Psikolojiye Göre Beynimiz Neden Utanç Verici Anıları Tekrar Tekrar Hatırlıyor?
Hepimizin yıllar geçmesine rağmen unutamadığı, aklına geldikçe 'Keşke bunu yapmasaydım' dediği en az bir anısı vardır. Üstelik çoğu zaman o olayı sadece biz hatırlarız; diğer insanlar çoktan unutmuştur bile. Buna rağmen zihnimiz, en beklemediğimiz anda o utanç verici anı yeniden önümüze getirir. Psikologlara göre bunun nedeni sadece güçlü bir hafızaya sahip olmamız değil, beynimizin sosyal deneyimleri işleme biçimi. İşte utanç verici anıların neden peşimizi bırakmadığını açıklayan psikolojik nedenler...
Birçoğumuz dört gün önce akşam yemeğinde ne yediğimizi hatırlamayız.
Ancak lise yıllarında söylediğimiz utandırıcı bir cümleyi, ses tonumuza kadar ayrıntılarıyla anımsayabiliriz. O an yüzümüzün kızarması, karşımızdaki kişinin ifadesi ve hissettiğimiz mahcubiyet hafızamızda yıllarca canlı kalabilir.
Üstelik bu anılar çoğu zaman yalnızca bizim zihnimizde yaşamaya devam eder. O olaya tanıklık eden insanların büyük bölümü çoktan unutmuş olsa bile, biz gece yatağa uzandığımızda zihnimiz aynı sahneyi tekrar tekrar oynatabilir.
Psikologlar, bunun tamamen normal bir süreç olduğunu belirtiyor. Ancak bu durumun rastgele gerçekleşmediğini, belirli psikolojik mekanizmaların sonucu olduğunu da vurguluyorlar.
Psikolojide bu durumu açıklamak için "perseveratif düşünme" (perseverative thinking) adı verilen bir kavram kullanılıyor.
Bu kavram, kişinin kontrol etmekte zorlandığı, sürekli aynı olumsuz düşünceler etrafında dönüp duran zihinsel döngüyü ifade ediyor.
Bu düşünce biçimi genellikle üç şekilde ortaya çıkıyor:
Geçmişte yaşanan olayları sürekli sorgulamak: 'Bunu neden söyledim?'
Gelecekte benzer bir hata yapmaktan korkmak: 'Ya yine rezil olursam?'
Kendini sürekli eleştirmek ve değerlendirmek.
Uzmanlara göre bu düşünce döngüsü, beynin sosyal hatalardan ders çıkararak gelecekte benzer durumları önlemeye çalışma girişimi. Ancak bu mekanizma aşırı çalıştığında fayda sağlamaktan çıkıp kişiyi gereksiz bir zihinsel yükün içine sürüklüyor.
İnsan beyni, olumsuz deneyimlere olumlu deneyimlerden daha fazla önem verme eğilimine sahip. Psikolojide 'negatiflik yanlılığı' olarak bilinen bu durum, utanç, pişmanlık ve başarısızlık gibi yoğun duyguların hafızada daha güçlü iz bırakmasına neden oluyor.
Bu yüzden yıllar önce yaşanan küçük bir sosyal hata bile zihinde büyük bir olaymış gibi saklanabiliyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın