Üniversite Mezunu Olmak Ülkelere Göre Gelir Üzerinde Nasıl Bir Değişime Yol Açıyor?
'Okusan da iş bulamıyorsun' sözünü sık duysak da veriler üniversite diplomasının gelir üzerinde hâlâ belirgin bir etkisi olduğunu gösteriyor. Bu yazıda OECD'nin Education at a Glance veri tabanındaki göreli kazanç göstergesini kullandık: 25-64 yaş arasındaki tam zamanlı ve tüm yıl çalışan yükseköğretim mezunlarının kazancı, lise mezunlarının kazancıyla (100 kabul edilerek) karşılaştırılıyor. Veriler çoğu ülke için 2024 yılına ait; bazı ülkelerde en son veri 2022 ya da 2023 yılına ait.
1. OECD ortalaması: Yüzde 51 daha fazla
2024 verilerine göre OECD ülkelerinde üniversite mezunu bir çalışan, lise mezunu bir çalışandan ortalama yüzde 51 daha fazla kazanıyor. Lise diploması olmayanlar ise lise mezunlarının ortalama yüzde 83'ü kadar kazanıyor.
2. Kolombiya: Yaklaşık 2,5 katı
OECD üyeleri arasında farkın en büyük olduğu ülke Kolombiya. 2023 verisine göre üniversite mezunları, lise mezunlarının yaklaşık 2,5 katı kadar kazanıyor. Üniversite mezunlarının görece az olduğu ülkelerde diplomanın getirisi çoğu zaman daha yüksek oluyor.
3. Şili ve Kosta Rika: İki katına yakın
Latin Amerika'daki OECD üyeleri listenin üst sıralarını paylaşıyor. 2024'te Şili'de üniversite mezunları lise mezunlarından yüzde 106, Kosta Rika'da ise yüzde 93 daha fazla kazanıyor.
4. Güney Afrika ve Brezilya: OECD dışındaki uç örnekler
Veri tabanında yer alan OECD dışı ülkelerde fark daha da açılıyor. 2024'te Güney Afrika'da üniversite mezunları lise mezunlarının yaklaşık 3 katı, Brezilya'da ise 2,4 katı kadar kazanıyor.
5. ABD: Yüzde 70'e yakın fark
Gelişmiş ekonomiler arasında farkın en yüksek olduğu ülkelerden biri ABD. 2024'te üniversite mezunları lise mezunlarından yüzde 69,8 daha fazla kazanıyor.
6. Türkiye: Yüzde 53 daha fazla
Türkiye'de 2024 verisine göre üniversite mezunları lise mezunlarından yüzde 53 daha fazla kazanıyor; bu, OECD ortalamasının biraz üzerinde. Lise diploması olmayanlar ise lise mezunlarının yüzde 76'sı kadar kazanıyor.
7. İskandinavya: Fark en düşük
Farkın en az olduğu ülkeler İskandinavya'da. 2024'te üniversite mezunları Norveç'te lise mezunlarından yüzde 17,8, Danimarka'da yüzde 22,5, İsveç'te ise yüzde 25,2 daha fazla kazanıyor. Bu ülkelerde ücretler arasındaki farkın genel olarak daha dar olması, diplomanın getirisini de sınırlıyor.
8. Lisans ile yüksek lisans arasında büyük fark var
Tüm yükseköğretim mezunlarını tek grupta toplamak farkları gizleyebiliyor. 2024'te OECD ortalamasında kısa döngülü (ön lisans düzeyi) mezunlar lise mezunlarından yüzde 15, lisans mezunları yüzde 41, yüksek lisans ya da doktora mezunları ise yüzde 82 daha fazla kazanıyor.
9. Okunan bölüm de belirleyici
Aynı diploma düzeyinde bile bölüme göre kazanç değişiyor. OECD'nin 2023 verilerine göre bilgi ve iletişim teknolojileri mezunları tüm üniversite mezunlarının ortalamasından yüzde 16 fazla kazanırken, eğitim bölümü mezunları yüzde 17, sanat mezunları ise yüzde 22 daha az kazanıyor.
10. Kadınlar aynı diplomayla daha az kazanıyor
Üniversite diploması cinsiyetler arasındaki gelir farkını kapatmıyor. 2024'te OECD ortalamasında üniversite mezunu kadınlar, üniversite mezunu erkeklerin yüzde 79'u kadar kazanıyor; Türkiye'de bu oran yüzde 81.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!


Yorum Yazın