Dingo'nun Ahırı Deyiminin 1800'lü Yıllara Uzanan İlginç Hikâyesi Ortaya Çıktı
'Dingo'nun ahırı mı burası?' sözü, girenin çıkanın belli olmadığı, düzensiz ve kalabalık yerler için günlük dilimize yerleşmiş durumda. Deyimin kökeni 19. yüzyıl İstanbul'una, atlı tramvayların atlarını dinlendiren bir Taksim ahırına ve o ahırın içkiye düşkün Rum sahibine uzanıyor. Anlatıya göre ahır bugünkü Fransız Konsolosluğu'nun yakınında bulunuyordu.
İstanbul'da atlı tramvay dönemi 1872'de başladı ve ulaşım ilk kez geniş bir kesime açıldı.
İstanbul'da atlı tramvay 3 Eylül 1872'de hizmete girdi. O güne kadar şehirde yolculuk, taht-ı revan, tenteli at arabası ya da fayton gibi yalnızca varlıklı kesimin karşılayabildiği araçlarla yapılıyordu. Atlı tramvay bu düzene ucuz bir alternatif getirdi ve halk ilk kez şehir içinde ulaşım için bu kadar geniş bir seçeneğe kavuştu.
Raylar üzerinde ilerleyen vagonları çeken atlardı. Sefer saatleri Azapkapı-Ortaköy hattında sabah 06.30 ile akşam 19.20 arasında işliyordu. Atların her gün aynı güzergâhta yük taşıması ise çok geçmeden ayrı bir sorunu beraberinde getirdi: Hayvanlar yoruluyordu ve yorulan atla sefer yapılamıyordu.
Şişhane yokuşunda yorulan atlar, seferler aksamasın diye Taksim'deki ahıra çekiliyordu.
En çok zorlanılan nokta Şişhane yokuşuydu. Dik rampayı çıkabilmek için vagonlara fazladan atlar koşuluyor, yorgun düşen hayvanlar ise yeni atlarla değiştiriliyordu. Şişhane-Kurtuluş hattının işlekliği, bu değişimin yapıldığı ahırı şehrin en çok kullanılan duraklarından biri hâline getirdi.
Atlar için ayrılan ahır Taksim Meydanı'na yakın bir noktadaydı. Şoförler yokuşta bitkin düşen hayvanları buraya bırakıyor, dinlenmiş olanlarla yola devam ediyordu. Seferlerin aksamaması tamamen bu ahırın düzenli çalışmasına bağlıydı. Ancak düzen, ahırın başındaki adam yüzünden bir türlü oturmadı.
Ahırın sahibi Dingo adlı bir Rum'du ve kafası pek yerinde değildi.
Ahırın sahibi ve patronu, Dingo adıyla anılan bir Rum'du. Anlatılanlara göre Dingo pervasız biriydi ve içkiye çok düşkündü. Vaktinin önemli kısmını meyhanelerde geçirdiği için ahırı sık sık başıboş bırakıyordu.
Başında bekleyen kimse olmayınca kayıt tutulmuyor, ahıra kimin girip çıktığı, hangi atın kimden alınıp kime verildiği belli olmuyordu. Kapılar herkese açıktı. Sık sık kavga gürültü çıkıyor, işler birbirine karışıyordu. Ahırın bu hâli kısa sürede çevrede dilden dile dolaşmaya başladı.
Hat ağı genişledikçe ahırın hâli de, ondan doğan deyim de şehrin dilinde yayıldı.
Tramvay ağı Taksim, Tünel, Sirkeci, Bayezid, Ortaköy ve Bebek gibi onlarca durağı birbirine bağlayacak kadar büyüdü. Şehirde bu kadar çok insan atlı tramvayla yolculuk ettikçe, Taksim'deki ahırın düzensizliği de daha çok kişinin gözüne çarptı.
Girenin çıkanın, gelen atın giden atın belli olmadığı bu ahır, zamanla kontrolsüz, karmaşık ve kalabalık yerler için benzetme olarak kullanılmaya başlandı. 'Dingo'nun ahırı' ifadesi halk arasında hızla yayıldı ve şehrin ortak dilinde kalıcı bir deyime dönüştü.
Ahır bugün yok ama "Dingo'nun ahırı mı burası?" sözü hâlâ kullanılıyor.
Ekrem Tamer'in TRT Belgesel'de yer alan 'Taksim'den Tünel'e' çalışmasında aktarılan anlatıya göre ahır, bugünkü Taksim Sular İdaresi Maksemi ile Fransız Konsolosluğu arasında kalan bölgedeydi. Atlı tramvaylar çoktan tarihe karıştı, ahır da öyle.
Geriye ise günlük konuşmada hâlâ en çok kullanılan deyimlerden biri kaldı. Kalabalık bir pazarda, düzensiz bir ofiste ya da kuralsız bir toplantıda duyulan o tanıdık cümle, yaklaşık 150 yıl önceki bir ahırın hikâyesini bugüne taşıyor: 'Dingo'nun ahırı mı burası?'
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Hepimizin Sıklıkla Kullandığı 'Trink Para' Deyimi Nereden Geliyor?
Yorum Yazın