Gündüz İnsanların Çalıştığı Geceleri Gizlice Güçlendirilen 59 Katlı Gökdelen
New York’un merkezindeki 59 katlı Citicorp Center’da, açılıştan kısa süre sonra yapının şiddetli rüzgar karşısında ciddi risk taşıyabileceği hesaplandı. Ofis çalışanları gündüzleri binayı kullanmayı sürdürürken kaynakçılar geceleri taşıyıcı sistemi güçlendirdi. Operasyonun gerçek nedeni kamuoyunda ancak yıllar sonra geniş biçimde öğrenildi.
Taşıyıcı kolonlar binanın köşelerine yerleştirilemedi
Günümüzde 601 Lexington Avenue adıyla bilinen Citicorp Center, 1977’de hizmete açıldı. Gökdelenin yapılacağı arazinin bir bölümünde St. Peter’s Lutheran Kilisesi bulunuyordu. Kilise, yeni binasının üzerine gökdelen kolonları yerleştirilmemesi koşuluyla arazinin hava hakkını projeye vermeyi kabul etti.
Mimar Hugh Stubbins ve yapı mühendisi William LeMessurier, söz konusu koşulu karşılayabilmek için alışılmadık bir taşıyıcı sistem geliştirdi. Binanın ana kolonları köşeler yerine dört cephenin ortasına yerleştirildi. Yükün kolonlara aktarılması için yapının cephesine dev çelik çaprazlardan oluşan bir sistem yerleştirildi.
Binaya rüzgâr nedeniyle oluşabilecek salınımı azaltmak amacıyla yaklaşık 400 tonluk hareketli bir denge ağırlığı da kuruldu. Döneminin en dikkat çekici mühendislik projelerinden biri olarak gösterilen yapının taşıyıcı birleşimleri başlangıçta kaynaklı olarak tasarlanmıştı. Ancak inşaat sırasında bazı birleşimlerin cıvatalı yapılmasına karar verildi.
Rüzgar hesapları açılıştan sonra yeniden yapıldı
LeMessurier, bina hizmete girdikten sonra taşıyıcı sistemi yeniden inceledi. Gökdelene doğrudan cepheden değil, köşelerden çapraz açıyla ulaşan rüzgârların çelik çaprazlar üzerinde hesaplanandan daha büyük kuvvet oluşturabileceği sonucuna vardı.
Mühendisin 1978’de yaptığı hesaplara göre çapraz rüzgârlar taşıyıcı sistemdeki yükü yüzde 40 artırıyor, cıvatalı birleşimlere binen kuvvet ise beklenen seviyenin yüzde 160 üzerine çıkabiliyordu. Özellikle elektrik kesintisi nedeniyle hareketli denge ağırlığının devre dışı kalması hâlinde şiddetli bir fırtınanın yapıda ciddi hasara yol açabileceği düşünüldü.
LeMessurier, denge ağırlığının çalışmadığı senaryoda tehlikeli büyüklükteki bir fırtınanın yaklaşık 16 yılda bir meydana gelebileceğini hesapladı. Ofisleri kullanımda olan gökdelen için kısa sürede önlem alınmasına karar verildi.
Ofisler gündüz açık kaldı, kaynakçılar gece çalıştı
Citicorp yönetimi ve mühendisler, binayı tamamen boşaltmak yerine geniş çaplı bir gece operasyonu başlattı. Çalışanlar gündüzleri ofisleri kullanmayı sürdürürken ekipler akşam saatlerinde taşıyıcı sisteme ulaşıyor, cıvatalı birleşimlerin üzerine kalın çelik levhalar kaynaklıyordu.
Ağustos 1978’de başlayan çalışmalar yaklaşık iki ay sürdü. Binanın rüzgâr karşısındaki hareketleri takip edildi, denge ağırlığı için yedek elektrik sistemi hazırlandı ve kuvvetli fırtına ihtimaline karşı tahliye planları oluşturuldu. Operasyon sürerken Atlantik’te oluşan Ella Kasırgası New York için endişe yarattı ancak kasırganın yön değiştirmesiyle tehlike ortadan kalktı. Güçlendirme ekim ayında tamamlandı.
Çalışmaların gerçek nedeni kamuoyuna açıklanmadı. Yaşananlar, gazeteci Joe Morgenstern’ın 1995 yılında yayımlanan araştırmasıyla geniş kitleler tarafından öğrenildi. Daha sonraki yıllarda yapılan teknik değerlendirmeler ise yapının 1978’de düşünüldüğü kadar savunmasız olmayabileceğini ortaya koydu. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü araştırmacılarına göre güçlendirme çalışmaları gerekli olmayabilirdi. Dolayısıyla binanın kesin olarak yıkılacağı değil, dönemin hesaplarının mühendisleri ciddi bir risk bulunduğuna inandırdığı biliniyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir:
Tuvaleti Tamir Ederken 2 Bin Yıllık Tarih Buldu
Aynı Şirkette 70 Yıldır Çalışan Adam: 94 Yaşında, Emekliliği Düşünmüyor!
Doğuştan Strateji Ustası Olan 4 Burç!
Yorum Yazın