TC Kimlik Numarasının Son Hanesi Neden Hep Çift?
On bir haneli TC kimlik numaranıza dikkatle bakarsanız son rakamın 0, 2, 4, 6 ya da 8 olduğunu görürsünüz. Konu 2009'da soru önergesiyle TBMM'ye taşınmış, İçişleri Bakanlığı da son rakamı tek olan hiçbir kimlik numarası bulunmadığını doğrulamıştı. Bakanlık, numaraların kişiye dair bilgi taşımadığını, matematiksel bir algoritmayla üretildiğini ve son iki hanenin sağlama alanı olduğunu açıklamıştı. Son hanenin hep çift çıkması da tesadüf değil, doğrudan o sağlama hesabının sonucu.
İlk dokuz hane atanıyor, son iki hane hesapla bulunuyor
Kimlik numarasının ilk dokuz hanesi sistem tarafından verilir ve ilk hane hiçbir zaman sıfır olmaz. Kalan iki hane ise ilk dokuz rakamdan hesaplanır ve numaranın doğru yazılıp yazılmadığını anlamaya yarar. Kimlik numarası isteyen yazılımlar, numarayı kurum kayıtlarında sorgulamadan önce ilk elemeyi bu hesapla yapabilir.
Onuncu haneyi bulmak için 1, 3, 5, 7 ve 9. sıradaki rakamlar toplanıp 7 ile çarpılır. Sonuçtan 2, 4, 6 ve 8. sıradaki rakamların toplamı çıkarılır, elde edilen sayının 10'a bölümünden kalan da onuncu haneyi verir. On birinci hane ise ilk on hanenin toplamının birler basamağıdır.
Hesabın faydası, ilk dokuz haneden birinde tek bir rakam yanlış yazıldığında ortaya çıkıyor. Yedi ile onun 1'den başka ortak böleni olmadığı için böyle bir hata onuncu haneyi her seferinde değiştiriyor ve numara geçersiz görünüyor.
Numaranın yasal çerçevesini 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu çiziyor. Kanun, kimlik numarasını nüfus kayıtları arasında bağ kuran, kişinin kaydına ulaşmayı ve kamu kurumlarının tuttuğu bilgiler arasında ilişki sağlamayı amaçlayan bir numara sistemi olarak tanımlıyor. Kişiye yalnızca bir kez verilen numara sonradan değiştirilemiyor. Form, beyanname, sürücü belgesi ve pasaport gibi kişi adına düzenlenen bütün tanıtıcı belgelerde de kimlik numarasına yer veriliyor.
Son hanenin çift çıkmasının nedeni 8 ile yapılan çarpım
On birinci hane hesaplanırken ilk on hane toplanır. Onuncu hane, tek sıradaki rakamların toplamının 7 katından çift sıradakilerin toplamı çıkarılarak bulunduğu için toplama yapılınca çift sıradaki rakamlar birbirini götürür. Tek sıradaki rakamlar ise bir kez kendi yerlerinde, yedi kez de onuncu hanenin içinde sayıldığı için toplamda 8 kez hesaba girer. Sonuçta on birinci hane, tek sıradaki beş rakamın toplamının 8 katının birler basamağına eşit çıkar.
Sekizin her katı çift sayıdır, çift sayıların birler basamağı da yalnızca 0, 2, 4, 6 ya da 8 olabilir. Örneğin tek sıradaki rakamların toplamı 23 ise 23 çarpı 8, 184 eder ve numaranın son hanesi 4 olur. Son rakamı tek olan bir kimlik numarasının sistemde bulunmamasının nedeni de tam olarak bu çarpım.
Aynı hesap, son hanenin yalnızca tek sıradaki rakamlara bağlı olduğunu da gösteriyor. Çift sıradaki rakamlar değişse bile tek sıradakilerin toplamı aynı kaldıkça on birinci hane değişmiyor. Bir numaranın sağlama hesabından geçmesi onun gerçek bir kişiye ait olduğunu göstermez, kesin sonuç ancak Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün kayıtlarından alınabilir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Klavyede Sadece İki Tuşta Bulunan O Küçük Çıkıntıların Sebebi
Tırnak Makasındaki Küçük Deliğin Ne İşe Yaradığını Çok Az Kişi Biliyor
Yorum Yazın