Sen Narsist misin, Öz Güvenli mi?
Kendini sevmek, sınırlarını korumak, başarılarınla gurur duymak ve gerektiğinde kendi değerini savunmak sağlıklı öz güvenin önemli parçalarıdır. Ancak kendini değerli hissetmekle diğer insanlardan daha üstün olduğunu düşünmek, eleştirilere açık olmakla her eleştiriyi kişisel bir saldırı olarak algılamak arasında önemli farklar bulunur. Peki, sen kendine güvenen biri misin, yoksa zaman zaman fark etmeden egonu mu ön plana çıkarıyorsun?
1. Cinsiyetini seçerek başla!
2. Şimdi de yaşını seç!
3. Birisi seni herkesin içinde eleştirdiğinde nasıl tepki verirsin?
4. Yakın bir arkadaşın senden daha büyük bir başarı elde ettiğinde ne hissedersin?
5. Bir ortamda ilgi odağı olmadığında nasıl hissedersin?
6. Bir hata yaptığında genellikle ne yaparsın?
7. Bir ilişkide karşı tarafın ihtiyaçları seninkilerle çatıştığında ne yaparsın?
8. Sosyal medyada paylaştığın bir içerik beklediğin kadar beğeni almadığında ne hissedersin?
9. Birisi senden özür dilediğinde nasıl davranırsın?
10. Senin için sağlıklı öz güven ne anlama geliyor?
Öz güvenin sağlıklı bir zeminde yükseliyor
Senin cevapların, kendine değer verirken çevrendeki insanların da duygu ve ihtiyaçlarını gözetmeye yatkın olduğunu gösteriyor olabilir. Sağlıklı öz güven, her konuda en iyi olduğunu düşünmekten veya hiç hata yapmamaktan değil, güçlü ve gelişime açık yönlerini birlikte kabul edebilmekten beslenir. Bir konuda başarılı olduğunda bununla gurur duyabilir, başarısız olduğunda ise bütün değerini sorgulamadan hatalarından ders çıkarabilirsin. Başkalarının senden daha başarılı olması, daha fazla ilgi görmesi ya da farklı düşünmesi senin kendi kimliğini tehdit etmez. Çünkü değerini yalnızca karşılaştırmalar üzerinden belirlemek yerine kendi ölçütlerini oluşturmaya çalışırsın. Bu yaklaşım, hem karar alırken daha özgür hareket etmene hem de başkalarının onayını beklemeden kendi yolunu çizmene yardımcı olabilir. İlişkilerinde de kendini ifade etmekle karşı tarafı dinlemek arasında denge kurmaya önem veriyor olabilirsin. Birisi seni eleştirdiğinde hemen savunmaya geçmek yerine ne söylemek istediğini anlamaya çalışabilir, haklı olduğu noktaları kabul edebilirsin. Bu, her eleştiriyi doğru bulduğun veya herkesin beklentilerini karşılamak zorunda olduğun anlamına gelmez. Tam tersine, sağlıklı öz güven gerektiğinde sınır koyabilmeyi de içerir. Birine hayır dediğinde kendini kötü hissetmemek, hata yaptığında özür dileyebilmek ve başkasının başarısını tehdit olarak görmeden takdir edebilmek güçlü bir iç dengeye işaret edebilir. Yine de kendine güvenen insanlar da zaman zaman kıskançlık, kırgınlık veya onaylanma ihtiyacı yaşayabilir. Önemli olan bu duyguların hiç ortaya çıkmaması değil, onları fark edip davranışlarını yönetebilmektir. Bu yaklaşımın en güçlü tarafı, kendini geliştirmeye açık olmanla kendi değerini koruyabilmeni bir arada taşıyabilmen olabilir. Kendini sürekli kanıtlamak zorunda hissetmediğinde enerjini başkalarıyla rekabet etmeye değil, gerçekten istediğin şeylere yöneltebilirsin. Bununla birlikte, sağlıklı öz güvene sahip olmak her zaman kendinden emin hissetmek demek değildir. Bazı dönemlerde şüphe duyman, destek istemen veya bir konuda yetersiz hissetmen de son derece insani deneyimlerdir. Kendine güvenini kusursuz görünmeye çalışarak değil, zorlandığında bile kendine adil davranarak güçlendirebilirsin. Senin için önemli olan, kendini başkalarından üstün görmek değil, başkalarıyla eşit değerde olduğunu bilerek kendi potansiyelini ortaya koyabilmek. Bu dengeyi korudukça hem kendinle hem de çevrendeki insanlarla daha samimi ve güvenli ilişkiler kurabilirsin.
Onay arayan bir öz değer anlayışın olabilir
Cevapların, kendin hakkında ne düşündüğünün zaman zaman başkalarının sana nasıl davrandığından etkilenebildiğini düşündürüyor olabilir. Takdir edilmek, beğenilmek ve önemli hissetmek hepimizin zaman zaman ihtiyaç duyduğu şeylerdir. Ancak bu ihtiyaçlar kendini nasıl değerlendirdiğini belirlemeye başladığında işler zorlaşabilir. Bir mesajın geç gelmesi, beklediğin övgüyü alamamak veya bir arkadaşının başka biriyle daha fazla ilgilenmesi sende düşündüğünden daha büyük bir hayal kırıklığı yaratabilir. Böyle anlarda yaşanan durumun kendisinden çok, onun senin değerin hakkında ne anlama geldiğine odaklanabilirsin. Örneğin, birinin seni eleştirmesini yalnızca belirli bir davranışınla ilgili bir geri bildirim olarak değil, seni yeterince beğenmediğinin işareti olarak yorumlayabilirsin. Bu da kendini iyi hissetmek için tekrar tekrar güvence aramana neden olabilir. İlişkilerinde başkalarının duygularını önemsemen güçlü bir yanın olabilir; ancak sırf sevilmek veya terk edilmemek için kendi ihtiyaçlarını geri plana atıyorsan bu durum seni yorabilir. Bazen başkalarının beklentilerine göre hareket edebilir, hayır demekte zorlanabilir veya yanlış anlaşılmamak için kendini gereğinden fazla açıklayabilirsin. Başarıların takdir edildiğinde kendini güçlü, görmezden gelindiğinde ise yetersiz hissetmen de benzer bir örüntünün parçası olabilir. Bu, otomatik olarak narsist olduğun anlamına gelmez. Aksine, sürekli onay arama ihtiyacı kimi zaman kırılgan öz güvenle, reddedilme korkusuyla veya kişinin kendine yönelik sert beklentileriyle ilişkili olabilir. Burada önemli olan, başkalarının düşüncelerini tamamen önemsiz saymak değil, onların değerlendirmelerinin kendi değerini tek başına belirlemesine izin vermemektir. Kendinle daha dengeli bir ilişki kurmak için küçük adımlarla başlayabilirsin. Bir karar vermeden önce herkesin fikrini almak yerine kendi isteğini düşünmek, bir eleştiri duyduğunda hemen kendini suçlamak yerine söylenenlerin ne kadarının gerçekçi olduğunu değerlendirmek ve başarılarını yalnızca başkaları fark ettiğinde değil, kendi emeğini gördüğünde de takdir etmek faydalı olabilir. Ayrıca birinin seni onaylamamasıyla seni değersiz bulması arasında her zaman doğrudan bir bağlantı olmadığını hatırlamak önemlidir. Herkesin seni anlaması veya beğenmesi mümkün değildir; bu durum senin sevilmeye değer olmadığın anlamına gelmez. Asıl gelişim alanın, başkalarından takdir almaktan vazgeçmek değil, takdir gelmediğinde de kendine duyduğun saygıyı koruyabilmek. Kendi değerini daha sağlam bir zemine oturttukça ilişkilerinde de daha özgür, samimi ve tutarlı davranabilirsin.
Egonu korumaya çalışırken kendini yoruyor olabilirsin
Cevapların, kendini savunma ihtiyacının özellikle eleştirildiğinde, yanlış anlaşıldığında veya başkalarıyla karşılaştırıldığında belirginleşebildiğini düşündürüyor olabilir. Kendini korumak elbette doğal bir tepkidir; kimse sürekli haksız bulunmak veya küçümsenmek istemez. Ancak bazen bir eleştiriyi anlamaya çalışmadan önce kendini savunmaya geçmek, karşı tarafın söylemek istediği şeyi duymayı zorlaştırabilir. Bir tartışmada haklı çıkmaya çok fazla odaklandığında asıl meselenin çözülmesi ikinci plana düşebilir. Hata yaptığını kabul etmek, sanki bütün kişiliğinin başarısız olduğunu kabul etmekmiş gibi hissettirebilir. Bu durumda hatayı telafi etmek yerine neden o şekilde davrandığını açıklamaya, karşı tarafın hatalarını hatırlatmaya veya kendini haklı çıkaracak ayrıntıları öne çıkarmaya yönelebilirsin. Bu tepkiler seni kısa vadede koruyor gibi görünse de uzun vadede ilişkilerde anlaşılmayı ve güven kurmayı zorlaştırabilir. Başkalarının başarıları karşısında kendini kıyaslama eğilimin de varsa kendi ilerlemeni görmek yerine sürekli nerede durduğunu ölçmeye başlayabilirsin. Birinin takdir edilmesi sende kendi emeğinin görülmediği hissini yaratabilir; farklı bir fikirle karşılaştığında ise bunu yalnızca bir görüş ayrılığı olarak değil, kendi yeterliliğine yönelik bir meydan okuma olarak algılayabilirsin. Böyle zamanlarda güçlü görünmek, kırıldığını belli etmemek veya kontrolü elinde tutmak daha önemli hâle gelebilir. Fakat güçlü olmak, hiçbir zaman incinmemek ya da her koşulda haklı çıkmak değildir. İnsan bazen yanlış karar verir, kıskanır, kırılır veya başkasının başarısından etkilenir. Bu duyguları kabul etmek kişiliğini zayıflatmaz; aksine, onları başkalarına zarar vermeden yönetebilmeni sağlar. Kendini savunma biçiminin altında hangi duygunun bulunduğunu fark etmek, tepkilerini daha bilinçli seçmene yardımcı olabilir.
Kendine şu soruyu sorabilirsin: Bir tartışmada benim için daha önemli olan şey gerçekten anlaşılmak mı, yoksa karşımdaki kişinin haksız olduğumu düşünmemesini sağlamak mı? Bu iki hedef her zaman aynı değildir. Bazen geri adım atmak yenilmek değil, ilişkiye ve gerçeğe egodan daha fazla değer vermektir. Bazen de eleştirinin tamamını kabul etmek yerine yalnızca haklı olan kısmını almak yeterlidir. Kendini geliştirmek için her durumda kusursuz davranmaya çalışmana gerek yok; savunmaya geçtiğini fark ettiğinde durup karşı tarafı dinlemeyi denemen bile önemli bir değişim olabilir. Senin için en değerli adım, kendini sürekli kanıtlamak zorunda olmadığını fark etmek. Öz güvenin başkalarını ikna etmene bağlı olmadığında hem kendini daha rahat ifade edebilir hem de hatalarınla yüzleşirken daha az tehdit altında hissedebilirsin.
Narsistik özelliklere yakın davranışların olabilir
Cevapların, bazı durumlarda kendi ihtiyaçlarını ve bakış açını başkalarınınkinden daha öncelikli değerlendirebildiğini düşündürüyor olabilir. Özellikle eleştiriye tahammül etmekte zorlanmak, başkalarının başarılarını küçümsemek, özel muamele beklemek veya hatalı olduğunda sorumluluğu kabul etmekten kaçınmak gibi davranışlar sık tekrarlanıyorsa bunların ilişkilerine nasıl yansıdığını incelemek faydalı olabilir. Burada önemli bir ayrım var: Kendini sevmek, başarılı olmak istemek veya takdir edilmekten hoşlanmak tek başına narsistik bir özellik ya da sorun göstergesi değildir. Asıl mesele, kendine verdiğin değeri korumak için başkalarını değersizleştirip değersizleştirmediğin ve kendi ihtiyaçlarını karşılarken diğer insanların duygularına ne kadar alan tanıdığındır. Birinin sana katılmaması, seni eleştirmesi veya senden daha başarılı olması kişisel değerini azaltmaz; bu durumları sürekli bir rekabet gibi algılamak ise hem seni hem de çevrendekileri yorabilir. İlişkilerinde kendi beklentilerinin karşılanmasını doğal bir hak gibi görürken başkalarının ihtiyaçlarını aynı ölçüde dikkate almakta zorlanıyor olabilirsin. Örneğin, birinin sana zaman ayırmasını beklerken onun koşullarını gözden kaçırmak, özür beklerken kendi davranışlarının etkisini sorgulamamak veya takdir edilmediğinde karşı tarafın nankör olduğunu düşünmek bu örüntüye örnek olabilir. Bazen başkalarının duygularını anlamak mümkün olsa bile kendi isteğin daha önemli geldiği için onların bakış açısını ikinci plana atabilirsin. Ancak bu davranışların altında farklı nedenler bulunabilir; savunmacılık, güvensizlik, öğrenilmiş ilişki biçimleri veya stres de kişinin tepkilerini etkileyebilir. Bu yüzden birkaç cevaptan yola çıkarak kendine kesin bir etiket koymak doğru olmaz. Daha anlamlı olan, bu tutumların ne kadar sık ortaya çıktığına, farklı ilişkilerinde tekrarlanıp tekrarlanmadığına ve çevrendeki insanlarda nasıl bir etki bıraktığına bakmaktır. Kendini daha yakından tanımak istiyorsan, zor bir durumda yalnızca kimin haklı olduğunu değil, senin davranışının karşı tarafı nasıl etkilediğini de düşünmeyi deneyebilirsin. Bir hata yaptığında açıklama yapmadan önce sorumluluğunu kabul etmek, bir başkasının başarısını küçümsemeden takdir etmek ve özür dilerken karşılığında hemen affedilmeyi beklememek bu konuda yardımcı olabilir. Ayrıca yakınlarından, kendilerini senin yanında nasıl hissettiklerine ilişkin dürüst geri bildirim istemek de farklı bir bakış açısı sunabilir. Bu geri bildirimleri otomatik olarak reddetmek yerine üzerinde düşünmek, davranışlarını değiştirmek için bir fırsat yaratır. Bu testin sonucu senin narsist olduğunu kanıtlamaz; narsistik kişilik bozukluğu ancak uygun bir ruh sağlığı uzmanının kapsamlı değerlendirmesiyle ele alınabilir. Kendini sorgulamaya istekli olman, davranışlarının sorumluluğunu üstlenmen ve gerektiğinde destek alman, kendinle ve başkalarıyla daha sağlıklı ilişkiler kurmak için önemli başlangıç noktalarıdır.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlgini çekebilir:
Senin Beynin Nasıl Çalışıyor? Öğrenmeye Hazır mısın?
Evet/Hayır Testine Göre Sen Bir İlişkide 'Red Flag' misin?
Ne Kadar Sevildin? İşaretle, Sonucu Öğren!
Yorum Yazın