Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Falınızda Çıkan Şeylerin Nasıl Size Sürekli Uyduğunu Açıklayan Fenomen: Barnum Etkisi

-

Fala inanmayıp falsız da kalmayanların bile dikkat etmiş olabileceği üzere, ne zaman fal baktırsak ''Tam olarak öyle ya...'', ''Nasıl bildi ki onu vay be.'' gibi tepkiler verebiliyoruz zaman zaman. Peki nasıl oluyor da her seferinde bize uyan bir şeyler çıkıyor fallarda?

Başlamadan önce sizinle ilgili bir kaç tahmin yapmama izin verin.

  • Gerçekten dostum diyebileceğiniz ve her şeyinizi çekinmeden anlatabileceğiniz insan sayısı 2-3 taneyi geçmez.

  • Başkalarının sizi beğenmesine ve size hayran olmasına ihtiyaç duyuyorsunuz, ama aynı zamanda kendinize karşı eleştirel olmaya da eğilimlisiniz.

  • Kişiliğinizin bazı zayıf yönleri var ama genelde olumlu yönleriniz sayesinde bunları kolaylıkla telafi etmeyi başarıyorsunuz.

  • Kendi yararınıza çevirebileceğiniz halde kullanmadığınız çok büyük ve önemli bir kapasiteye sahipsiniz.

  • Dışarıdan disiplinli ve özgüvenli gözükürken, içten içe biraz kaygılı ve güvensizsiniz. Nitekim bazen doğru kararı verip vermediğiniz ya da doğru şeyi yapıp yapmadığınız konusunda kafanızda ciddi şüpheler uyanıyor.

  • Belli bir miktarda değişiklik ve farklılığı tercih ediyorsunuz; kısıtlamaların ve sınırlandırmaların içinde kalmak sizi mutsuz ediyor. 

  • Bağımsız bir düşünür olmakla gurur duyuyorsunuz, yeni fikirlere karşı kendinizi kapatmıyorsunuz ama başkalarının iddialarını yeterli tatmin edici kanıt olmadan kabul etmiyorsunuz.

  • Başlarda soğuk biri gibi gözükseniz de karşınızdakine ısındığınızda çok konuşkan ve sıcakkanlı birine dönüşüyorsunuz.

  • Bazı zamanlar dışadönük ve sosyalsiniz; bazı zamanlarsa içedönük bir kapalı kutu oluyorsunuz.

Bu 9 tahminden kaç tanesi doğru?

0
1-2
3-5
6-8
9

Muhtemelen anket sonucundan da göreceğiniz üzere, hemen hemen herkes için en az birkaç tanesi doğru çıkacaktır.

Yukarıdaki ifadeler psikolog Bertram R. Forer tarafından, 1948 yılındaki bir deney için, deneyin yapıldığı güne ait bir astroloji yorumundan alınmıştı. Forer deney için öğrencilerine, her birinin sınavlardan aldıkları puanlara göre hazırladığı eşsiz bir kişilik analizi verdiğini söylemiş ve tamamında yukarıdaki ifadelerin olduğu zarfları dağıtmıştı.

Bu analizin, kendilerine ne kadar uyduğunu notlamalarını da istemişti. Aslında her öğrenci aynı analizi almıştı. Kişiliğe özel olan bir şey yoktu; ancak öğrenciler bunu bilmiyordu.

Öğrencilerden analizlere 0-5 (5: tamamen uyuyor) arasında bir puan vermeleri istendi.

Sonuçlar inanılmazdı, ortalama puan tam 4.26 çıkmıştı!

Yani öğrencilere göre bu ifadeler adeta bire bir onları anlatıyor, neredeyse tamamen uyuyorlardı; ama nasıl?

Herkesin bu maddeleri kendine uydurmasının aslında çok basit bir nedeni vardı.

Analizler sanki onlara özel yazılmış gibi duruyordu ve öyle de söylenmişti; ancak aslında hepsi o kadar genel yorumlardı ki, içlerinde her insana az çok uyan birkaç ifade mutlaka vardı.

Özetle işin tek bir sırrı var...

Kişiye özelmiş gibi gözükecek kadar spesifik; ancak toplumun geniş bir yüzdesinde karşılık bulabilecek kadar genel "tahminler" ileri sürmek.

Forer, bu basit ama etkileyici deneyiyle (ki bilimin güzel tarafı da budur) bilim tarihine Forer/Barnum Etkisi kavramını sokmayı başardı.

Bu etki en basit tanımıyla, "insanların başka herkes için de geçerli olabilecek kadar geniş, belirsiz ifadeleri bunun hiç farkına varmadan kendilerine özel görmeleri" anlamına geliyordu.

Bitirmeden önce kısa bir bilgi daha verelim:

Terim psikoloji dünyasında hem Forer Etkisi, hem de Barnum Etkisi olarak adlandırılıyor. Forer Etkisi, onu keşfeden bilim insanı Bertram R. Forer adına; Barnum Etkisi ise bu etkiyi iş modeli olarak kullanan iş adamı P. T. Barnum'a ithafen kullanılmaktadır.

Yaygın olan kullanım Barnum Etkisi olmakla birlikte, Forer Etkisi dediğinizde de anlaşılırsınız.

Özetle fallar, sanki tam sizi anlatıyormuş gibi yazılan; ancak herkese uyabilecek tahminler içeriyor.

İnanmıyorsanız arkadaşınız, kardeşiniz veya annenizle Falcı Bacı veya Derya Abla gibi (bildim, değil mi) uygulamalara gönderdiğiniz bir sonraki fincandan sonra çıkan falı kendiniz için değil de, yanınızdaki diğer kişinin falıymış gibi, ona bunu söylemeden okuyun. Onun falı olmamasına rağmen ''Tam ben ya nerden biliyor'' diyeceğini göreceksiniz...

Son olarak demeden geçmek olmaz; fala inanmayın ama falsız da kalmayın. 😏

Onedio IQ'yu Facebook'tan takip etmeyi unutmayın!

Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
gozde-cetin8

fal ne gereksiz bişe y

enk-capital

Bazı bilmeyenler çok genel konuşur. Karşısındaki insanları gözlemleyip ona göre onun hoşuna gidecek şeyler söyler. Atıyorum genç bekar bi kızsa hemen konuyu evliliğe şöyle güzel böyle zengin biri karşına çıkacağa getirir. Ama bilen kişileri hemen anlarsınız. Barnum marnum hikaye. Fena yani. Gayet sağlıklı olduğunu düşündüğünüz amcanızın vefat edeceğini herkes falda göremez mesela. Ama ben artık korktuğum için daha çok falcı bacı falaaddin tarzı terapi niyetiyle güzel şeyler söyleyecek olanlara baktırıyorum. Çok bilene baktırmam. Kötü bi şey der aklım orda kalır falan gerek yok.

alektamovit

Bizim bi tanıdık var gel seni ona göndereyim bi. Eski erkek arkadaşımın beni aldattığı otel odasının numarasına kadar, kazandığım üni.ye, çalışmaya başlayacağım işe kadar kısaca gelmişimi geçmişimi ortaya döküyordu ki yanımda annem vardı dedim dur :) İnsan böylelerinden gerçekten korkuyor ama ihtiyaç da duymuyor değil bazen.

enk-capital

Benim hep ilgim var böyle şeylere de bilmiyorum. Bazen bilmemek daha iyidir belki. Kendim de tarot bakmaya çalışıyorum da. Tutturduğum da oluyo bazen. Ama daha bu mertebelere ulaşamadım :D

ates86

İnsanlar inanmak istiyor olay sadece bu herkes para gelsin istiyor herkes kısmet istiyor, herkes haber gelsin istiyor... rutin şeyler... ben bildim bileli bana para gelecek

emine.ata.73

onedio test sonuçları gibi desenize

ates86

Vurdu gol oldu... :)

selin-aydin27

Fantazi İç Giyim Modellerini Soosya Güvencesi İle Keşfet.

sirius-alpha

Fal bakıyoduk en son bu konulara nasıl geldik

Görüş Bildir