Vasistas Diye Bildiğimiz Pencerenin Kelime Kökeni Şaşırttı: Bir Soruya Dayanıyormuş!
Pencere ya da kapı üstündeki küçük, menteşeli bölmelere verilen vasistas adı, Almanca bir sorudan geliyor. Almanca 'Was ist das?' yani 'Bu nedir?' sorusu Fransızcada vasistas biçimine dönüştü. Fransız Akademisi sözlüğü kelimeyi 1798'de kabul etti ama bilinen en eski kayıt 1760'a uzanıyor. Kelimenin hikayesi X'te Yenal Bilgici'nin paylaşımıyla yeniden gündeme geldi.
Vasistas, Almanca bir sorunun Fransızcadaki yankısı olarak doğdu.
Fransızca sözlüklerin çoğu vasistas kelimesini Almanca 'Was ist das?' sorusunun bozulmuş biçimi olarak açıklıyor. Sorunun Türkçe karşılığı 'Bu nedir?'. Kelime Fransızcada pencere ve kapı doğramacılığında göz hizasında açılan küçük bölmeyi, duvarın üstündeki tek kanatlı camlı çerçeveyi anlatıyor.
Sık anlatılan hikayede Almanlar, kapıyı açmadan önce küçük bir pencereden Fransız ziyaretçilere bu soruyu soruyor. Fransızlar da sorunun kendisini pencerenin adı sanıp kelimeyi benimsiyor.
Anlatımı destekleyen kesin bir kayıt bulunmuyor. Kelimeyle Almanca soru arasındaki bağı gösteren en eski alıntı 1770'lerde yazılmış bir Fransızca kitapta geçiyor ve soruyu Wass-ist-dass biçiminde yazıyor.
Kelimenin ilk kaydı 1760'ta, sözlüğe girişi 1798'de.
Vasistas Fransızcada ilk kez 1760'ta Mazarin Düşesi'nin hane harcama defterinde görülüyor. 1770'lerde kömürle ısınmayı anlatan bir kitapta, 1780'de de tavuk kümesi havalandırmasını anlatan bir kitapta yer aldı. Fransız Akademisi kelimeyi 1798'de beşinci baskı sözlüğüne aldı.
Akademi o sözlükte kelimenin kökenini vermedi. 19. yüzyılda sözlük yazarları bu konuda ayrıştı. Brachet kökenin bilinmediğini yazdı, Littré ise Almanca ifadeyi kabul etti.
Bazı sözlükler kelimenin, konuşmak için açılan küçük pencereye şaka olarak verilmiş bir ad olabileceğini de öne sürüyor. Vasistas Fransızcada çatı penceresi anlamında da kullanılıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın