Şiddet Üret Görünür Ol !!!
İnsanların öfke, şiddet, korku, şaşkınlık ve endişe uyandıran içeriklere daha fazla tepki vermesi, bu içerikleri daha fazla görünür hale getiriyor. Yaz tatiline sayılı günler kala özellikle çocukların gerek sosyal medyada, gerek dijital oyunlarda şiddet içeriklerine maruz kalma riski var. Ne yapmalı?
Sosyal medyada bazı içeriklerin neden çok hızlı yayıldığına baktığımızda karşımıza iki temel unsur çıkıyor: duygu ve hız. İnsanlar özellikle öfke, korku, şaşkınlık ve endişe uyandıran içeriklere daha fazla tepki veriyor. Tepki verilen içerikler de daha fazla görünür hale geliyor.
Burada insan eğilimleri kadar algoritmaların da rolü büyük. Sosyal medya platformlarının amacı, kullanıcıyı mümkün olduğunca uzun süre platformda tutmak olması hasebiyle çok yorum alan, tartışma çıkaran, insanları karşı karşıya getiren içerikler çoğu zaman daha fazla kişiye ulaşıyor. Sonuç olarak öfke, şiddet ve tartışma içeren içeriklerin görünürlüğü her zaman daha yüksek oluyor. Yani sistem şunu söylüyor: “Şiddet üretirsen görünür olursun.” Bu da şiddetin yalnızca yayılmasına değil, aynı zamanda adeta ödüllendirilmesine yol açıyor.
Algoritma ve Şiddet
Toplumun her kesiminde eğilim olan özellikle çocuklar arasında da artan şiddet eğilimi, artık görmezden gelinebilecek bir mesele olmaktan çıktı. Hepimizi derinden sarsan olayların arka planını daha dikkatli okumak zorundayız. Çünkü karşımızda yalnızca bireysel değil, aynı zamanda sistemsel ve algoritmik bir yönlendirme ve sorun var.
Bugün çocuklarımızın dünyası büyük ölçüde dijital platformlar üzerinden şekilleniyor. Ancak bu dünya, sanıldığı kadar masum değil. “Sokaklar tehlike dolu, evladım evimde dizimin dibinde otursun, odasında ne yaparsa yapsın” zihniyeti, çocuklarımızı sokaklardan çok daha büyük tehlikelere maruz bırakabilir. Zira özellikle YouTube, Discord ve Telegram gibi platformlarda çocuklar; herhangi bir editoryal süzgeçten geçmeyen, denetimsiz ve çoğu zaman zararlı içeriklerle baş başa kalıyor.
Burada en kritik meselelerden biri algoritmalar. Çünkü algoritmalar ilgi çeken, etkileşim getiren içerikleri öne çıkarıyor. Ne yazık ki şiddet de en hızlı dikkat çeken unsurlardan biri. Yani sistem şunu söylüyor: “Şiddet üretirsen görünür olursun.” Bu da şiddetin yalnızca yayılmasına değil, aynı zamanda adeta ödüllendirilmesine yol açıyor.
Denetim nereye kadar?
Bugün birçok çocuk, “gamer” yayıncıları izleyerek saatlerini geçiriyor. PUBG ve Roblox gibi oyunlara, Türkiye’deki sınırlamalara rağmen VPN üzerinden erişim sağlanabiliyor (Bu arada Türkiye’den erişim yasağı olan bu oyunlar erişime açıldığı haberleri gelse de bazı kriterleri sağlamadıkları için BTK tarafından henüz erişim engeli kaldırılmış değil). Erişim engeli olsa da VPN ile erişim, denetim mekanizmalarının ne kadar kolay aşılabildiğini gösteriyor. Öte yandan çocuklar, kapalı devre iletişim uygulamalarında kontrolsüz biçimde sosyalleşiyor; bu alanlar çoğu zaman ailelerin ve kamu otoritelerinin tamamen dışında kalıyor.
Geleneksel medyanın çocuklar için üretilen içeriklerinde bir filtre vardır. Belli bir yeterlilik kriteri aranır ve yayınlar RTÜK denetimindedir. Dijital ortamlarda ise çocuklar, çok daha sert ve kontrolsüz içeriklere hiçbir süzgeç olmadan erişebiliyor. Şiddetin sıradanlaştırıldığı, hatta kimi zaman özendirildiği bir dijital iklimden bahsediyoruz.
Mesela tamamen duygusal
Konunun bir de ekonomi boyutu var. Elde edilen yüksek reklam gelirleri nedeniyle mesele sadece içerik değil; aynı zamanda bir finansman modeli. Şiddet içeren içerikler izlendikçe, paylaşıldıkça, reklam gelirleri artıyor. Bu da dolaylı olarak şiddetin fonlanması anlamına geliyor.
Dolayısıyla burada sadece bireysel önlemler yeterli değil. Ailelerin bilinçlenmesi elbette çok önemli ama tek başına yeterli değil. Daha güçlü bir dijital düzenleme, daha etkin denetim mekanizmaları ve platformlara yönelik net sorumluluk tanımları gerekiyor.
Türkiye’nin önünde önemli bir eşik var. Ya bu denetimsiz dijital akışın çocuklarımız üzerindeki etkisini görmezden geleceğiz ya da kararlı bir irade ortaya koyarak gerekli düzenlemeleri hayata geçireceğiz.
Unutmayalım; mesele sadece teknoloji değil, mesele gelecek nesillerin zihni, ahlakı ve güvenliği. Bu yüzden atılacak her adım, yalnızca bugünü değil, yarını da şekillendirecek.
Bu arada elbette ki şiddete sonuna kadar karşı olan, özellikle çocukların şiddetten korunması ile ilgili bu kadar kritik bir yazı yazan bendenizin, başlık seçimindeki hassasiyetsizliğin bir sosyal ve dijital deney olduğunu ifade etmek isterim
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
