Taşınırken Evlerini de Yanlarında Götürüyorlar: Şili'deki Chiloé Adası'nın Asırlık Geleneği
Taşınmak denince aklımıza koliler, nakliye kamyonları ve bitmek bilmeyen eşya paketleme telaşı gelir. Ama dünyanın bir köşesinde insanlar taşınırken eşyalarını değil, doğrudan evlerini yeni adreslerine götürüyor.
Şili'nin güneyindeki Chiloé Adası'nda yaşayan halk, yüzyıllardır süren bir gelenekle evlerini öküzlere çektirerek tarlaların üzerinden, hatta sallar üzerinde denizden taşıyor. Üstelik bu işi tek başlarına değil, tüm köyün yardımıyla ve büyük bir şenlik havası içinde yapıyorlar.
"Minga": Karşılıksız yardımlaşma geleneği
Bu geleneğin adı 'minga'. Adalılar için minga, topluluk içinde karşılıklı yardımlaşma anlamına geliyor. Ev taşıma işine özel olarak yapılan mingaya ise 'minga de tiradura de casas', yani 'ev çekme mingası' deniyor.
Matador Network'te konuyu anlatan yazar Ashley Carmen Lockyer'e göre minga kavramı, bölgenin yerli halkları Huilliche ve Mapuchelerden geliyor ve muhtemelen İnkaların toplumsal hizmet geleneklerinden türüyor. Geleneğin yaklaşık 500 yıllık bir geçmişi olduğu düşünülüyor. 1500'lerin sonunda adaya gelen İspanyol yerleşimciler de bu geleneği benimseyip Katolik inançları ve yerli inançlarla harmanladı.
Bir ev nasıl taşınır?
Chiloé'deki evlerin birçoğu, adanın bataklık zeminine uygun olarak kazıklar üzerine inşa ediliyor. Bu yapı da evleri taşımayı şaşırtıcı derecede kolaylaştırıyor.
Önce evin altına, kayak gibi işlev gören paralel ahşap kirişlerden bir kızak yapılıyor. Ev bu kızağın üzerine oturtulduktan sonra iş güçlü yardımcılara kalıyor.
Öküzler karada, sallar denizde
Evi çekme görevi, genellikle ikili olarak koşulan ve boyunlarına yastıklı tasmalar takılan öküz takımlarına düşüyor. Öküzler koca evi tarlaların üzerinden sürükleyerek yeni yerine taşıyor.
Yol denizden geçiyorsa da sorun yok. Bu durumda ev salların üzerine yerleştiriliyor ve tekneler yardımıyla denizde çekilerek karşı kıyıya ulaştırılıyor. Denizde yüzen bir ev görüntüsü, bu geleneğin en akılda kalan sahnelerinden biri.
Neden evlerini taşıyorlar?
Chilote olarak bilinen ada halkı arasında yaygın bir inanca göre her evde, evi ve ailesini koruyan bir ruh yaşıyor. Evi yeni bir yere taşımak, bu koruyucu varlığı da yanında götürmek ve yeni yerde şansı yakalamak anlamına geliyor.
Taşınma değil, günlerce süren bir şenlik
Minga sadece bir taşıma işi değil; günlerce sürebilen büyük bir kutlama. Yardıma gelen komşular için canlı müzik çalınıyor, sofralar kuruluyor. Menüde empanadalar, patatesten yapılan geleneksel bir tür kek olan 'milcao' ve kuzu etiyle hazırlanan 'cazuela de cordero' gibi yerel lezzetler bulunuyor.
Şenlik, Şili'nin ulusal dansı olan 'cueca' ile doruk noktasına ulaşıyor. Chiloé'ye özgü tarzda oynanan bu dansta kadınlar ve erkekler eğlenceli, oyunbaz bir şekilde karşılıklı dans ediyor.
Kaybolmaya yüz tutan bir gelenek
Mingalar bugün hala Chiloé'nin tarım köylerinde yapılıyor ancak eskisi kadar sık görülmüyor. Geleneği yaşatmak için Şili'nin yaz ayları olan aralık-mart döneminde organize minga etkinlikleri düzenleniyor.
Yani yolunuz bir gün Şili'nin güneyine düşerse, öküzlerin çektiği ya da denizde süzülen bir evi kendi gözlerinizle görme şansınız hala var.
👇🏻
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın