Evliya Çelebi'nin Övdüğü Dev Kaledeki 379 Yıllık Sır Çözülüyor
Türkiye’nin en köklü tarihi yapılarından Bayburt Kalesi, geçmişine ışık tutacak yeni bir arkeolojik döneme giriyor. 17 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca, Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda yürütülecek saha çalışmaları Temmuz 2026 itibarıyla resmiyet kazanıyor. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Resul Yelen başkanlığındaki uzman heyet, 150 bin metrekarelik devasa yerleşim alanına sahip bu kale-şehirde yaklaşık 2,5 ay sürecek yoğun bir çalışma yürütmeyi planlıyor.
Detaylar 👇
Sur duvarlarındaki mor ve firuze çiniler yapının estetik kimliğini oluşturuyor
Çoruh Nehri vadisine hâkim bir kaya kütlesi üzerine konumlanan yapı, çift sıra sur tekniği ve en geniş yerinde 900 metreye ulaşan ebatlarıyla Türkiye'nin en büyük kaleleri arasında üst sıralarda yer alıyor. Osmanlı döneminde dış cephesindeki göz alıcı mor ve mavi çini süslemeleri nedeniyle 'Çinimaçin' adıyla anılan kale, Evliya Çelebi’nin 1647 yılındaki seyahatnamesinde de kente ışık saçan ihtişamıyla geniş yer buluyor. Geçmiş yıllarda tespit edilen kırık çini örneklerinden hareketle, üzerlerinde 'Sonsuzluk' ve 'Gökyüzü Hayat' gibi motiflerin yer aldığı 800 yıllık geleneksel çiniler aslına uygun olarak yeniden üretilerek surlara kazandırılıyor.
Askeri ve sivil mimari kalıntıları medeniyetlerin geçiş sürecini belgeliyor
Urartulardan Selçuklulara, Osmanlılardan Cumhuriyet dönemine kadar kesintisiz bir yerleşim yeri işlevi gören kale, savunma özelliğinin yanı sıra sivil yaşam alanlarını da bünyesinde barındırıyor. Kale sınırları içerisinde Demir Çağı'na ait açık hava tapınma alanı, Roma İmparatoru I. Justinianus dönemine tarihlenen su sarnıçları, 11. yüzyıl kilise kalıntısı ve Evliya Çelebi'nin kayıtlarında geçen 300 haneli mahallenin merkezindeki Ebü'l-Feth Camii öne çıkıyor. Stratejik konumu sebebiyle 1202-1225 yılları arasında Selçuklu Meliki Tuğrul Şah tarafından Trabzon Rum İmparatorluğu'na karşı yeniden tahkim edilen yapı, 1514 yılında Yavuz Sultan Selim'in veziri Bıyıklı Mehmet Paşa tarafından Osmanlı idaresine dâhil ediliyor.
Sözlü kültür ögeleri ile arkeolojik bulgular kalenin köklü geçmişini destekliyor
Tarihsel öneminin ötesinde edebi bir kimliğe de sahip olan Bayburt Kalesi, Dede Korkut hikâyelerindeki 'Bamsı Beyrek' destanında fethedilen kale olarak zikrediliyor. 2017-2018 yılları arasında gerçekleştirilen sekiz aylık ön hazırlık kazılarında elde edilen Roma ve Osmanlı dönemlerine ait ok uçları, pipolar, sikkeler ve seramik parçaları da bu zengin edebi mirası maddi bulgularla destekliyor. Temmuz ayında başlayacak yeni kazı dönemiyle, Evliya Çelebi'nin ziyaretinden 379 yıl sonra kalenin sivil mimari dokusunun ve yer altı kaynaklarının tamamen netliğe kavuşturulması amaçlanıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
İlginizi çekebilir;
Yorum Yazın