Çocuk Psikologlarının Hemfikir Olduğu En İyi 'Okul Sonrası' Rutini
Çocuğunuzun okulda çok iyi bir öğrenci olduğunu duyuyor ama eve gelince sanki başka bir çocukla birlikteymişsiniz gibi hissediyorsanız yalnız değilsiniz. Okulda uslu duran pek çok çocuk, eve adımını attığı anda huysuzlaşabiliyor.
Çocuk psikologları bu duruma 'okul sonrası kısıtlanma çöküşü' diyor. Klinik psikolog Dr. Holly Schiff'e göre bazı çocuklar gün boyunca kurallara uyuyor, duygularını kontrol ediyor, arkadaşlarıyla ilişkilerini yönetiyor ve dikkatini toplamaya çalışıyor. Eve geldiklerinde ise biriken her şeyi dışarı vuruyorlar.
Ama bu aslında bir iltifat! Schiff'e göre ev, çocuğun kendini en güvende hissettiği yer. Gün boyu bastırılan duygular sinirlilik, ağlama, tartışma ya da tam bir kriz olarak ortaya çıkıyor. Yani çocuk evde 'daha kötü davranmıyor', sadece duygusal ve zihinsel enerjisi tükenmiş oluyor.
Peki okuldan eve gelen çocukla ne yapmalısınız?
Üç Psikoloğun Ortak Kuralı: Önce Mola
Üç çocuk psikoloğu aynı noktada buluşuyor: Çocukların okuldan eve geçerken rahatlamak için zamana ihtiyacı var.
Psikolog Caitlin Slavens, ders ders, sınıftan sınıfa koşturan çocukların sinir sisteminin bir sonraki etkinliğe geçmeden önce sakinleşmesi gerektiğini söylüyor. Klinik psikolog Dr. Amy Kincaid Todey ise bu molayı okul ile ev arasındaki bir 'iniş pisti'ne benzetiyor. Todey'ye göre çocuklar bütün gün bir performans sergiliyor; mola da onlara hemen yeni bir şey üretmek zorunda olmadıkları bir zaman tanıyor.
Molanın nasıl geçeceği çocuğa göre değişiyor. Uzmanların önerileri şunlar:
Bir şeyler atıştırmak
Sessizce oturmak
Resim yapmak ya da kitap okumak
LEGO ile bir şeyler inşa etmek
Dışarıda oynamak
Müzik dinlemek
Yapboz yapmak
Birlikte kek yapmak ya da akşam yemeğini hazırlamak
Günü hakkında sorguya çekilmeden ebeveyniyle sohbet etmek
Schiff'e göre önemli olan, molanın öngörülebilir olması. Çocuklar eve gelip bir şeyler atıştıracağını ve biraz kendine zaman ayıracağını bildiğinde çok daha iyi hissediyor.
"Bugün Ne Oldu?" Yerine Bunu Sorun
Dr. Todey'ye göre mola, çocuğu odasına kapatmak anlamına gelmiyor. Okul sonrasının en güzel anları, ebeveyn ve çocuk belli bir amaç olmadan birlikte bir şey yaptığında yaşanıyor.
Psikologlar bir işe zamanı unutacak kadar dalınan bu anlara 'akış' diyor. Todey'ye göre bu anlar değerli, çünkü ilişki kimsenin düzeltilmediği, değerlendirilmediği ya da bir sonraki göreve koşturulmadığı bir alanda yaşanıyor.
Todey'nin tavsiyesi çok basit: Çocuğunuza okuldan sonra 'Bugün ne oldu?' diye sormak yerine 'Biraz benimle takılmak ister misin?' diye sorun.
Peki Ekran Serbest mi?
Tablet ya da televizyon, okul sonrası krizler için hızlı bir çözüm gibi görünebilir. Slavens'a göre cevap çocuğa göre değişiyor.
Slavens ekranın tamamen yasaklanması gerektiğini düşünmüyor, ama tek rahatlama yöntemi olmasını da önermiyor. Bazı çocuklar kısa bir dizi ya da oyunla rahatlarken, bazılarında ekran ikinci bir krize yol açabiliyor.
Anlamanın yolu, ekran kapandığında çocuğun nasıl tepki verdiğine bakmak. Geçiş kolay oluyorsa ekran işe yarıyor olabilir. Çocuk daha sinirli ve dengesiz hale geliyorsa, rahatlamak için iyi bir seçenek olmayabilir.
Önce Ödev mi, Oyun mu?
Pek çok ebeveyn ödevin hemen bitirilmesini istiyor. Ancak Slavens'a göre çoğu çocuk, ödeve başlamadan önce oyun, atıştırmalık ya da kısa bir moladan fayda görüyor. Altı yedi saat okulda kaldıktan sonra doğrudan yine oturup performans göstermek ağır geliyor. Özellikle küçük yaştaki, DEHB'li, kaygılı, duyusal hassasiyeti ya da öğrenme güçlüğü olan çocuklar için.
Yine de bazı çocuklar ödevi önce yapmayı tercih ediyor. Dr. Todey'ye göre kısa bir ödevi aradan çıkarmak, onun kafalarında asılı kalmasından daha az stres yaratıyor. Todey'nin kuralı şu: Önce toparlanma, ama öğleden sonranın kaosa dönmeyeceği kadar da düzen.
Dr. Schiff ise molanın süresine dikkat çekiyor: 20-30 dakikalık bir mola, ödeve başlamayı giderek zorlaştıran sınırsız bir oyun saatinden çok farklı. Doğru denge çocuğun yaşına, mizacına, ödev yüküne ve eve kaçta geldiğine göre değişiyor.
Psikolog Onaylı Okul Sonrası Programı
Caitlin Slavens, uygulanabilir bir okul sonrası programı da paylaştı:
İlk 15-20 dakika: Çocuğa bir şeyler yiyip içmesi için fırsat verin, büyük talepler sıralamayın. Günün bir sonraki bölümüne yavaş yavaş geçsin.
Sonraki 20-30 dakika: Dışarı çıkmak, resim yapmak, müzik dinlemek, LEGO oynamak, hareket etmek ya da uzanmak gibi kolay bir rahatlama etkinliği.
Sonraki 20-40 dakika: Masada ödev ya da diğer çalışmalar.
Serbest zaman: Ödev bitince çocuk, ailenin kuralları çerçevesinde zamanını istediği gibi geçirsin.
Daha sonra: Akşam yemeği, akşam etkinlikleri ve uyku rutini.
Slavens bu programın herkese uyan kalıp bir plan değil, bir çerçeve olduğunu vurguluyor. Mükemmel bir okul sonrası rutini yok. Önemli olan çocuğun neye ihtiyacı olduğunu anlamak: Hareket mi, sessizlik mi, yoksa yakınlık mı?
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Yorum Yazın