Sonbaharda Daha Uykulu ve İsteksiz Hissetmemizin Nedeni Açıklandı
Sonbahar geldiğinde yalnızca hava serinlemiyor, güneşle vedalaştığımız saat de giderek erkene çekiliyor. Saat henüz akşam 6 bile olmadan dışarısı karardığında kendinizi daha uykulu, isteksiz ya da enerjisiz hissediyorsanız bunun yalnızca psikolojik bir etkiden ibaret olmadığını bilmekte fayda var. Gün ışığı, vücudumuzun ne zaman uyanık ve ne zaman dinlenmeye hazır olması gerektiğini anlamasında önemli bir rol oynuyor. Günler kısaldığında bu düzen bazı kişilerde değişebiliyor. Üstelik erken kararan hava yalnızca uyku isteğini değil, gün içindeki hareketliliğimizi ve sosyal hayatımızı da etkileyebiliyor. Peki sonbahar ve kış aylarında modumuzun düşmesinin arkasında tam olarak ne var?
Hava Erken Karardığında Biyolojik Saatimiz de Etkilenebiliyor
Vücudumuz günün hangi saatinde olduğumuzu anlayabiliyor. Işık ve karanlık, yaklaşık 24 saatlik uyku-uyanıklık düzenimizi yöneten sirkadiyen ritmin en önemli işaretlerinden biri.
Sabah aldığımız doğal ışık vücuda günün başladığını bildirirken akşam karanlığının gelmesi dinlenme sürecinin yaklaştığı mesajını veriyor. Sonbahar ve kış aylarında gün ışığından yararlandığımız süre kısalınca bu ritim de etkilenebiliyor.
Özellikle sabah karanlıkta uyanıp günün büyük bölümünü kapalı bir ortamda geçiren kişiler doğal ışığı yaz aylarına göre çok daha az görebiliyor. Bu değişiklik bazı insanlarda gün içinde daha uykulu veya daha düşük enerjili hissetmeyle birlikte görülebiliyor.
Hava Kararınca Melatonin Neden Devreye Giriyor?
Burada sık sık adını duyduğumuz hormonlardan biri de melatonin. Melatonin, uyku-uyanıklık döngüsünün düzenlenmesine yardımcı oluyor ve normal şartlarda akşam karanlığıyla birlikte salgılanması artıyor.
Dolayısıyla günlerin kısalmasıyla birlikte değişen ışık-karanlık düzeni, melatonin ritmini de etkileyebiliyor. Özellikle mevsimsel duygudurum bozukluğu yaşayan kişilerde melatonin ve sirkadiyen ritimde farklılıklar görülebildiğine dair araştırmalar bulunuyor. Ancak uzmanlar mevsimsel ruh hali değişimlerini yalnızca “hava erken karardı, melatonin arttı” şeklinde açıklamanın fazla basit olduğunun da altını çiziyor. Süreçte biyolojik saat, uyku düzeni ve başka birçok etken birlikte rol oynayabiliyor.
Mesele Sadece Vücudumuz Değil, Günlük Hayatımız da Değişiyor
Yazın iş çıkışı hâlâ aydınlıkken yürüyüşe çıkmak, arkadaşlarla buluşmak ya da dışarıda biraz daha zaman geçirmek oldukça kolay. Sonbaharda ise aynı saatte havanın tamamen kararmış olması eve dönme isteğini artırabiliyor.
Bu da doğal olarak açık havada geçirilen sürenin, hareketin ve sosyal aktivitelerin azalmasına yol açabiliyor. Yani “hava karardı, modum düştü” hissinin arkasında yalnızca biyolojik mekanizmalar bulunmayabilir. Mevsim değiştikçe günlük rutinimizin de değişmesi ruh halimize eşlik edebilir.
Sözcü’nün aktardığı uzman görüşlerinde de erken kararan havayla beraber fiziksel hareket ve sosyal etkileşimin azalmasının ruh hali üzerinde etkili olabileceğine dikkat çekiliyor.
Her Sonbahar Yorgunluğu Mevsimsel Depresyon Anlamına Gelmiyor
Havanın erken kararmaya başlamasıyla birkaç gün daha uykulu olmak ya da akşamları eskisinden erken yorulmak tek başına mevsimsel duygudurum bozukluğu anlamına gelmiyor.
Mevsimsel duygudurum bozukluğu, belirtilerin belirli mevsimlerde düzenli olarak ortaya çıktığı bir depresyon türü. Genellikle sonbahar veya kış aylarında başlayıp ilkbahar ve yaz aylarında hafifleyen bir tablo görülebiliyor. Enerji kaybı ve fazla uyuma isteğinin yanında uzun süren düşük ruh hali, günlük aktivitelere karşı isteksizlik ve yaşam düzeninin belirgin biçimde etkilenmesi gibi belirtiler de görülebiliyor.
Dolayısıyla ekim ayında akşamları biraz daha erken koltuğa uzanmakla haftalar boyunca günlük hayatınızı etkileyen bir ruh hali değişimi aynı şey değil. Belirtiler uzun süre devam ediyor veya okul, iş ve sosyal yaşamınızı etkiliyorsa bunu yalnızca “sonbahar geldi” diye geçiştirmek yerine bir sağlık uzmanıyla görüşmek daha doğru olabilir.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içeriklerimiz de ilginizi çekebilir.
Psikologlar Açıkladı: Stresli Anlarda Bu Cümleyi Kuranların EQ'su Yüksek
Gece Uyumakta Zorlananlar İçin Uyku Kalitesini Destekleyebilecek 7 Besin
Antalya'da Çöp Ev Operasyonu: 8 Kamyon Atık Çıkarıldı
Yorum Yazın