Simitçi, Kahveci, Gazozcu...
Hiç düşündünüz mü acaba neden her yerde mantar gibi türeyen bu kadar çok kahveciler, kafeler, pastaneler var?
Neden bu kahveciler, kafeler, pastaneler insanlarla özellikle de gençlerle doluyor, taşıyor?
Bu soruların nedenini sizinle birlikte şöyle enine boyuna cevaplayalım…
2008 yılı tüm dünya için bir buhran döneminin başlangıcıdır.
Çünkü 2008 yılında büyük resesyon olarak tanımlanan küresel finans krizi tüm ülkeleri az ya da çok etkilemiştir. Amerika Birleşik Devletlerinde mortgage olarak bilinen konut piyasalarında başlayan ve kısa sürede küresel anlamda tüm dünyada finans şirketlerine yayılan bu kriz ülkelerde uzun bir buhran döneminin yaşanmasına neden oldu.
Bu kriz her ne kadar ekonomi alanında ortaya çıkmış olsa da sosyal hayat, insan davranışları ve ilişkilerinde de olumsuz sonuçların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Örneğin Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre 2008 krizine bağlı olarak sadece ABD ve Avrupa da 10.000’den fazla kişi intihar etmiştir. Bu krizden en ağır etkilenen ülkelerden biri olan Yunanistan da antidepresan kullanımı %30 civarında artış göstermiştir.
Bunlara ek olarak etkilenen ülkelerde, toplumsal ve kurumsal güvende düşüş, aile dinamiklerinin bozulması ve demografik kırılmalara bağlı olarak boşanma ve aile içi şiddette artışlar, doğurganlık oranlarında ise ciddi düşüşler meydana gelmiştir. Bu kriz döneminde 20’li yaşlardaki milyonlarca genç iş bulamadıkları için aile evine geri dönmek zorunda kalmıştır ve bu nedenle nesile “Bumerang Nesli” adı verilmiştir. Genel anlamda tüm bu olumsuzlukların ortaya çıkardığı sonuç; insanların umutlarının, inançlarının ve hayallerinin kaybolması, geleceğini ön görememesi olmuştur.
Peki kahvecilerle, kafelerle ve pastanelerle bu 2008 krizinin ne alakası var?
Krizden en derin etkilenen ve neredeyse iflasın eşiğine gelen bir ülke olan Yunanistan da yapılan araştırmaya göre, kriz sonrasında üç sektörde büyük bir büyümenin olduğu görülmüştür. Bunlar yemek, içmek ve emlak sektörüdür. Yunanistan da ortaya çıkan bu yeme ve içmedeki sektörel artışı ele alan araştırmacılar bu durumu “Kafe Ekonomisi” olarak adlandırmışlardır. O dönemde Yunanistan’ın her yerine kahveciler, kafeler ve pastaneler açılıyor ve bu mekanlar ne kadar çoğalırsa çoğalsın yine de insanlarla dolup taşıyordu.
Peki neden insanlar ekonomik olarak bu kadar dar boğazdayken bu kahveciler, kafeler ve pastaneler dolup taşıyor?
Yapılan araştırmalara göre bunun nedeninin, insanların uzun vadede bir birikim ve yatırım yapabilme umutlarını ve hayallerini kaybetmiş olmaları ve buna bağlı olarak harcama alışkanlıklarını anlık zevklere doğru kaydırmaları olduğu görülmüştür. Buna bağlı olarak da bari birikim yapamıyorum diyen kişi kahveci, kafe ve pastane gibi mekanlara giderek kendini kısa süreliğine ve en ucuza mutlu edebilecek yollar aramaktadır. Bunlara ek olarak AVM’leri de ekleyebiliriz. Dikkat ederseniz tüm bu saydıklarımız kapalı ya da açık formattaki AVM’lerde kompakt bir halde bulunmakta.
Türkiye’deki duruma baktığımızda; 2008 krizinin her ne kadar teğet geçmiş olduğu ifade edilmiş olsa da, Türkiye 2021’den beri enflasyonda Avrupa ülkeleri arasında birinci, dünya da ise (190 ülke arasında) beşinci sırada (1.Venezuella, 2.Arjantin, 3.Sudan ve Lübnan, 4.Zimbabve) yer almaktadır. Aynı zamanda OECD verilerine göre Türkiye, literatürde “ev genci” olarak ifade edilen en fazla işsiz genç nüfusa sahip ülke olarak tanımlanmaktadır. Türkiye’nin içinde bulunduğu bu sıralama göstergelerini düşündüğümüzde son zamanlarda her köşe de cadde de, neredeyse artık yan yana sıralanan onlarca kahveci, kafe, pastane gibi işletmelerin açılmış olması, bu işletmelerin de insanlarla dolup taşması sizin de dikkatinizi çekmedi mi? Hadi bunu biraz verilerle inceleyelim;
TOBB ve TESK kayıtlarında yer alan verilere göre Türkiye genelinde kafe, kahveci, çay bahçesi, pastane gibi işletmelerin yıllara göre açılma rakamlarını incelediğimizde;
2023 yılında 250.000 civarında yeni işletmenin açılmış olduğunu ve bu işletmelerin yaklaşık 40.000’inin,
2024 yılında 210.000 civarında yeni işletme açılmış olduğunu ve bu işletmelerin yaklaşık 34.000’inin,
2025 yılında 250.000 civarında yeni işletmenin açılmış olduğunu ve bu işletmelerin yaklaşık 45.000’inin,
2026 yılı ocak-haziran dönemi için baktığımızda da 121.260 civarında yeni işletme açılmış olduğunu ve bu işletmelerin yaklaşık 15.000’inin kahveci, kafe, çay bahçesi, pastane olduğu görülmüştür.
Ayrıca yeni açılan bu işletmelerin %54’ünden fazlasının da İstanbul, Ankara ve İzmir illerinde dağılım göstermektedir. Bu illerde yer alan üniversitelerin civarında yer alan lokasyonlarda yığılım oldukça fazladır.
Yukarıdaki verilere baktığımızda Yunanistan’ın 2008 krizi sonrası yaşadıkları ile Türkiye’nin yüksek enflasyon nedeni ile yaşadıkları nedensellik ve sonuçsallık bakımından benzerlik göstermektedir. Türkiye’de de artık üniversiteyi bitirmiş gençler sadece iş bulma umudunu değil, aynı zamanda uzun vade de birikim ve yatırım yapabilme umudunu, inancını, hayallerini kaybetmişlerdir. Artan borç yükü ve yaşam zorluklarından bunalan ve ezilen bu insanlar (bunların çoğunluğu genç nüfus) kısa süreli mutluluk ve haz arayışlarına bağlı olarak açılan bu kahvecileri, kafeleri, pastaneleri, hatta bunların bir arada olduğu açık ya da kapalı AVM’leri doldurmaktadırlar. Bu işletmelerin dolu olması aslında ekonominin iyi olduğunun değil, orta ve uzun vade de ortaya çıkacak büyük sosyal çürüme ve çözülmenin bir habercisi olduğunun göstergesidir. Bu anlamda bize en yakın ve en iyi örnek olan Yunanistan, altını çizdiğimiz tehlikeyi fark edip tersine çevirebilmeyi başarabildi. Peki ya biz…!!!
Artık görmedim 🙈, duymadım 🙉 ve bilmiyorum 🙊 deme…
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
