Eğitim Bir İşe Yaramaz
“Eğitim ne işe yarar?” diye sormak yerine belki de artık başka bir soru sormamız gerekiyor:
Ya eğitim bir işe yaramıyorsa?
Burada öğrenmenin gereksiz olduğunu söylemiyorum. Sorun, öğrenmeyi eğitim sistemiyle aynı şey sanmamızda. Tarih boyunca eğitim hep işe yaradı. Dini kurumlara insan yetiştirdi, toplumsal düzeni destekledi, sanayileşmeyle birlikte işgücü hazırladı, vatandaşlık bilinci kazandırdı ve kitlesel okuryazarlığı yaygınlaştırdı. Yani eğitim sistemleri hiçbir zaman amaçsız değildi.
Asıl soru şu: Kimin amacı için?
Çünkü sistemler çoğu zaman bireyin ne olabileceğinden önce toplumun bireyden ne beklediğini düşündü. Bugün eğitim sistemleri eleştirel düşünme, yaratıcılık, problem çözme, dijital okuryazarlık ve yaşam boyu öğrenme gibi hedeflerden söz ediyor. Ancak öğrencinin günlük deneyimi çoğu zaman çok farklı:
Doğru cevabı bul.
Sınavda çıkacak olanı öğren.
Notunu yükselt.
Sıralamada öne geç.
Diplomanı al.
Türkiye’de de eğitimi çok konuşuyoruz ama çoğunlukla eğitimden çok eğitim yarışını konuşuyoruz.
Kaç net yaptın?
Kaç puan aldın?
Hangi okulu kazandın?
Buna karşılık şu sorular daha az soruluyor:
Bu çocuk neyi merak ediyor?
Kendi fikrini oluşturabiliyor mu?
Öğrendiğini hayatla ilişkilendirebiliyor mu?
Bir iddiayı sorgulayabiliyor mu?
Belki bunun bir nedeni de düşünmeyi, merakı ve yaratıcılığı ölçmenin zor olmasıdır. Ölçmesi kolay olanı önemli ilan ediyor, sonra da ölçtüğümüz şeyi eğitim zannediyoruz.
Belki de sorun eğitim sisteminin başarısız olması değildir.
Sorun, yanlış şeyleri başarıyla yapmasıdır.
Öğrencileri sıralamakta, standart cevapları öğretmekte ve diploma üretmekte başarılı olabiliriz. Ama bir öğrenci okuldan çıktığında soru sormaktan çekiniyor, yanlış yapmaktan korkuyor ve öğrenmeyi yalnızca sınavla ilişkilendiriyorsa eğitim gerçekten ne kadar işe yaramıştır?
Üstelik eğitimden çelişkili şeyler bekliyoruz.
Hem itaat etmesini hem sorgulamasını hem standartlara uymasını hem yaratıcı olmasını hem hata yaparak öğrenmesini hem de hata yaptığında puan kaybetmesini istiyoruz.
Oysa okul ile öğrenmek aynı şey değil. İnsan merak ederek, deneyerek, yanılarak, okuyarak ve bir problemi çözmeye çalışarak da öğreniyor. Hatta en kalıcı öğrenmelerimizin bir kısmı sınavı olmayan yerlerde gerçekleşiyor.
Belki de eğitim ancak insanın dünyayla ilişkisini değiştirdiğinde işe yarar: yeni sorular sordurduğunda, kanıt arattığında, yanlış yapma cesareti verdiğinde ve insanın kendi zihnini başkasına teslim etmemesini öğrettiğinde.
Bunu yapmıyorsa şu soruyu sormanın zamanı gelmiş olabilir:
Ya, bizim eğitim dediğimiz şey gerçekten işe yaramıyorsa?
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
