor. Keçe ayakkabıların kullanımı Sibirya'da Demir Çağı'na kadar uzanıyor; bölgedeki mezarlarda keçe ayakkabılar bulunmuş.
Açıkta kalan cilt bu soğukta kısa sürede uyuşabiliyor, fark edilmezse donma yaşanabiliyor. Bu yüzden yüz ve boyun da atkılarla kapatılıyor.
Evler donmuş toprak üzerinde, kazıklara kuruluyor
Yakutsk, sürekli donmuş toprak (permafrost) üzerine kurulmuş en büyük şehir. Bu toprak yazın bile tamamen çözülmüyor.
Smithsonian Magazine'e göre şehirdeki pek çok bina bu yüzden kazıklar üzerine inşa ediliyor; çünkü donmuş toprak çözülmeye başladığında temeller tehlikeye girebiliyor. Binanın altında bırakılan boşluk, evden yayılan ısının zemine ulaşmasını da engelliyor.
İklim değişikliği bu dengeyi de tehdit ediyor. Donmuş toprak çözüldükçe zemin kayabiliyor, hatta çökebiliyor. Permafrost üzerine kurulmuş yapıların ve altyapının önemli bir kısmının 2050'ye kadar risk altına girebileceği tahmin ediliyor.
Arabalar bütün gece çalışır bırakılıyor
Yakutsk'ta ısıtmalı garajı olmayan pek çok kişi, arabasını bütün gece çalışır halde bırakıyor. Smithsonian Magazine'e göre motor kapatılırsa donabiliyor.
Bu bile her zaman yetmiyor. Fotoğrafçı Amos Chapple, Yakutya'daki Oymyakon köyünde kaldığı evin sahibinin arabasını bütün gece çalışır bıraktığını anlatıyor. Ancak sabah aracın şaftı yine de donmuştu. Ev sahibi de aracın altına girip şaftı küçük bir alev püskürtücüyle ısıtmış.
Sofrada donmuş balık: Stroganina
Soğuk, mutfağı da şekillendiriyor. Yakutya'nın ve kuzey Sibirya'nın en bilinen yemeklerinden biri olan stroganina, ince uzun dilimlenmiş çiğ ve donmuş balıktan yapılıyor.
Yemek genellikle muksun, nelma, omul gibi buzlu sularda yaşayan beyaz balıklarla hazırlanıyor. Balıklar sonbahar sonunda buz üstünden avlanıyor ve hemen dondurularak saklanıyor. Dilimler erimesin diye soğuk tabaklarda tuz ve karabiberle servis ediliyor, donmuşken elle yeniyor.
Bu soğukta dondurucuya da gerek kalmıyor. Yakutsk'taki açık hava pazarında satıcılar balıkları tezgâhlarda doğrudan dışarıda tutuyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın