Gıda Krizine Çare Olabilir: 20 Milyon Kişiyi Besleyen Dev Bitki Yalnızca Tek Bir Ülkede Yetişiyor
Etiyopya'da 20 milyondan fazla insanı besleyen bir bitki, bilim insanlarına göre gıda krizine çözüm olabilir. Yerel halkın 'açlık karşıtı ağaç' dediği enset, ilk bakışta muzdan ayırt edilemiyor. Ama asıl değerli kısmı meyvesi değil, gövdesi ve toprak altındaki yumrusu.
Muza benziyor ama meyvesi yenmiyor
Enset, boyu 10 metreye kadar uzayabilen dev bir bitki. Muzgiller ailesinden geliyor ama odunsu bir gövdesi yok, yani aslında ağaç değil, otsu bir bitki. Takma adları da bunu anlatıyor: 'yalancı muz' ve 'steroidli muz'.
Meyvesi sert siyah tohumlarla dolu olduğu için yenmiyor. Bunun yerine sahte gövde ve yumru toprağa gömülüp 3 ay ile 2 yıl arasında fermente ediliyor. Ortaya 'kocho' denen, ekmeğe benzer bir besin çıkıyor.
60 bitki bir aileyi 1 yıl doyuruyor
Enseti tarım ürünü olarak yetiştiren tek ülke Etiyopya. Bitki, ülkenin güneybatısında 1.500-3.000 metre yükseklikteki dağlık bölgelerde ekiliyor. Yabani türleri Sudan'dan Mozambik'e kadar görülse de Kenya, Tanzanya ve Uganda'da besin olarak tanınmıyor.
Uzmanlara göre 60 enset bitkisi, 5 kişilik bir aileyi bir yıl boyunca besleyebiliyor. Bitki yıllarca toprakta kalabildiği için kuraklık ve kıtlık dönemlerinde güvenli bir gıda deposu gibi çalışıyor.
111 milyon kişiye ulaşabilir
İngiltere'deki Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri ile Addis Ababa Üniversitesi araştırmacılarının 2021'de yayımladığı çalışmaya göre enset için uygun iklim alanı bugünkünün 12 katı kadar geniş. Yabani akrabaları da hesaba katıldığında bitki, Sahra Altı Afrika'da 87 ila 111,5 milyon kişiyi besleyebilir.
Ancak yayılmasının önünde engeller var. Etiyopya biyolojik kaynak ihracatını sıkı denetliyor, hasat makineyle yapılamıyor ve ağır işin büyük kısmı kadın çiftçilere düşüyor. Kew'den James Borrell da tek bir ürüne yaslanan tarımın (monokültür) yeni riskler doğurabileceği konusunda uyarıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Yorum Yazın