Balıkçıların Ağına Takıldı, Arkeoloji Tarihini Değiştirdi: 2 Bin Yıllık Keşif
Ege Denizi'nde sıradan bir balık avı, arkeoloji tarihinin en dikkat çekici keşiflerinden birine dönüştü! 1994 yılında Kalymnos açıklarında balıkçıların ağına takılan yaklaşık 1,98 metrelik bronz kadın heykeli, 120 metre derinlikten çıkarıldı. Helenistik döneme ait eser, arkeoloji tarihini değiştirdi.
İşte detaylar.
Balıkçıların Ağı Bir Anda Ağırlaştı
Yıl 1994'tü. Kalymnos ile Pserimos adaları arasındaki sularda balık tutan bir balıkçı teknesinin ağı, çekilmeye başladığında normalden çok daha ağırdı. Mürettebat, ağların içinde ne olduğunu ilk başta bilmiyordu. Ancak denizden yukarı çıkarılan şeyin sıradan bir kaya olmadığı kısa sürede anlaşıldı. Ağlara takılan yaklaşık 2 bin yıllık bir bronz kadın heykeliydi.
Ancak Ege, bu paha biçilemez hazinesini öyle kolayca teslim etmeye niyetli değildi.
Heykel, denizin 120 metre derinliğinden yüzeye doğru çekilirken tonlarca suyun direnci ve tunç malzemenin iki bin yıllık yorgunluğu ağları zorlamaya başladı. Tam sudan kesildiği o gerilimli anlarda, tekneye alınırken büyük bir trajedi yaşandı; eserin baş kısmı boynundan kırılarak Ege'nin karanlık sularına geri gömüldü.
Bu zorlu mücadele sırasında heykelin ayak kısımları da ağlara sürtünerek ciddi hasar aldı. Tüm bu dramatik anlara ve başsız kalmasına rağmen, yaklaşık 1,98 metre boyundaki eser, keşfedildiği andan itibaren arkeologların nefesini kesmeyi başardı.
Helenistik Dönemden Günümüze: "Kalymnos Hanımefendisi"
Heykel, Helenistik döneme ve büyük olasılıkla M.Ö. 3. yüzyıla tarihleniyor. Kadın figürü uzun bir giysi ve üzerine aldığı himation ile tasvir edilmiş. Kumaşın vücut üzerindeki kıvrımları, saç detayları ve figürün duruşu, Helenistik sanatın insan bedenini ve giysileri gerçekçi biçimde yansıtma anlayışını ortaya koyuyor. Ancak heykelin kimliği hâlâ kesin olarak bilinmiyor.
İlk yorumlarda bunun Demeter olabileceği düşünüldü. Fakat uzmanlar eserin yüksek statülü bir kadın, bir kraliçe veya tanrıça tasviri olabileceğini de değerlendiriyor. Heykel, sanat tarihindeki “Büyük Herculaneum Kadını” tipindeki figürlerle ilişkilendiriliyor.
Belki De Bir Kraliçenin Portresi
Heykel hakkındaki en dikkat çekici yorumlardan biri, arkeolog Olga Palagia tarafından ortaya atıldı. Palagia, figürün Mısır'daki Ptolemaios Hanedanı'ndan III. Arsinoe olabileceğini öne sürüyor. Bu ihtimal, heykelin yüz özellikleri ve dönemin diğer eserleriyle yapılan karşılaştırmalara dayanıyor. Fakat bu yorum henüz kesinleşmiş değil. Dolayısıyla bugün müzede duran yaklaşık 2 bin yıllık başsız kadın figürünün aslında kimi temsil ettiği hâlâ bir arkeoloji bilmecesi olarak duruyor.
Ege'nin Dibinde Neden Bulundu?
Heykelin Kalymnos'ta yapılmış olması gerekmiyor. Uzmanların üzerinde durduğu ihtimallerden biri, eserin başka bir bölgeden gemiyle taşındığı sırada denize düşmüş olması. Kalymnos'un antik çağda Ege ile Doğu Akdeniz arasındaki önemli deniz yollarından birinin üzerinde bulunması, bu ihtimali güçlendiriyor. Ancak heykeli taşıyan geminin hangisi olduğu, nereye gittiği ve heykelin tam olarak nereden alındığı bilinmiyor.
İşte tam da bu nedenle Kalymnos Hanımefendisi yalnızca bir heykel değil, kaybolmuş bir antik yolculuğun geride kalan en büyük ipuçlarından biri olarak görülüyor.
Asıl şaşırtıcı gelişme ise keşfin ardından yaşandı.
Kalymnos Hanımefendisi'nin bulunması, bölgedeki antik bronz eserlerin varlığına dikkat çekti. Sonraki yıllarda Kalymnos çevresinden başka bronz heykel parçaları da ortaya çıkarıldı. Bunlar arasında Helenistik döneme ait bir hükümdarın bronz başı, atlı bir heykele ait parçalar ve çeşitli bronz eserler bulunuyordu.
Bazı parçalar doğrudan denizden çıkarılırken bazıları ise yıllardır ada halkının elinde veya depolarda bulunuyordu.
Kalymnos Hanımefendisi Neden Bu Kadar Değerli?
Antik dünyada büyük bronz heykeller son derece değerliydi. Ancak bronzun yeniden eritilip kullanılabilmesi nedeniyle bu eserlerin çok büyük bölümü günümüze ulaşamadı. Bu yüzden mermer heykellerle karşılaştırıldığında antik dönemden kalma büyük bronz heykeller çok daha nadir.
Kalymnos Hanımefendisi'nin başsız haline rağmen heybetini koruması ve büyük bölümünün günümüze ulaşması da onu olağanüstü bir eser haline getiriyor. Getty Research Institute tarafından eser, denizden çıkarılan en anıtsal bronz heykel olarak tanımlanıyor.
Bugün Müzenin En Önemli Eseri
Yıllar süren koruma ve restorasyon çalışmalarının ardından Kalymnos Hanımefendisi, bugün Kalymnos Arkeoloji Müzesi'nin en önemli eserlerinden biri olarak sergileniyor. Fakat keşfin üzerinden onlarca yıl geçmesine rağmen gizem tamamen çözülmüş değil.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi Çekebilir
Hazar Gölü’nün Altındaki Gizem: Batık Şehir Ortaya Çıkıyor
Yorum Yazın