GÜNDEM

ANKARA (AA) - EMEL GÖZELLİK - 'Fizik' ve 'kimya' kategorilerinde ödül alan 3 bilim kadını, bu seneki Nobel Ödüllerine damgasını vurdu.Nobel Ödüllerinin internet sitesindeki bilgilere göre, 1901 ila 2020 yıllarında kadınlara 58 kez Nobel Ödülü verildi. Marie Curie, 1903 Nobel Fizik ve 1911 Nobel Kimya olmak üzere 2 kez ödüle layık görüldüğü için şimdiye kadar 57 kadına Nobel verildi. Kategorilere bakıldığında kadınlar 17 Barış, 15 Edebiyat, 12 Tıp, 7 Kimya, 4 Fizik ve 2 Ekonomi Ödülü kazandı. Şimdiye kadar 57 kadından sadece 23’ü 'temel bilimler' olan fizik, kimya ve tıp alanında Nobel’e layık görüldü. 1901-2020'deki dönemde 'bilim' kategorisinde 23 kadına verilen ödülden 3'ü bu yıl verildi.Fransız mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier ile ABD'li biyokimyacı Jennifer A. Doudna, Crispr-Cas9 genom düzenleme tekniğinin geliştirilmesindeki emekleri için Nobel Kimya Ödülü’ne layık görülürken, Nobel Fizik Ödülü kara deliklerin keşfine katkı sağlayan çalışmalarından dolayı aralarında Amerikalı gök bilimci Andrea Ghez’in de bulunduğu 3 araştırmacıya verildi. Nobel Tıp Ödülü ise Hepatit-C virüsünün keşfinden ötürü 3 erkek araştırmacı arasında paylaştırıldı. Böylece 2020 Nobel Bilim Ödülleri'nde cinsiyet dağılımı 3 kadın ve 5 erkek şeklinde gerçekleşti.Bu yılki Nobel Kimya Ödülü, 'kadın adaylar arasında paylaşılan ilk örnek' olduNobel Kimya Ödülü bu yıl, 'genom kurgulamasına olanak sağlayan yöntemin geliştirilmesine katkılarından ötürü' Fransız mikrobiyolog Emmanuelle Charpentier ile ABD'li biyokimyacı Jennifer A. Doudna'ya verildi.İsveç Kraliyet Bilimler Akademisinden yapılan açıklamada, Charpentier ve Doudna'nın DNA zincirlerini kesmeye ve yeniden birleştirmeye olanak sağlayan 'CRISPR/Cas9' sisteminin geliştirilmesine katkılarından ötürü ödüle layık görüldüğü belirtildi. Açıklamada, 'hayvanların, bitkilerin ve mikro-organizmaların DNA'larının çok hassas şekilde değiştirilmesine imkan sağlayan sistemin yaşam bilimleri üzerinde devrim niteliğinde bir etki yarattığı, kanserin ve kalıtsal hastalıkları tedavi etmeye yönelik umutlara katkı sağladığı' belirtildi. 'Kazandığım ödül, bilim yolunda ilerlemek isteyen kadınlara olumlu mesaj olsun'Bu yılki Nobel Kimya Ödülü, kadın adaylar arasında paylaşılan ilk örnek oldu. Biyokimyacı Charpentier, ödülle ilgili yaptığı açıklamada, 'Nobel ödülüne layık görülmemin, bilim yolunda ilerlemek isteyen genç kadınlar için olumlu bir mesaj olmasını ümit ediyorum.' dedi. Charpentier, bu ödülün bilim kadınlarının yaptıkları araştırma yoluyla da önemli bir etkiye sahip olabileceklerini göstermesine vesile olmasını dilediğini belirtti.Emmanuelle Charpentier, 1968'de Fransa'da dünyaya geldi. Sorbonne Üniversitesinde biyokimya, mikro biyoloji ve genetik eğitimi alan Charpentier, ABD'de New York Üniversitesi ve Viyana Üniversitesinde klinik çalışmalar yürüttü.Charpentier, halen Almanya'da Max Planck Enstitüsünün enfeksiyon biyolojisi bölümünün direktörlüğünü yapıyor.Jennifer A. Doudna, 1964'te ABD'nin Washington kentinde dünyaya geldi. Ponoma Üniversitesindeki eğitiminin ardından Harvard Tıp Fakültesinde doktora yaptı. RNA çalışmalarında uzmanlaşan Doudna, halen Kaliforniya Üniversitesinde öğretim üyeliği yapıyor. Nobel Kimya Ödülü'ne Charpentier ve Doudna'dan önce 5 kadın layık görülmüştü. Marie Curie 1911'de, kızı Irene Joliot-Curie 1935'te, Dorothy Crowfoot Hodgkin 1964'te, Ada Yonath 2009'da ve Frances H. Arnold 2018'de ödülün sahibi olmuştu. - 'Fizik alanında çalışan diğer kadınlara da ilham kaynağı olabilirim'Andrea Ghez, Nobel Ödülü'ne layık görülmenin sorumluluğunun farkında olduğunu belirterek, 'Umarım, fizik alanında çalışan diğer kadınlara da ilham kaynağı olabilirim. Fizik, çok keyif alınabilecek bir alan. Eğer bilim konusunda hırslıysanız, tutkularınız varsa yapılacak çok fazla şey var.' ifadesini kullandı.1965'te ABD'nin New York şehrinde doğan Andrea Ghez de ilk kadın astronot olma hayaliyle başladığı bilim yolculuğunda, Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) fizik dalında lisans ve Kaliforniya Teknoloji Üniversitesinde (Caltech) yüksek lisans dereceleri aldı. Ghez, Hawaii eyaletindeki W. M. Keck Gözlemevindeki optik ve kızılötesi teleskoplarla Sagittarius A bölgesini incelemek üzere çalışmalar yürüttü.Ödül sahiplerinden Amerikalı gökbilimci Ghez, 1901'den bu yana Fizik Ödülü'nü kazanan 4. kadın oldu. 1903'te Marie Curie, 1963'te Maria Goeppert-Mayer ve 2018'de Dana Strickland ödülün sahibi olmuştu.

BERLİN (AA) - ERBİL BAŞAY - Almanya’nın başkenti Berlin'de yaşayan ve yeni tip koronavirüsü (Kovid-19) yenen Türkler, virüse yakalandıkları süreci ve deneyimlerini anlattı. Berlin’de yaşayan 53 yaşındaki Mine Akman, AA muhabirine yaptığı açıklamada, eylül ayı ortasında baş ağrısı, boğaz kaşıntısı, üşüme, titreme gibi belirtilerle karşılaştığını, bunun üzerine evinde bulunan ilaçları kullandığını ve o gece bu belirtilerin geçtiğini ifade etti.Ancak birkaç gün sonra yeniden baş ağrısı yaşadığını ve bu arada bir süre önce aynı ortamda bulunduğu bir kişinin Kovid-19’a yakalandığını duyduğunu aktaran Akman, 'Bunun üzerine pazartesi günü sağlık dairesini aradım. Salı günü test yaptırdım ve çarşamba günü da pozitif olduğumu söylemek için sağlık dairesi beni aradı. Çok korktum. Biliyordum sanki, hissettim Kovid-19’a yakalandığımı.' dedi.Akman, testinin pozitif çıkmasından birkaç gün sonra yeniden halsizlik, baş ağrısı ve kemik ağrıları yaşadığını ve evden dışarıya çıkmadığını belirterek, temasta olduğu tanıdığı herkesi de bilgilendirmek amacıyla aradığını kaydetti.İlk belirtilerinden 12 gün sonra durumunun ağırlaştığını vurgulayan Akman, sözlerine şöyle devam etti:'Korkunç bir baş ağrısıyla beraber tansiyonum çok çıktı. Zaten kronik tansiyon hastasıyım. Titremeye başladım. Vücudum kasılmaya başladı, nefesim kesildi. Nefes alamadım. Biraz morarmaya da başladım. Ne yapacağımı şaşırdım. Hastaneyi aradım. Onlar da 'panik yapmayın, yatın ve kendinizi gözlemleyin. Ağırlaştığınızda arayın' dediler. Ama sakin olamıyordum. 12. gün çok mücadele ettim. Kötü oldum. Nefesim bir gidiyor bir geliyor. Yani sanki böyle cam kırıkları var ciğerlerimde onlar nefes almamı engelliyor. Kesinlikle nefes alamıyorum. Çok zorlanıyorum. Boğazımı tutarak, karnıma bastırarak nefes almaya çalışıyorum. Hastaneye de gitmek istemiyorum.''Kelimeişehadet getirdim'Ölmeyi bile aklına getirdiğini ifade eden Akman, 'Kelimeişehadet bile getirdim. 'Yatağımda ölmek istiyorum' dedim. Tansiyon ilacımı ve bol bol su içtim. Bütün gece uğraştım, direndim. Sabah uyandığımda korkunç bir baş ağrısı,(başım) patlayacak derecede. Nefeste normalleşme oldu, tansiyonum normale döndü. Ama bir titreme var. Ayaklarımda uyuşukluk var, zaten hala yürüyemiyorum doğru dürüst.” sözleriyle yaşadıklarını anlattı.Akman, doktora gitmeye güç bulunmadığını, hastaneye de gitmek istemediğini dile getirerek, 'Konuya ilgili olduğum için daha önce çok araştırma yapmıştım. Hastanelerin durumlarını biliyorum. Oradaki insanların nasıl yattığını biliyorum. Onlar beni çok korkuttu. ‘Evimde öleceğim. Hastaneye gitmeyeceğim' dedim. Gerçekten ecelle boğuştum.' ifadelerini kullandı.'Sağlık dairesinin benimle ilgilenmesini isterdim'Kendisinden sorumlu sağlık dairesini eleştiren Akman, sağlık dairenin test sonucunu bildirdikten 2 gün sonra bir kez daha durumu öğrenmek için kendisini aradığını, ancak daha sonra hiç kendisiyle temasa geçmediğini söyledi.Akman, '(Sağlık dairesi çalışanı) ‘Nasılsınız?’ diye sorduğunda belirtileri söyledim. Bende pek bir şey yoktu. Ondan sonra her şey başladı. Ama ondan sonra da hiç aramadılar, sormadılar.' dedi.Kovid-19’a yakalanan bir arkadaşını ise sağlık dairesinin her gün aradığını ve sağlığıyla ilgili bilgi aldığını ifade eden Akman, 'Beni hiç aramadılar. Benimle de aynı şekilde ilgilenmelerini isterdim.' diye konuştu.'Türkiye çok iyi yapıyor'Kovid-19 ile mücadelede alınan tedbirlere uyulmasını isteyen Akman, 'Sosyal mesafeyi korumak çok önemli. Maskesiz kesinlikle dolaşmamak lazım. Türkiye çok iyi yapıyor, cazalar veriyor, keşke burada da olsa. Toplumun içine girmemek önemli. Bayramlarda, düğünlerde boy göstermemek gerektiğini düşünüyorum.' değerlendirmesinde bulundu.Akman, hastalığında tat ve koku kaybı da yaşadığını, konuşmakta zorlandığını, kelimeleri bir araya getirip bir şeyler anlatmak istediğini ancak beceremediğini aktararak, bir haftadan beri ise bu belirtilerden hiçbirini yaşamadığını kaydetti.'Karantina bitmeden önce ve sonrasında bir test yapılmadı'Berlin'de yaşayan ve Kovid-19’a yakalanan 50 yaşındaki Vedat Öztürk de aynı evde yaşadığı kızının Kovid-19 testinin pozitif çıkmasının ardından eşinde ve kendisinde hafif ateş, boğazda kaşınma, sıtma gibi belirtiler ortaya çıktığını anlattı.Ardından doktorda yaptırdığı Kovid-19 testinin pozitif çıktığını belirten Öztürk, ailecek karantinaya girdiklerini ifade etti.Sağlık dairesinden sadece testin pozitif çıkmasından hemen sonra arandığını ve 12 gün karantinada kalması gerektiğinin ifade edildiğini aktaran Öztürk, daha sonra hiç aranmadığını, karantina bitiminden önce ve sonrasında da tekrar bir test yapılmadığını aktardı.Öztürk, ailesinin hastalığı hafif geçirdiğini ancak ağır geçen vakaları da bildiğini kaydetti.Kovid-19’a yakalananların bunu saklamamasını isteyen Öztürk, 'Belirtiler başladığında fazla kalabalığa girmesin insanlar, kendilerini izole etsinler. Temasta oldukları kişilere de söylesinler. Saklamayla bir yere varılmaz. Yoksa bu salgın alır başını gider. Dikkat etmek lazım.' değerlendirmesinde bulundu.

ANKARA (AA) - ETHEM EMRE ÖZCAN - Suriye İnsan Hakları Ağı (SNHR), Beşşar Esed rejiminin, muhalifleri tasfiye etmek amacıyla Temmuz 2012'de kurduğu 'Terör Mahkemesi' yoluyla bugüne kadar en az 2 bin 147 kişi hakkında idam cezası kararı verdiği ve yaklaşık 4 bin kişinin de mal varlığına el koyduğunu bildirdi.Suriye'de sivillere yönelik hak ihlallerini belgeleyen SNHR, Esed rejimi tarafından kurulan 'Terör Mahkemesi'nin amacı ve işleyişi hakkında hazırladığı raporu, AA muhabiriyle paylaştı.Ağ, raporunda yer verdiği bilgileri, daha önce bu mahkemede yargılanan veya yakınları yargılanan aileler ile hukukçuların görüşlerine başvurarak hazırladı.Suriye'de yüz binlerce sivili katleden ve alıkoyan Esed rejimi, siyasi ve askeri muhalifleri 'terörist' olarak görüyor.Ağın raporuna göre, 'Terör Mahkemesi', genel olarak muhaliflerin tasfiyesi amacıyla Temmuz 2012'de Esed rejimi tarafından kuruldu.Güvenlik birimlerinin adeta yargı makamına dönüşen mahkemede, askeri muhaliflerin kontrolündeki bölgelerde veya yurt dışında yaşayan muhalif isimler de gıyabi olarak yargılanıyor.Rejime bağlı güvenlik birimleri, alıkoydukları muhalif kişilerin bir kısmını işkencelerin ardından keyfi olarak bu mahkemeye sevk ediyor.Başkent Şam'daki mahkemeye çıkarılanların çoğunun, aileleri ve avukatlarıyla iletişim kurmalarına izin verilmiyor.En az 2 bin 147 kişi hakkında 'idam' kararıMahkeme, güvenlik birimlerindeki sorgu sırasında işkence ve baskı altında alınan ifadelere itiraz etmeksizin, kişileri genellikle ağır cezalara çarptırıyor.Ağın elde ettiği verilere göre, kuruluşundan bu yana en az 90 bin 560 davaya bakan mahkeme, çoğu gıyabi olmak üzere, en az 2 bin 147 rejim karşıtı kişi hakkında idam cezası kararı aldı.Yaklaşık 4 bin muhalifin mal varlıklarına el konulduSiyasi ve askeri muhalifleri, hapis ve idam cezalarıyla tasfiye etmeye çalışan Esed rejimi, bununla da yetinmeyerek mal varlılarına da el koyuyor.Rapora göre, rejime bağlı Terör Mahkemesi şu ana kadar 3 bin 970 kişinin mal varlığına el koydu.Mahkeme rejim unsurları için rüşvet kaynağı olduMahkeme, savaş suçlarına karışan güvenlik şefleri ve hakimler için büyük vurgun yerine dönüştü.Rapora göre, maddi durumu iyi olan bazı aileler, yakınlarını esaretten kurtarmak için güvenlikçilere veya hakimlere yüklü miktarda rüşvet vermek zorunda kalıyor.'Uluslararası insan haklarına aykırıdır'SNHR Müdürü Fadl Abdulgani, AA muhabirine yaptığı açıklamada, rejim tarafından kurulan 'Terör Mahkemesi'nin siyasi-güvenlik mahkemesi olarak görev yaptığını söyledi.Abdulgani, 'Bu mahkemenin varlığı ve almış olduğu kararlar, uluslararası insan hakları ve hukuka aykırıdır. Bu mahkemenin verdiği bütün kararlar, kanunsuzdur ve iptal edilmesi gerekir.' dedi.Suriyeli muhaliflere göre, Esed rejiminin zindanlarında yaklaşık 500 bin kişi bulunuyor.

İSTANBUL (AA) - HİKMET FARUK BAŞER - Taksim'de yapımı devam eden Yeni Atatürk Kültür Merkezi (AKM) inşaatının yüzde 70'i tamamlandı.Temeli Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 10 Şubat 2019'da atılan yeni AKM'nin yapımı sürüyor. İlk AKM'nin mimarı olan Hayati Tabanlıoğlu'nun oğlu mimar Murat Tabanlıoğlu'nun imzasını taşıyan merkezin inşaatında çalışmalar aralıksız devam ediyor. Yeni tip koronavirüs tedbirleri kapsamında AKM'de çalışmalar, sosyal mesafe kurallarına göre yürütülürken 5 bloktan oluşan AKM'nin kaba inşaatı tamamlandı.Hareketli sahnenin yapımına devam edilen AKM'de yer alacak opera sahnesi ve opera küresinin yapımı da sürüyor. Opera kulesinde kullanılmak üzere 15 bin adet özel el yapımı seramik siparişi verildi. Siparişleri gelen seramiklerin montajı yapılıyor, opera içindeki sahne koltuk altı basamaklar da tamamlanıyor. Ana opera salonunun mekanik sahne sistemlerinin siparişlerinin yurt dışından salgın nedeniyle geç geleceği, bu yüzden opera ve ana salonun 2021'in sonunda açılacağı öğrenildi.4 katlı kapalı otopark tamamlanırken alt katlardaki elektrik ve mekanik ince işlerin yapımı devam ediyor.AKM binası tamamlandığında içerisinde 48 bin 705 metrekare büyüklüğünde 4 bodrum, zemin ve 9 kattan oluşan 2 bin 40 kişi kapasiteli opera salonu, 16 bin 228 metrekare büyüklüğünde 4 bodrum, zemin ve 5 kattan oluşan 805 kişilik bir tiyatro salonu, buralara ait sahne, kulis odaları, fuaye alanları, atölye ve depo alanları, bale çalışma salonları, solist ve orkestra çalışma odaları, kayıt stüdyosu ve prova salonları, sanat galerileri, sergi salonları ve millet kıraathaneleri yer alacak.AKM'nin yıl sonunda bitirilmesi planlanıyor.

TERTER (AA) - İDRİS OKUDUCU - Ermenistan'ın top mermileriyle yoğun şekilde vurduğu Azerbaycan'ın Terter kentindeki sığınaklarda kalan sivillerin yardımına Azerbaycan Kızılay görevlisi İtibar Haydarov ve küçük ekibi koşuyor. Ermenistan ordusunun, 27 Eylül'den bu yana en çok ağır topçu atışlarıyla hedef aldığı Azerbaycan kentlerinin başında Terter geliyor. Terter sakinlerine göre kente günlük ez 200 civarında top mermisi isabet ediyor. Bu yüzden birçok kent sakini daha saldırıların başladığı andan itibaren daha güvenli bölgelere geçti. Ancak kenti terk etmeyip sığınaklarda yaşam mücadelesi veren yüzlerce insan var. Aralıksız düşen top mermileri nedeniyle sığınak sakinlerine hizmet verecek ve temel ihtiyaçlarını karşılayacak herhangi bir market bulunmuyor. Sığınaklardaki insanların yeme içme ve tüm temel ihtiyaçlarını, top atışlarına rağmen 7 gün 24 saat esasıyla çalışan Azerbaycan Kızılay yetkisi 58 yaşındaki İtibar Haydarov ve arkasındaki küçük bir ekip karşılıyor. Haydarov, AA muhabirine kentteki sığınak sakinlerine yardımları nasıl ulaştırdığını anlattı. Terter kent merkezinde bir kamu binasını kendisi ve ekibi için çalışma üssü ve gıda deposuna dönüştürdüğünü söyleyen Haydarov, 'Saldırılar 27 Eylül'de başladı ve hemen ertesi gün yola koyulup işe başladım. Toplamda 8 kişilik bir ekiple insanlarımızın ihtiyaçlarını karşılamaya çalışıyorum.' ifadelerini kullandı. Azerbaycan Kızılayında 13 yıldır görev yaptığını, 40 yıl da muhasebeci olarak çalıştığını belirten Haydarov, 'Ben işimi çok seviyorum çünkü halkıma, yardıma muhtaç insanlara el uzatıyorum. Onların çağrılarına cevap veriyorum.' dedi. Terter'de kaç sığınak ve ne kadar insan bulunduğuna değinen Haydarov, şunları söyledi: '18 sığınakta 300'den fazla kişi var. 3 öğün yemek götürüyorum. Kasabalardaki 4 sığınağa da yardım götürüyoruz. Sıcak yemeğin yanında temel ihtiyaçların karşılanması için gerekli olanları vatandaşlara ulaştırmaya çalışıyoruz. Evde hazırlanmış yemekleri de kendilerine iletiyorum.' Ermenistan'ın tüm saldırılarına rağmen bu faaliyeti sürdürmekten korkmuyor musunuz sorusuna Haydarov, 'Elbette hayati tehlikemiz var. Kent merkezindeki bir binadayız. Ailemle birlikte 24 saat orada kalıyorum. Bir defa füze isabet etti. O zaman binanın içindeydik.' diye konuştu. 'Ekibim için en önemlisi can güvenliği. Ben onların zarar görmesini asla istemem.' diyen Haydarov, 'Ancak her gün sığınaklara yardım götürüyoruz. Bizim çıkmadığımız gün yoktur.' dedi. Kentte herhangi bir açık market, ihtiyaçların karşılanacağı bir yer olmaması nedeniyle sığınaktakilerin kendisinin yolunu gözlediğini belirten Haydarov, 'İnsanlar beni görünce seviniyor. Bazen gidemediğimiz yerlerdeki insanlar telefonla bana ulaşıp bize yemek getir diyor. Ben de hemen gereğini yapıyorum.' ifadesini kullandı. 'Günde 3 öğün yemek getiriyor' Ermenistan toplarının en çok düştüğü Terter'de bulunan 24. sığınaktaki Aliş Arayev da 20 kişi ile birlikte aynı yerde kalıyor. Azerbaycan Kızılay çalışanı Haydarov'un kesintisiz şekilde her gün kendilerine yemek getirdiğini aktaran Arayev, 'Burada gazi olan arkadaşlarla birlikte kalıyoruz. Her gün bize yemek getiriyor. Kendisine telefon açıp durumu hatırlatmamıza gerek yok. Bizim payımız neyse getiriyor.' dedi. Günde 3 öğün yemeğin önlerine geldiğini belirten Arayev, 'Genellikle Kızılay'ın yardımlarıyla besleniyoruz.' diye konuştu.