Çölün Ortasından Gürül Gürül Su Akacak: Kaddafi’nin Çılgın Projesi
Libya’da Sahra Çölü’nün altına gömülen 4 bin kilometre uzunluğundaki 'Büyük İnsan Yapımı Nehir', insanlık tarihinin en büyük sulama projesi olarak ezberleri bozuyor. Muammer Kaddafi döneminde uluslararası tek bir kuruş kredi alınmadan, tamamen petrol gelirleriyle finanse edilen bu devasa ağ, Libyalılara yaklaşık 40 bin yıl önce, yani Neandertallerin dünyada yaşadığı buzul çağında yağan yağmurları içiriyor.
Dünyanın en kurak coğrafyalarından biri olan Sahra Çölü, modern mühendisliğin sınırlarını zorlayan akılalmaz bir yeraltı nehrine ev sahipliği yapıyor.
1984 yılında yapımına başlanan ve yapımı 20 yıldan fazla süren 'Büyük İnsan Yapımı Nehir' projesi, çölün yüzlerce metre altındaki devasa su rezervlerini borularla Akdeniz kıyısındaki şehirlere taşıyor. Encyclopaedia Britannica tarafından 'insan eliyle yapılmış en büyük sulama projesi' olarak kabul edilen bu devasa yapı, Panama Kanalı’nın genişletilme bütçesini bile geride bırakan 25 milyar dolarlık dudak uçuklatıcı maliyetiyle dikkat çekiyor.
Projeyi modern mühendislikte eşsiz kılan rakamlar, insan hayal gücünü zorlayacak cinsten:
Sistem, maksimum kapasiteye ulaştığında günde tam 6,5 million metreküp su taşıyabiliyor. Bu miktar, sadece 24 saat içinde tam 2 bin 600 olimpik yüzme havuzunu doldurmaya yetiyor.
Yeraltına döşenen her bir prefabrik beton borunun çapı tam 4 metre. Bu genişlik, bir otomobilin borunun içinden hiç zorlanmadan geçebileceği anlamına geliyor.
Projenin sadece ilk aşamasında tam 85 milyon metreküp toprak kazıldı. Bu hacim, dünyadaki en büyük barajların yapımında kullanılan toprak miktarından bile çok daha fazla.
Sistemin can damarı, Sahra Çölü’nün nehirlerle, göllerle ve gür yeşil savanalarla kaplı olduğu dönemde, yani tam 40 bin yıl önce yer altına süzülen Nubiya Kumtaşı Akiferi.
Libya, Mısır, Çad ve Sudan olmak üzere dört ülkenin sınırları altından geçen bu devasa yeraltı okyanusu, çöl yüzeyinin 500 ila 800 metre altında yer alan 1.300 kuyu ile dışarı pompalanıyor.
Suudi Arabistan ve Ürdün gibi komşu ülkeler milyarlarca dolar harcayarak devasa enerji tüketen deniz suyu arıtma tesisleri kurarken, Libya zekice bir yöntem tercih etti: Doğal topoğrafyayı kullandı. Güneydeki su kaynakları kuzey kıyılarından daha yüksek rakımda yer aldığı için, suyun çok büyük bir kısmı elektrikli pompalara ihtiyaç duymadan, yerçekimi sayesinde kendiliğinden kuzeye akıyor.
Sistemin 1991'de Bingazi'ye, 1996'da ise başkent Trablus'a ulaşmasıyla Libya'da tarım devrimi yaşandı.
Daha önce hiç su görmemiş çöl topraklarında buğday, arpa ve meyve üretilmeye başlandı. Şehirler ise dışa bağımlı olmaktan kurtuldu.
Ancak tıpkı petrol gibi, bu buzul çağı suyu da fosil bir kaynak ve mevcut yağmurlarla asla yenilenmiyor. Bilim insanları, mevcut çekim hızıyla bu suların 60 ila 100 yıl arasında tükeneceğini öngörüyor. Eğer Mısır veya Sudan da bölgedeki su çekimini artırırsa, bu sürenin çok daha kısalacağı uyarısı yapılıyor.
2014-2020 yılları arasındaki İkinci Libya İç Savaşı sırasında sabote edilen, yüzlerce kuyusu sökülen ve pompa istasyonları bombalanan devasa nehir, 1980'lerdeki mühendislerin dâhice tasarladığı "yedekleme sistemi" sayesinde tamamen çökmedi.
Ağır hasarlara rağmen bugün hala 7 milyonluk Libya nüfusunun en büyük tatlı su kaynağı olmaya devam ediyor.
İnsanlığın irade ve kaynak bulduğunda doğayı nasıl şekillendirebileceğinin en büyük kanıtı olan bu dev proje, aynı zamanda tüm dünyaya küresel bir uyarı niteliğinde: Dünyanın en kusursuz mühendisliği bile, tükettiği kaynak yenilenmediği sürece bir son kullanma tarihine sahiptir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Duymayanın Bizden Olmadığı 10 Klişe Anne Sözü
Yorum Yazın