Çocukları Değil, Sistemi Sınava Sokmak Gerek
Türkiye’de eğitimde herkes konuşuyor; çocuklar yoruluyor, öğretmenler tükeniyor, veliler kaygılanıyor ama sistem hep kendini aklamayı başarıyor. Asıl soru şu: Sürekli çocukları ölçen bir düzen, ne zaman kendisini sınava sokacak?
Kayhan Karlı | YÖMEV Başkanı
Türkiye’de eğitim denince herkes konuşuyor: bakanlık konuşuyor, uzmanlar konuşuyor, veliler konuşuyor, televizyonlar konuşuyor. Ama ne hikmetse çocuklar yoruluyor, öğretmenler tükeniyor, veliler kaygılanıyor; sistem ise her defasında kendini kurtarıyor. Sanki sorun hiçbir zaman düzende değilmiş gibi.
Oysa artık şu gerçeği açıkça söylemek gerekiyor: Türkiye’de eğitim krizinin merkezinde çocuklar yok. Sorun, çocukları taşıyamayan sistemin kendisi.
Herkesi sınava sokuyoruz, bir tek sistemi değil
Bu ülkede çocuk daha ilkokuldan itibaren ölçülüyor, sıralanıyor, karşılaştırılıyor. Öğretmen performansla, veli beklentiyle, okul sonuçlarla kuşatılıyor. Herkes bir yarışın içine itiliyor.
Ama kimse dönüp şu soruyu sormuyor: Bu yarışın kendisi gerçekten doğru mu?
Çünkü bizde eğitim uzun süredir öğrenme meselesi olmaktan çıktı; yönetim meselesine dönüştü. Çocuk nasıl daha iyi öğrenir sorusundan çok, sistem nasıl daha kolay işler sorusuna cevap aranıyor. Yani mesele pedagojiden çok kontrol.
Fırsat eşitliği dediğimiz şey çoğu zaman kâğıt üstünde kalıyor
Aynı sınava giren çocukların hayatı aynı değil. Birinin evinde kitaplık var, diğerinin yok. Birinin sessiz çalışma alanı var, diğerinin yok. Birinin özel ders imkânı var, diğerinin yok. Birinin omzunda sadece okul çantası var, diğerinin omzunda hayatın kendisi.
Sonra bu çocukları aynı cetvelle ölçüp “başarılı” ve “başarısız” diye ayırıyoruz. Bu, eğitim değil. Bu, eşitsizliği puanla kayıt altına almak.
Eğitimde reform çok, hakikat az
Türkiye’de eğitim alanında neredeyse her yıl yeni bir kavram, yeni bir model, yeni bir düzenleme duyuyoruz. Kelimeler büyüyor, sunumlar parlıyor, dosyalar kabarıyor. Fakat sınıfa girince aynı manzarayla karşılaşıyoruz: ezber hâlâ güçlü; merak hâlâ riskli; soru sormak hâlâ huzur bozucu sayılıyor; öğretmen hâlâ sıkıştırılıyor; çocuk hâlâ performans nesnesine indirgeniyor. Yani vitrin değişiyor, mantık değişmiyor.
Öğretmeni güçlendirmeden eğitimi düzeltemezsiniz
Bir ülkenin eğitim sistemi, öğretmenine verdiği değer kadar güçlüdür. Öğretmeni sadece uygulayıcı gibi gören, onu sürekli denetlenecek bir memur alanına sıkıştıran, mesleki itibarını zayıflatan hiçbir yaklaşım eğitimde gerçek dönüşüm üretemez.
Çünkü öğretmen sadece ders anlatan kişi değildir. Öğretmen, okulun iklimini kuran kişidir. Bir çocuğun kendine bakışını etkileyen kişidir. Bir toplumun düşünme kalitesine doğrudan temas eden kişidir. Öğretmeni küçülten bir sistem, birkaç yıl sonra kendi geleceğini küçültür.
Çocuk okulda başka, hayatta başka bir şey görüyor
Belki de en büyük kırılma burada yaşanıyor. Okul çocuğa adalet diyor, çocuk dışarıda kayırmacılık görüyor. Okul dürüstlük diyor, hayat kısa yolu ödüllendiriyor. Okul emek diyor; çocuk bazen ilişkinin ve bağlantının bilgiden daha çok işe yaradığını fark ediyor. Böyle bir yerde eğitim inandırıcılığını kaybediyor.
Ve eğitim inandırıcılığını kaybedince, ders sadece bilgi değil, güven de kaybettiriyor.
Asıl soru şu: Nasıl bir insan yetiştirmek istiyoruz?
Bugün dönüp hep birlikte bunu sormamız gerekiyor: Biz nasıl bir kuşak istiyoruz? Sadece sınav kazanan mı? Sadece uyum sağlayan mı? Sadece rekabet eden mi? Sadece susup bekleyen mi? Yoksa düşünebilen, itiraz edebilen, anlam arayan, iş birliği kurabilen, vicdan sahibi insanlar mı?
Çünkü eğitim sistemi aslında müfredattan önce insan tasavvurudur. Nasıl bir insan hayal ediyorsanız, okulu da ona göre kurarsınız. Sorun şu ki biz uzun süredir zihni güçlü, vicdanı diri, sözü olan insanlar yetiştirmekten çok; sisteme fazla sürtünmeden eklemlenecek insanlar üretmeye çalışıyoruz.
Daha çok bina değil, daha çok anlam gerekiyor
Türkiye’nin eğitimde ihtiyacı olan şey daha fazla gösteri değil. Daha fazla hakikat. Daha fazla genelge değil. Daha fazla güven. Daha fazla sınav değil. Daha fazla derinlik. Daha fazla kampanya değil. Daha fazla nitelikli öğretmen, sahici öğrenme ve gerçek bağ.
Çünkü eğitim sadece konu öğretmek değildir. Eğitim, bir çocuğa dünyada nasıl duracağını öğretmektir.
Sonuç: Çocukları sürekli ölçen bir ülke, bir gün kendini de ölçmek zorundadır
Bir ülkenin eğitim sistemi, çocuklarına yazdığı en açık mektuptur. Biz uzun süredir bu mektupta şunu yazıyoruz: “Sana güvenmiyoruz. Seni sürekli ölçeceğiz. Seni sıralayacağız. Seni başkalarıyla kıyaslayacağız. Ve buna eğitim diyeceğiz.”
Sonra da neden yaratıcı, cesur, adil ve güçlü bir toplum olamadığımızı soruyoruz. Kusura bakılmasın. Korkuyla büyütülen kuşaklardan özgür zihin çıkmaz.
Belki artık çocukları değil, sistemi sınava sokmanın zamanı gelmiştir.
Kayhan Karlı
YÖMEV Başkanı
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
