COP 31 İklim Zirvesini 5 Dakikada Anlatıyorum: Antalya’da Dünya Ne Konuşuyor?
Antalya deyince çoğumuzun aklına açık büfe ve havuz başında şezlong kapma yarışı gelir.
Bu kasım ise şehirde bambaşka bir kalabalık var. Dünyanın dört bir yanından gelen ülke temsilcileri, iki hafta boyunca aynı alanda toplanıyor.
Bu toplantının adı COP31. Haberlerde görmüş, belki trafiğine bile takılmış olabilirsin. Ama biri “Ne o?” diye sorsa iki düzgün cümle kurmak zor. Yazıyı sonuna kadar okursan, beş dakika sonra sen de anlatabilirsin.
1. COP ne demek, neden 31?
COP’u dünyanın yıllık iklim toplantısı diye düşün. Birleşmiş Milletler her yıl ülkeleri aynı masaya toplar ve hep aynı soruyu sorar: Dünya ısınıyor, ne yapacağız? Bu toplantı 1995'ten beri neredeyse her yıl yapılıyor (sadece pandemi yılı 2020 atlandı), adındaki 31 de kaçıncı toplantı olduğunu gösteriyor. (Açılımı “Taraflar Konferansı”, ama bunu unutabilirsin.)
Bu yıl ise toplantıya ilk kez Türkiye ev sahipliği yapıyor.
9-20 Kasım arasında Antalya’daki EXPO alanında yapılan toplantıya 200'e yakın ülke katılıyor. Kasım boyunca şehre 100 bin kadar yabancı misafir gelmesi bekleniyor.
2. Neden Antalya?
Antalya’nın seçilmesi kolay olmadı. Bu toplantıyı hem Türkiye hem Avustralya istedi, aylarca kimse geri adım atmadı. Sonunda geçen yıl Brezilya’daki toplantıda orta yol bulundu. Buna göre toplantı Türkiye’de yapılacak, başkanlığını Çevre Bakanı Murat Kurum üstlenecekti. Ülkelerin pazarlık yaptığı masayı ise Avustralya’nın İklim Bakanı Chris Bowen yönetecekti. Toplantı öncesindeki hazırlık buluşması da ekimde Pasifik’teki ada ülkeleri Fiji ve Tuvalu’da yapıldı.
Böylece BM iklim toplantılarında ilk kez bu tür bir iş bölümü yapılıyor. Kurum eylülde, iki ülke iyi anlaşsa da son sözün Türkiye’de olacağını söylemişti.
3. Dünya ne kadar ısındı?
Peki, bütün bu ülkeleri aynı masaya getiren tablo ne kadar ciddi? BM’nin hava ve iklim kuruluşu Dünya Meteoroloji Örgütü’ne göre son 12 yıl, kayıtlara geçen en sıcak 12 yıl. Bilim insanları bugünkü sıcaklığı, sanayinin bu kadar büyümediği 1800'lerin ikinci yarısıyla kıyaslıyor. 2026'nın ilk dokuz ayında dünya, o döneme göre ortalama 1,47 derece daha sıcaktı. Avrupa Birliği’nin iklim takip servisi Copernicus’a göre de Ekim 2026, ölçülmüş en sıcak ekim oldu.
1,5 derece kulağa az gelebilir, ama bu sayı bütün dünyanın bir yıllık ortalaması. Ülkeler 2015'teki Paris Anlaşması’nda ısınmayı mümkünse 1,5 derecede durdurmayı hedeflemişti. 2026'nın bu sınırı aşan ikinci yıl olması neredeyse kesin. Copernicus’a göre 2023-2026 arasındaki dört yılın ortalaması da 1,5 dereceyi aşacak gibi görünüyor.
BM Genel Sekreteri Guterres de toplantı başlarken, dünyanın aşırı iklim olaylarının sıradan sayıldığı yeni bir döneme girdiğini söyledi.
4. Bu zirveden ne çıkacak?
Ülkeler yıllardır bu toplantılarda söz veriyor. Türkiye ise Antalya’da artık bu sözlerin nasıl yerine getirileceğinin konuşulmasını istiyor ve toplantıya bu yüzden “uygulama COP’u” diyor.
Türkiye’nin öne çıkardığı hedefin adı “35'e 35”, yani 2035'e kadar dünyada kullanılan enerjinin yüzde 35'inin elektrikten gelmesi. Arabalar benzin yerine elektrikle gider, evler doğalgaz yerine elektrikle ısınır ve bu elektrik güneşten, rüzgârdan üretilirse petrole ve doğalgaza daha az ihtiyaç kalır.
Üstelik maliyet tarafı da değişti. BM’nin iklim yetkilisi Simon Stiell’e göre büyük güneş ve rüzgâr projelerinin yaklaşık yüzde 90'ı artık kömür, petrol ve doğalgazdan daha ucuz.
5. Neler tartışılıyor?
Ancak hedefler kadar, bunlara nasıl ulaşılacağı da tartışmalı. Antalya’da da iklim toplantılarının iki eski tartışması sürüyor: para ve petrol.
Yoksul ve gelişmekte olan ülkeler, dünyayı zengin ülkelerin ısıttığını, sel ve kuraklığı ise kendilerinin yaşadığını söylüyor ve faturayı zenginlerin ödemesini istiyor. 2024'te Bakü’deki toplantıda, bu ülkelere ayrılan paranın 2035'e kadar yılda en az 300 milyar dolara çıkarılması hedeflenmişti. Antalya’da ise iklimden zarar gören ülkelerin kendilerini koruması için ayrılan parayı üçe katlama teklifi, gündeme ayrı bir başlık olarak bile alınamadı.
İkinci büyük tartışma ise petrol. Kömür, petrol ve doğalgaz, dünyayı ısıtan gazların en büyük kaynağı. Geçen yılki toplantıda ülkeler bunlardan nasıl vazgeçileceğine dair ortak bir plan üzerinde anlaşamamıştı. Geçen yılın ev sahibi Brezilya da kendi planını hazırlayıp toplantının ikinci günü sundu. Planda yeni kömür, petrol ve doğalgaz santrali yapılmaması ve devletlerin bu yakıtlara verdiği desteğin kesilmesi gibi adımlar var.
Guterres de petrol şirketlerine yüklendi ve dokuz petrol şirketinin sadece üç ayda 95 milyar dolardan fazla kazanmak üzere olduğunu söyledi. Uzmanlar ise ev sahibi ülkelerin kendi evinde fosil yakıttan vazgeçmediğini hatırlatıyor. Türkiye Karadeniz’de doğalgaz üretimini artırmayı planlıyor, Avustralya da kömür ve doğalgaz üretimini genişletiyor.
6. Kimler var, kim yok?
Dünya liderleri 11-12 Kasım’da konuşmalarını yaptı. Aile fotoğrafında Brezilya Devlet Başkanı Lula da vardı, Katar Emiri de. Açılışa Ozan Akbaba, Cengiz Bozkurt, Şükrü Özyıldız, Zuhal Topal gibi tanıdık yüzler katıldı; toplantı alanında mehter takımı bile çaldı.
Gelmeyen ise ABD’ydi. Trump yönetimi ülkesini Paris İklim Anlaşması’ndan çıkardı; bu çıkış 2026 başında kesinleşti. ABD hükümeti üst üste ikinci yıl toplantıya resmî heyet göndermedi. Yine de 19 kişilik bir ABD Kongresi heyeti ile 100'den fazla eyalet ve şehir yöneticisi toplantıya katılacağını duyurdu. Dünyanın en büyük ekonomilerinden biri masada yokken alınan kararlar ne kadar işe yarar?
7. Antalya’ya ne kazandırıyor?
Zirvenin bir de Antalya’ya ekonomik etkisi var. Çevre Bakanı Murat Kurum’un açıkladığı tahmine göre toplantı, şehirde yaklaşık 2 milyar dolarlık doğrudan ekonomik hareketlilik yaratacak. Bu para şehirde el değiştirdikçe toplam katkının 3-4 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Toplantının ikinci günü “Enerji ve Ulaşım Günü”ydü ve o gün, ironik biçimde, ulaşım sorunuyla başladı. Liderler gelince güvenlik önlemleri arttı, yollar tıkandı ve toplantı alanına varmak saatler sürdü. Bazı oturumların saati de kaydı.
8. Toplantıdan sonra ne olacak?
Toplantının 20 Kasım’da bitmesi planlanıyor. Sonunda ülkelerin üzerinde anlaştığı ortak bir metin bekleniyor. Muhtemelen uzun, teknik ve sonuna kadar pek kimsenin okumayacağı bir metin olacak.
Ama o metnin bir işe yarayıp yaramayacağı, ülkelerin sonraki yıllarda yazılanları uygulayıp uygulamamasına bağlı.
Ülkeler 30 yılı aşkın süredir aynı masaya oturuyor ve son 12 yıl, kayıtlara geçen en sıcak 12 yıl oldu. Bu masadan bu kez gerçekten bir sonuç çıkacak mı, yoksa seneye aynı soruları başka bir ülkede mi konuşacağız?
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!

