Efendiler Yarın Cumhuriyeti İlan Ediyoruz! 28 Ekim 1923 Akşamı Yaşanan Olaylar ve Tarihe Geçen Bu Sözün Hikayesi

-

Bir ülkenin, coğrafyanın hatta kendisini örnek alarak kaderini değiştiren pek çok ulusun ulu lideri Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü özlemle, hasretle anıyoruz. 

28 Ekim 1923 günü Çankaya Köşkü'nde gerçekleşen ve tarihe geçen "Efendiler, yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz." olayını bir de Nutuk'tan okuyalım.

28 Ekim 1923 akşamı Gazi Mustafa Kemal, bütün kabineyi Çankaya Köşkü'nde toplanmak üzere çağırdı.

Bu toplantıda başvekil Fethi Okyar'ın istifası karara bağlandı. O akşam Latife Hanım da misafirleri ağırlamak üzere çalışıyordu. Yemekler hazırlanıyordu. Mustafa Kemal arkadaşlarına, yemekten sonra anayasanın bazı maddeleri üzerinde çalışacağını bildirmiş, yeni başkan adayı olduğu söylenen İsmet Paşa'yı da bu çalışmaya davet etmişti. 

Sofrada seçim heyecanı vardı, herkes birbirine bakıyor bir şeyler anlatıyordu. Mustafa Kemal tam o anda hafifçe tabağına vurdu: "Beyler!" dedi. O da heyecanlıydı, kaşları çatılmış, ama gözlerinde güleç bir ifade ile arkadaşlarına bakıyordu.

"Efendiler, yarın Cumhuriyet'i ilân edeceğiz!"

Yemek salonu bir an sessizleşti. "Efendiler, yarın Cumhuriyet'i ilân edeceğiz!" Gazi Mustafa Kemal herkesin yüzüne bakarak durumu kontrol ediyordu. Sofradakiler hem o anın heyecanı hem de Gazi'nin kararlığı neticesinde kalakalmıştı. Daha sonra büyük bir sevinç yaşandı. Mustafa Kemal uygun bir süre bekledikten sonra açıklamasına devam etti: "Türkiye Devleti'nin hükümet şekli Cumhuriyet'tir. Bunu Anayasa'mıza yarınki Meclis toplantısında koyduracağız. Hazırlıklarımızı bir kez daha gözden geçirmemiz lazım." İsmet Paşa ve Mustafa Kemal sabah ezanına kadar çalışmalarını sürdürdü. İsmet Paşa da Çankaya Köşkü'nde istirahat etti.

1919'da Atatürk'ün Samsun'a çıkmasıyla alevlenen bu süreç yurdun dört bir yanına yayılmıştı. Bütün vatan bağımsızlığı için canla başla mücadele ediyordu.

İsmet Paşa, Ali Fuat Paşa, Halit Paşa, Kemalettin Sami Bey'in de yer aldığı gecenin ayrıntılarını Nutuk'tan okuyalım.

" ...Gece olmuştu Çankaya'ya gitmek üzere Meclis binasından ayrılırken, koridorlarda beni beklemekte olan Kemâlettin Sami ve Hâlit Paşa'lara rastladım. Ali Fuat Paşa Ankara'dan hareket ederken bunların Ankara'ya geldiklerini o günkü gazetede "Bir uğurlama ve bir karşılama" başlığı altında okumuştum. Daha kendileriyle görüşmemiştim. Benimle konuşmak üzere geç vakte kadar orada beklediklerini anlayınca, akşam yemeğine gelmelerini, Millî Savunma Bakanı Kâzım Paşa vasıtasıyla kendilerine bildirdim. İsmet Paşa ile Kâzım Paşa'ya ve Fethi Bey'e de Çankaya'ya benimle birlikte gelmelerini söyledim. Çankaya'ya gittiğim zaman, orada, beni görmek üzere gelmiş bulunan Rize Milletvekili Fuat, Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Bey'lerle karşılaştım. Onları da yemeğe alıkoydum. Yemek sırasında : "Yarın Cumhuriyet ilân edeceğiz" dedim. Orada bulunan arkadaşlar, derhal düşünceme katıldılar. Yemeği bıraktık. O dakikadan itibaren, nasıl hareket edileceği konusunda kısa bir program yaparak arkadaşları görevlendirdim.

Efendiler, görüyorsunuz ki, Cumhuriyet ilânına karar vermek için Ankara'da bulunan bütün arkadaşlarımı davet ederek onlarla görüşüp tartışmaya asla lüzum ve ihtiyaç görmedim. Çünkü onların da aslında ve tabiî olarak benim gibi düşündüklerinden şüphe etmiyordum. Halbuki, o sırada Ankara'da bulunmayan bazı kişiler, yetkileri olmadığı halde, kendilerine haber verilmeden, düşünce ve rızaları alınmadan Cumhuriyetin ilân edilmiş olmasını bize gücenme ve bizden ayrılma sebebi saydılar."

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kutlu olsun! Yarın Cumhuriyeti bir kez daha ilan edeceğiz!

Başkumandan Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve onun silah arkadaşlarını, şehitlerimizi, gazilerimizi, bugüne kadar vatan uğrunda çalışan herkesi selamlıyor ve saygıyla anıyoruz!

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
karbey77

Tam bir önder...büyük karizma!

gzm-ynklr

Cumhuriyet bayramımız kutlu olsun yaşasın Cumhuriyet.

exoticbutters146

Keşke insanımız da Ata'mın hakkını vermek için biraz çaba gösterse. Şu an ne halde olduğumuza bakın...

gulenadam

Cumhuriyet kurulmasa içi boş bir çok dinci hüküm sahibi olurdu. Allah Razı Olsun Atam, Bayramımız Kutlu olsun Nice bayramlara. Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda, mevcuttur!

viyol10sel

Irk, dil, din, mezhep fark etmeksizin herkesin Cumhuriyet Bayramını kutlarım sadece Atatürk ve Türk, Kürt, Alevi düşmanı Akpliler ve ayakcilari Mhpliler, cemaatciler hariç. Birkaç yıldır Türkiye'de yasayan Suriyeliler bile iyi egitilirse bize, tarihimize, ecdadimiza bu AK hainlerden, Fetöcülerden daha çok sahip çıkar. Akp-Mhp-Fetö-Cemaat kardeşliğini yıkıp Suriyelileri evlerine gönderdiğimiz gün "Cumhuriyet"e, tarihimize, değerlerimize gerçekten sahip çıkmış olacağız... O günleri hep birlikte görürüz umarım.

viyol10sel

ATAM'a, silah arkadaşlarına, tüm şehitlere gazilere ve yokluk içinde olmasına rağmen vatanına sahip çıkan tüm vatandaşlarımıza, ecdadımıza selam olsun... Emanetinize sahip çıkacağız, Arap özentisi AK hainlere, Fetöcülere bu cennet vatanı harcatmayacağız

Görüş Bildir