article/comments
article/share
Haberler
Arapçadan Avrupa'ya, Oradan Türkçeye: Kılık Değiştirip Geri Dönen 15 Kelime

Arapçadan Avrupa'ya, Oradan Türkçeye: Kılık Değiştirip Geri Dönen 15 Kelime

google-g-white cross-white onedio-o-white
Onedio’yu Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin plus-blue

Bazı kelimeler Türkçeye kestirmeden gelmedi. Arapçadan önce İtalyancaya, İspanyolcaya ya da Latinceye geçtiler, Fransızcada son şekillerini aldılar ve Türkçeye bu kılıkla girdiler. Bir kısmının Arapçadan doğrudan aldığımız bir kardeşi de var. Mahzen ile mağaza, kalıp ile kalibre, mevsim ile muson aynı kelimenin iki ayrı yoldan gelmiş hâlleri.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

1. Algoritma bir matematikçinin adından türedi

1. Algoritma bir matematikçinin adından türedi

Muhammed bin Musa el-Hârizmî'nin 'Harezmli' anlamına gelen lakabı, Orta Çağ Latincesinde algorismus oldu. Fransızca algorithme üzerinden de Türkçeye ulaştı.

2. Alkol aslında göze çekilen sürmenin adıydı

2. Alkol aslında göze çekilen sürmenin adıydı

Arapçada el-kuhl, göze çekilen ince toz sürmeydi. Avrupalı simyacılar kelimeyi 'bir maddenin damıtılmış, en saf hâli' anlamında kullanmaya başladı. Zamanla şarabın damıtılmış özüne bu ad verildi. Sürme anlamı unutuldu, alkol kaldı.

3. Şifre ile sıfır kardeş kelimeler

3. Şifre ile sıfır kardeş kelimeler

Arapça sıfr 'boş, sıfır' demek. Orta Çağ Latincesinde cifra oldu ve önce sıfırı, sonra bütün rakamları, en sonunda gizli yazının işaretlerini anlattı. Fransızca chiffre Türkçeye şifre olarak geçti. 'Deşifre etmek' de Fransızca déchiffrer'den.

4. Bodrumdaki mahzen ile çarşıdaki mağaza aynı kelime

4. Bodrumdaki mahzen ile çarşıdaki mağaza aynı kelime

Arapça mahzen 'depo' anlamına geliyor. Venedikçede magazén, İtalyancada magazzino oldu ve Türkçeye mağaza olarak döndü.

5. Magazin de aynı depodan çıktı

5. Magazin de aynı depodan çıktı

Mağaza ile aynı aileden. İngilizcede magazine önce 'depo, cephanelik' demekti. 18. yüzyılda çeşitli yazıları bir araya toplayan yayınlara ad oldu. Türkçeye Fransızca magazine üzerinden geldi.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

6. Tersane, Arapça "imalathane" demek

6. Tersane, Arapça "imalathane" demek

Arapça dâr es-sınâa 'imalathane, atölye' anlamına geliyor. İtalyan denizci şehirlerinde tersana, darsena, arsenale gibi biçimler aldı. Türkçede tersane oldu ve gemi yapılan yerin adı olarak kaldı. Sınâa kelimesi sanat ve sanayi ile aynı kökten geliyor. Londra'nın Arsenal kulübünün adı da aynı yolun başka bir ucu.

7. Dara, İtalyanca söylenmiş bir Arapça kelime

7. Dara, İtalyanca söylenmiş bir Arapça kelime

Arapça tarh 'çıkarma, düşme' anlamına geliyor. İtalyancada tara oldu. Türkçede dara, tartıda toplam ağırlıktan düşülen kabın ağırlığı. 'Darası alınmış' derken farkında olmadan bir Arapça kelimeyi İtalyanca söylüyoruz.

8. Emir ile amiral aynı unvan

8. Emir ile amiral aynı unvan

Arapça emîr 'kumandan, buyuran' demek. Avrupa dillerinde deniz komutanının unvanı oldu. Türkçeye Fransızca amiral olarak girdi.

9. Jüpon, cübbenin Fransa'dan dönen hâli

9. Jüpon, cübbenin Fransa'dan dönen hâli

Arapça cübbe, uzun üst giysisinin adı. İtalyancada giubba oldu, Fransızcada jupe 'etek' ve jupon 'iç etek' biçimlerine dönüştü. Türkçe cübbeyi Arapçadan, jüponu Fransızcadan aldı.

10. Kalibre ile kalıp aynı kelime

10. Kalibre ile kalıp aynı kelime

Arapça kâlib 'kalıp' anlamına geliyor. İtalyancada calibro, Fransızcada calibre oldu ve silah namlusunun çapını anlatmaya başladı. Türkçe kalıbı Arapçadan doğrudan, kalibreyi Fransızcadan aldı. 'Yüksek kalibreli' bir isim de aslında 'kalıbı büyük' demek.

İçeriğin Devamı Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

11. Alkali, Arapçada bitki külü demek

11. Alkali, Arapçada bitki külü demek

Arapça el-kalî 'bitki külü' anlamına geliyor. Kimyacılar külden elde edilen bazik maddelere bu adı verdi. Türkçeye Fransızca alcali üzerinden geldi. Alkoldeki gibi baştaki el- Arapçanın belirlilik takısı.

12. Mevsim ile muson aynı kelime

12. Mevsim ile muson aynı kelime

Arapça mevsim, denizcilerin dilinde 'rüzgârın yön değiştirdiği dönem' anlamını taşıyordu. Portekizce ve Fransızca mousson üzerinden Türkçeye muson olarak geldi.

13. Safari, Afrika'dan dolaşıp gelen bir sefer

13. Safari, Afrika'dan dolaşıp gelen bir sefer

Arapça sefer 'yolculuk' demek. Doğu Afrika'da Svahili diline safari olarak geçti, İngilizler buradan alıp av gezisinin adı yaptı. Türkçedeki sefer ile safari aynı kelime.

14. Kahve gitti, kafe olarak döndü

14. Kahve gitti, kafe olarak döndü

Bu kelime Türkçeden de geçti. Arapça kahve, Osmanlı Türkçesinden İtalyancaya caffè, Fransızcaya café olarak gitti. Türkçeye kafe diye geri döndü. Kahvehane ile kafe aynı kelimeden.

15. Şerbet gitti, sorbe olarak döndü

15. Şerbet gitti, sorbe olarak döndü

Yolculuğun iki ucunda yine Türkçe var. Arapça şerbet, Osmanlı Türkçesinden İtalyancaya sorbetto, Fransızcaya sorbet olarak geçti. Türkçeye bu sefer buzlu tatlının adı olarak, sorbe diye döndü.

Yorumlar ve Emojiler Aşağıda chevron-right-grey
Reklam

Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!

category/test-white Test
category/gundem-white Gündem
category/magazin-white Magazin
category/video-white Video
category/eglence BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
0
0
0
0
0
0
0
Yorumlar Aşağıda chevron-right-grey
Reklam
ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?
Yorum Yazın