1985’te İnşa Ettikleri 54 Metrelik Dev Aynayı Dağın Başında Unuttular
Erivan’dan iki saat uzaklıkta, Ermenistan dağlarındaki otlakların ve sığırların ortasında, bir zamanlar insanlığın uzaydaki izlerini arayan devasa bir bilimsel miras sessizce duruyor: Orgov Radyo-Optik Teleskobu.
Uzay araştırmaları ilk olarak nükleer başlıkları uzak mesafelere taşıma ihtiyacıyla başlasa da, Soğuk Savaş dönemiyle birlikte kapitalizm ve komünizm arasındaki iddialı bir ideolojik arenaya dönüştü.
SSCB’nin 4 Ekim 1957’de fırlattığı ilk yapay uydu Sputnik 1, ABD’de derin bir şoka yol açtı ve bu gelişmeden yaklaşık bir yıl sonra NASA kuruldu. Yarışın kızıştığı 1966 yılında NASA’nın bütçesi ABD federal bütçesinin %4,4’üne kadar ulaştı. Her iki süper güç de bilim insanlarına devasa imkânlar sundu. İdeolojik rekabetin gölgesinde bile bilim insanları ortak bir amaca hizmet ediyordu: Yeryüzü siyasetinden bağımsız olarak evreni keşfetmek.
Bu küresel merakın en somut örneklerinden biri 1971’de yaşandı. Carl Sagan’ın da aralarında bulunduğu ABD ve SSCB’den 44 tanınmış bilim insanı, Ermenistan’ın Byurakan köyünde düzenlenen ilk uzaylı zekâ konferansında bir araya gelerek Dış Dünya Zekası Arayışı (SETI) ve uluslararası iş birliğinin temellerini attı.
İşte bu atmosferde Ermeni bilim insanı Paris Herouni, Moskova’daki bürokratik engellere ve muhalefete rağmen uzaydan gelen sinyalleri yakalayacak yeni bir teleskop projesini hayata geçirmeyi başardı.
Yapımına 1975’te başlanan ve 10 yılda tamamlanan 54 metrelik Orgov Radyo-Optik Teleskobu, 1986 yılında faaliyete geçti.
Açılışından dakikalar sonra Eta Gemini yıldızından gelen bir radyo parlamasını tespit eden teleskop, kısa sürede Sovyet bilimsel cephaneliğinin en değerli parçalarından biri ve dönemin en güçlü radyo teleskoplarından biri haline geldi.
1991’de Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Kafkasya’da patlak veren savaşlar pek çok tesisi atıl durumda bıraksa da, Herouni teleskobu 2008’deki ölümüne kadar çalışır halde tutmayı başardı.
Ancak finansman yetersizliği nedeniyle tesis 2012 yılında tamamen sessizliğe büründü. 2000’li yılların başında gündeme gelen 200-250 milyon dolarlık restorasyon projeleri ise maliyet engeline takıldı.
Bugün ise Herouni’nin yeğeni Arevik Sargsyan, bu tarihi yapıyı yeniden canlandırmak için yoğun bir mücadele veriyor. Restorasyon süreci siyasi çalkantılarla şekillendi; önceki Ermenistan hükümetiyle yapılan görüşmeler tam anlaşma aşamasına gelmişken, 2018 devrimiyle birlikte süreç yeni yönetimle sıfırdan başlamak zorunda kaldı.
Ermenistan dağlarında geleceğini bekleyen Orgov Teleskobu’nun yeniden faaliyete geçmesi, insanlığın 'Evrende yalnız mıyız?' sorusuna yanıt arayışında yeni bir sayfa açabilir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Gölün Ortasında Dev Delik Açıldı: Gerçek Sonradan Anlaşıldı
"4 Siyah Nokta" Tabelasının Gizemi Çözüldü: Bakın Ne Anlama Geliyormuş
Yorum Yazın