article/comments
article/share
Haberler
Siz Farkında Olmasanız da Göz Bebeklerinizin ve Bakışlarınızın Dışarıya Verdiği 13 Mesaj

Siz Farkında Olmasanız da Göz Bebeklerinizin ve Bakışlarınızın Dışarıya Verdiği 13 Mesaj

google-g-white cross-white onedio-o-white
Onedio’yu Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin plus-blue

Göz bebeklerimiz gün boyu durmadan büyüyüp küçülüyor. Bunun büyük kısmı ışıkla ilgili ama tamamı değil! Düşünmek, heyecanlanmak, hatta canımızın yanması bile göz bebeğinin çapını değiştiriyor. Bir de bakışmanın kendisi var: Birinin gözlerine uzun süre bakmanın beyni nasıl şaşırttığını gösteren deneyler bile yapıldı. Yalnızca bilimsel çalışmalarla desteklenen bulguları derledik. Buyurun, beraber bakalım! 👇

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

1. Işık azalınca büyüyor, yakına bakınca küçülüyor.

Göz bebeği, irisin ortasındaki açıklık. Işık arttığında iristeki halka şeklindeki kas onu daraltıp içeri giren ışığı azaltıyor, karanlıkta başka bir kas genişletiyor. Parlak ışıkta 2-4 milimetreye inen göz bebeği karanlıkta 8 milimetreye kadar açılabiliyor. Yakındaki bir yazıya ya da telefona baktığımızda da küçülüyor. Bu daralma, gözlerin içe dönmesi ve merceğin odaklanmasıyla birlikte gelişen 'yakın refleksinin' parçası ve yakındaki görüntüyü netleştiriyor.

2. Kafa yordukça göz bebeklerimiz büyüyor.

Chicago Üniversitesi'nden Eckhard Hess ve James Polt, 1964'te Science dergisinde yayımladıkları deneyde katılımcılara çarpma işlemleri çözdürdü. İşlem zorlaştıkça göz bebekleri de büyüdü, cevap verilince eski haline döndü. Daniel Kahneman ve Jackson Beatty de 1966'da katılımcılara rakam dizileri ezberletti: Akılda tutulan her yeni rakamla göz bebeği biraz daha açıldı, rakamlar tek tek söylendikçe yeniden küçüldü. Kahneman yıllar sonra 'Hızlı ve Yavaş Düşünme' kitabında göz bebeğini zihinsel çabanın hassas bir göstergesi olarak anlattı.

3. Zihnimiz kapasitesini aşınca göz bebeği 'pes ediyor'.

Göz bebeğinin büyümesinin de bir sınırı var. Granholm ve arkadaşlarının 1996'da Psychophysiology dergisinde yayımladığı çalışmada ezberlenecek rakam sayısı arttıkça göz bebeği büyüdü. Kapasite sınırına (yaklaşık 7 rakam) gelince büyüme durdu, 9 rakamı aşınca da göz bebeği küçülmeye başladı. Araştırmacılara göre bu düşüş, zihnin kaynaklarının aşıldığını gösteriyor.

4. Hoşumuza giden de korkutan da göz bebeğini büyütüyor.

Eckhard Hess 1960'larda hoşa giden görüntülerin göz bebeğini büyüttüğünü, itici görüntülerin küçültüğünü ileri sürmüştü. Sonraki çalışmalar ikinci kısmı doğrulamadı. Florida Üniversitesi'nden Margaret Bradley ve ekibinin 2008'de yayımladığı deneyde, hoş ya da rahatsız edici fark etmeksizin duygusal açıdan uyarıcı bütün fotoğraflar göz bebeğini nötr fotoğraflardan daha çok büyüttü. Yani göz bebeği, beğeniden çok duygusal uyarılmanın şiddetine tepki veriyor.

5. Canımız yandığında göz bebeklerimiz açılıyor.

Ani bir acı hissettiğimizde göz bebekleri refleksle genişliyor. Bu tepki o kadar düzenli ki anestezi uzmanları, ameliyat sırasında bilinci kapalı hastanın ağrı tepkisini izlemek için göz bebeğini ölçen cihazlardan (pupillometre) yararlanabiliyor.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

6. Büyük göz bebekleri bize daha çekici geliyor.

Rönesans İtalya'sında bazı kadınların göz bebeklerini büyütmek için güzelavratotu (Atropa belladonna) bitkisinin özünü gözlerine damlattığı anlatılır. Bitkinin Latince adındaki 'bella donna' da İtalyancada 'güzel kadın' demek. Bitki zehirli, kesinlikle denemeyin! Eckhard Hess 1965'te Scientific American'da yayımladığı yazısında, aynı kadın fotoğrafının göz bebekleri rötuşla büyütülmüş halini erkek katılımcıların daha çekici bulduğunu ama aradaki farkı söyleyemediklerini aktardı.

7. Karşımızdakinin göz bebeğini farkında olmadan taklit ediyoruz.

Hollandalı psikolog Mariska Kret ve ekibi 2015'te Psychological Science dergisinde yayımladığı çalışmada 61 üniversite öğrencisine sanal partnerlerle para yatırma oyunu oynattı. Katılımcılar göz bebekleri genişleyen partnerlere daha çok güvendi. Kendi göz bebekleri de karşıdakini farkında olmadan taklit etti. İlginç bir ayrıntı: Bu taklitle güven arasındaki bağ yalnızca kendi gruplarından görünen partnerlerde ortaya çıktı.

8. Bazı ilaçlar göz bebeğini küçültüyor ya da büyütüyor.

Göz bebeği bazı ilaç ve maddelere de tepki veriyor. Morfin gibi opioidler göz bebeğini toplu iğne başı kadar küçültebiliyor, uyarıcı maddeler ise büyütüyor. Göz muayenesinde damlatılan ilaçlar da göz bebeğini birkaç saatliğine genişletiyor. Bu yüzden muayeneden sonra ışık gözü rahatsız ediyor ve bir süre araç kullanmamanız isteniyor. Şikâyetiniz varsa bir uzmana danışın.

9. Doktorların gözümüze fener tutmasının bir sebebi var.

Başını çarpan birinin gözüne fener tutulmasının sebebi, ışık refleksinin beyin sapındaki sinir yollarını test etmesi. Normalde iki göz bebeği aynı boyutta olmalı ve ışığa hızla küçülerek tepki vermeli. Bir tarafın büyük kalması ya da ışığa tepki vermemesi kafa içinde ciddi bir sorunu düşündürebilir. Kafa travmasından sonra böyle bir değişiklik görürseniz vakit kaybetmeden 112'yi arayın.

10. 'Yalan söyleyen gözünü kaçırır' inancı kanıtla desteklenmiyor.

10. 'Yalan söyleyen gözünü kaçırır' inancı kanıtla desteklenmiyor.

Bella DePaulo ve ekibinin 2003'te Psychological Bulletin'de yayımladığı ve yüzü aşkın çalışmayı tarayan meta-analizde, göz kaçırmanın yalanla anlamlı bir ilişkisi çıkmadı. Bond ve DePaulo'nun 2006'daki analizine göre insanlar yalanı ancak yüzde 54 oranında doğru yakalayabiliyor, yani yazı turadan biraz iyi. Bakışa ya da göz bebeğine bakıp yalancıyı yakalamak filmlerdeki kadar kolay değil.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

11. En rahat ettiğimiz göz teması 3 saniye kadar sürüyor.

University College London'dan Nicola Binetti ve ekibi 2016'da Londra Bilim Müzesi'nde 498 ziyaretçiye, kendilerine farklı sürelerle bakan bir oyuncunun videolarını izletti. Katılımcıların en rahat ettiği göz teması ortalama 3 saniyeyi biraz aşıyordu, büyük çoğunluk 2 ile 5 saniye arasını tercih etti. Daha uzun bakışı sevenlerin göz bebekleri de oyuncuyu görünce daha hızlı büyüdü.

12. Birinin gözlerine 10 dakika bakmak algıyı şaşırtabiliyor.

12. Birinin gözlerine 10 dakika bakmak algıyı şaşırtabiliyor.

Urbino Üniversitesi'nden Giovanni Caputo 2015'te Psychiatry Research dergisinde yayımladığı çalışmada 20 genç yetişkini çiftler halinde loş bir odada, bir metre arayla karşılıklı oturttu ve 10 dakika birbirlerinin gözlerine bakmalarını istedi. British Psychological Society'nin aktardığına göre katılımcıların yüzde 90'ı karşısındakinin yüzünde bozulmalar gördüğünü, yüzde 75'i bir 'canavar', yüzde 15'i bir akrabasının yüzünü gördüğünü söyledi. Duvara bakan kontrol grubuna göre 'kendinden uzaklaşma' (dissosiyasyon) puanları da yüksek çıktı. Caputo çalışmayı ön çalışma olarak niteliyor, örneklem de yalnızca 20 kişi.

13. Aynada kendimize uzun süre bakınca da tuhaf yüzler belirebiliyor.

13. Aynada kendimize uzun süre bakınca da tuhaf yüzler belirebiliyor.

Caputo bundan önce, 2010'da Perception dergisinde benzer bir etkiyi aynayla gösterdi: Loş ışıkta kendi yansımasına yaklaşık 10 dakika bakan kişilerin çoğu, yüzünün değiştiğini ya da yabancı bir yüz gördüğünü anlattı. Akla gelen açıklamalardan biri, 1804'te İsviçreli hekim Ignaz Troxler'in tanımladığı etki: Gözümüzü bir noktaya sabitlediğimizde çevredeki sabit ayrıntılar bir süre sonra görüşten siliniyor. Yine de Troxler etkisi tek başına yetmiyor gibi görünüyor: Bu etkide ayrıntılar kaybolur, deneylerde ise yüzler değişiyor. Scientific American'da konuyu yazan bilim insanları, beynin eksik kalan görüntüyü kendince tamamlamasının da işin içinde olabileceğini düşünüyor. Hadi yorumlarda buluşalım!

Yorumlar ve Emojiler Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!

category/test-white Test
category/gundem-white Gündem
category/magazin-white Magazin
category/video-white Video
category/eglence BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
0
0
0
0
0
0
Yorumlar Aşağıda chevron-right-grey
Reklam
ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?
Yorum Yazın