Bu içerik Onedio üyesi kullanıcı tarafından üretilmiş, Onedio editör ekibi tarafından müdahale edilmemiştir. Siz de Onedio’da dilediğiniz şekilde içerik üretebilirsiniz.

Barış Erbil Yazio: Neden Metallica?

23PAYLAŞIM
Yazio Banner

Metal müzik Nordik ülkeler dışında dönem dönem dünyanın her yerinde gündeme gelse de genel olarak perdeler arkasında kalmış bir müzik türü olarak kabul edilebilir. Popülarite bağlamında özellikle bu müzik türünün bir dinleyicisi değilseniz alt türlerine hâkim olup bu türleri icra eden gruplar hakkında bilgi sahibi olmanız oldukça zordur. Genel olarak protest tavırları, radikal dışavurumcu yaklaşımları ile Popüler Kültür’e oynamaktansa kendi “davalarının peşinden koşmuş metal müzik grupları aslına bakarsanız müzik tarihinde çok önemli bir yere sahiptir. Birçok yeni vokal, elektro gitar ve ritimsel tekniği müzik ekosistemine kazandıran bu türün gölgeler arkasında kalmasının en büyük nedenlerinden biri şüphesiz fazla radikal yaklaşımları olmuştur. Peki, hiç metal müzikle alakası olmayan birinin bile aklına gelebilecek yegâne grup kimdir? Bir çoğunuzun “Metallica” dediğini duyar gibiyim. Evet, yaptıkları müzik, kendi müzik hayatlarında aldıkları kritik kararlar ve yol ayrımlarındaki tarz değişimlerinin kendi piyasalarına oldukça olumlu yansıması sonucu hepimizin bir şekilde bildiği ve günümüzde halen aktif bir şekilde müzik yapan bir kült haline geldi Metallica. Bu kararlar nelerdi ve neden “Metallica” metal müziğin bütün icracılarının önüne geçebildi?   

1981 yılında grubun kurucu davulcusu Lars Ulrich ve vokal-gitaristi – aynı zamanda da başarılı bir bir frontman olan James Hetfield tarafından kökleri oluşturuldu Metallica’nın. Ayrılıklar, duygusal buhranlar, seçiş ve vazgeçişlerle dolu seneler geçirdiler günümüze dek. Bu yazıyı şu anda okuyorsanız zaten Metallica’nın diskografisine ve tarihine az çok hakimsiniz demektir. Grubun ve üyelerinin tarihsel gelişimine dair birçok değerli kaynak bulunmakta olduğu için bu yazıda daha çok dönüm noktaları ve hangi sebeplerden ötürü Metallica’nın en tepeye yerleştiğine değineceğim. Zor ve çetrefilli yollardan ve yol ayrımlarından birçok kez geçen bu grup, dağılmanın eşiğine defalarca kez gelmiş ama her defasında küllerinden doğarak ayakta kalmayı becermişti. Burada değişen dünya ve müzik zevklerine Metallica’nın kendi janrası içinde nasıl ayak uydurduğunun özellikle önemi ortaya çıkıyor. Bütün dönüm noktalarını hem kendi dinleyicilerini küstürmeden hem de yeni dinleyici kitlelerine hitap edebilerek geçen Metallica’nın yüzleştiği dönüm noktalarını ve müziksel değişimini gelin inceleyelim.

Cliff Burton’ın ölümü

Grubun uğruna şehir değiştirdiği; gencecik yaşında yaptığı besteler, sıra dışı bas gitar çalma stili ve kuvvetli müzisyen kişiliğiyle oldukça talihsiz bir kaza sonucu hayatını kaybeden Cliff Burton’ın ölümü şüphesiz grup üyelerinin zihinlerinin şüphesiz bir bölümünde yer alan kuvvetli bir travmadır. Henüz 20’li yaşlarda olan ve halihazırda alkol ve uyuşturucu gibi alışkanlıklarla mücadele eden 3 genç için ilk “tamam mı yoksa devam mı” sınavı olmuştur bu olay. Zor da olsa devam etmeyi seçen grup üyeleri zaten bir Metallica hayranı olan Jason Newsted’i gruba dahil etmişler ve hiçbir zaman Jason’u kendilerinden biri olarak görmemişlerdir. Bu trajik olay grubun müziğe devam etme kararı alma açısından büyük önem taşısa da akıllara hep şu soru gelir; eğer Cliff Burton hayatta olsaydı ve Metallica Cliff ile devam etseydi müzikal tarz değişimleri ve gelişimleri yine grubun bu şekilde mi olurdu? İyi bir müzisyen olmasının yanısıra baskın bir karaktere de sahip olan Cliff; grubun öncülerinden olduğu tarz olan thrash metal türüne oldukça bağlıydı ve deneyimlediğimiz tarz evrimini kabul edebilir miydi veya hangi yöne çekerdi; hep cevaplanamayacak bir soru olarak kalacak. Fakat yeterince ciddiye alıp söz sahibi yapmadıkları yeni bas gitaristleriyle birlikte solo gitarist Kirk Hammett’ın da beta karakteri söz konusu olunca grubun bütün evrimi James Hetfield ile Lars Ulrich ‘in ellerine kalmış oldu.

...and Justice for All Albümü ve “One” parçası

Master of Puppets albümüyle adını ciddi şekilde duyurmaya başlayan grup, yeni bas gitaristleri ile döneme göre deneysel ama müzik tarihine altın harflerle yazılacak bir albüm çıkartır. Malesef “üvey evlat” Jason Newsted’in basları neredeyse bu albümde hiç duyulmaz   -  olmadığı bile rivayet edilir- . Albümü sıra dışı yapan grubun o zamanki net çizgisi olan thrash metal ögelerini sıkça barındırmasının yanında farklı vokal partisyonları, aksak ritimleri ve yormayan gitar riffleri de içermesiydi. Thrash metal unsurunun yanında progresife kaçan parça dinamikleri belki de ilk defa Metallica’nın küresel bir fenomen olabileceğinin sinyallerini bu albümle vermişti. Grup kariyerinin ilk klibi olan “one” parçası da grammy ödülü alacak ve grubun adını biraz daha kıtasal düzlemden küresel boyuta taşıyacaktı. Savaş karşıtı amacı ve 1.Dünya Savaşı’nın yıkımını bireysel bağlamda gösteren “Johnny Got His Gun” isimli filmden kareler ile klibi çekilen parça belki de bütün dünyada insanlığın içine dokunacak bir müzikal bütünlük oluşturan ilk “metal” parçalardan biri olarak müzik tarihine geçti. Aslına bakarsanız bir bütün olarak bu albümün bir çok neredeyse “hata” denilebilecek farklılık ile kaydedilmesi (bas gitarın neredeyse hiç olmaması, sol derece önde davul ritimleri ve dengesiz gitar efekti kazanç seviyesi vs.) bu albümü özel kılan en önemli unsurların başında gelir ve akabinde evrelere ayıracağımız Metallica tarihi ilk evresini bu albümle tamamlar.

Black Albüm ve Nothing Else Matters

Yazılacak çok fazla dinamiği içinde bırakan belki de tarihin en özel metal albümüdür Black albüm. En büyük de dönüm noktası bu albümle olmuştur Metallica’nın. Hızın ön planda olduğu thrash metal ezgileri biraz kenara bırakılmış, yerini heavy metal ve akılda kalıcı parçaları oluşturan gitar partisyonları almıştır Black Albümde. Bir yandan da pazarlaması da inanılmaz başarılı yapılmış bir albümdür; Metallica artık stadyumları dolduran ve dünyada herkesin parçalarını bildiği bir grup haline gelmiştir. Metallica bir şekilde köklerine fanatikçe bağlı kalmamış; parçalarının temposunu düşürüp hatta herkesin bildiği ilk metal “ballad” parçalarından biri olan “Nothing Else Matters” parçasını çıkarmıştır. Bu parçanın özel olmasının nedeni sert gitar efektlerine alışık olmayan her kulağın bu agresif gitarları sadece son kısmında barındıran Nothing Else Matters’ı dinleyebileceği bir parça olmasıdır. Bilhassa James Hetfield’in yumuşak vokalleri ve Jason Newsted’in de artık ne yaptığının duyulabilir olması Nothing Else Matters ve Black Albümü bütün dünyaya tanıtmıştır.

Load ve Reload dönemi – Yeni açılım yeni Metallica

Black Albümün başarısı grubun kaderini tamamen değiştirmişti. Bir röportajında James “Cliff Burton yaşasaydı Load ve Reload albümleri hakkında ne düşünürdü” sorusuna kesinlikle karşı çıkardı ve benim düşündüğüm gibi düşünürdü bu konuda diye cevap vermişti. Burada anlayacağımız; grubun karar verme mekanizmasının en azından bu dönemde Lars Ulrich’in elinde olduğu ve daha “old school” bir düşünce tarzına sahip James’in Lars’a bütünlüğü bozmama adına ayak uydurduğudur. Peki neden bu dönem bu kadar farklı bir algı yaratmıştır?  Cevabı ise Metallica dönemin “sert çocukları” imajına biraz popüler kültür, biraz güncel müzik ve “rock” ögeleri katmasıdır. Sahnelerde deliler gibi sallanan saçları hepsinin kesilmiş, kliplerin ardı arkası kesilmemiş ve aynı dönem metal gruplarının genel olarak yaptığı “köklere ve yapılan müziğe sahip kalma” anlayışından uzaklaşılmıştı. Aslında Metallica sahip olduğu küresel dinleyici kredisini kendi yaptığı müziğin evrimsel sürecini dilediği gibi yönlendirerek kullanmıştı. Bu da demek oluyordu ki bazı noktalarda verdikleri “tavizler” onlara yeni kapılar açacak ve belki de yeni bir dinleyici kitlesiyle isimlerini çok daha ileriye taşıyacak şekilde büyütecekti. Piyasaya oynamak ve “ağır abi” imajlarından ödün vermek Metallica’nın artık herkesin bildiği bir rock/metal grubu olmalarını sağladı. Bireysel bazda bakıldığında Load da Reload da çok kaliteli ve iyi işlenmiş parçalardan oluşan kaliteli albümlerdir. Fakat ne kadar “Metallica” olduğunun cevabını Lars’ın yönlendirdiği bu yeni açılım ve akabinde gelen “ikonik figürleşme” durumu bize oldukça iyi bir şekilde anlatır.

Tamam mı devam mı – St. Anger

Son stüdyo albümünün üzerinden geçen 6 sene, grup üyelerinin artık yuva kurup aileleriyle vakit geçirme gayesinde olan “yetişkinler” olmaları, James’in alkol sorunu ve terapi süreci; Jason Newsted’in grup içi adaletsizliğini artık kaldıramıyor olup yollarını ayırması, gerilen ilişkiler ve birlikte müzik yapmaktan uzak kalınan günler... bütün bu yukarıdaki sebepler ve daha fazlası Metallica üyelerinin de bütün Metallica fanlarının da bu soruyu sormalarına neden olmuştu o yıllarda; “Tamam mı devam mı?”. Üstüne üstlük grubun aynı dönemde bütün bu süreci anlatan belgeselleri “Some Kind of Monster” ın da bu süreçte çekiliyor olması işleri biraz daha zorlaştırmıştı. Zaten bütün bu dönemin en iyi şekilde algılanması için kesinlikle bu belgeselin izlenmesini öneriyorum; içinde Dave Mustaine ile Lars Ulrich yüzleşmesinden tutun da Lars-James kavgalarına ve görüş ayrılıklarına; grubun yeniden üretim sürecinde yaşadıkları zorluklara kadar birçok dinamiği çok iyi bir şekilde yansıtmış bir belgeseldir. Bu sürecin gruba ve Metallica olgusuna yaptığı etkiyi tartışacak olursak; Load ve Reload döneminin maddi ve manevi getirileri çok büyük olsa da gelen eleştriler ile bu zor dönemde üreteceksek köklerimize biraz dönelim sert müzik yapalım algısı öne çıkar fakat yine yeni ve çok riskli bir deneme yapılır; alıştığımız Kirk Hammett soloları olmayan ve bu sololardan yoksun parçalar. Lars ile James bunu yeni müzik anlayışına ayak uydurma olarak görecektir fakat bu sefer doğru bir karar almadıklarını akabinde çıkaracakları yeni albümlerinden soloları geri getirip Metallica’yı Metallica yapan en büyük ögelerden birinin de bu sololar olduğunu görerek anlayacaklardır. Belki bu sefer Metallica’nın stratejisi tutmamıştı ve St.Anger albümü bir yeniden doğuştan öte pek de başarılı sayılmayan bir deneme olarak grubun diskografisinde yer  alacaktı fakat bu süreçteki bütün zorluklara rağmen “Tamam mı devam mı” sorusuna “devam” diye karşılık verdikleri için bu fetret devri de grubun yeni bas gitaristi Robert Trujillo’nun da bitmek bilmeyen enerjisi ve kattığı farklı müzikalite ile bitecekti.

Köklere “gerçek” dönüş

Sene 2008’i gösterdiğinde artık Metallica dünyada en çok bilinen metal grubu idi. Küresel anlamda bilinirlik kazanma konusunda yaptıkları doğrular yanlışlardan şüphesiz fazlaydı ve bu nedenle piyasayı domine eden ve kült bir alt kültür oluşturmuş ikonik bir grup olmuştu. Artık tamamen istedikleri albümleri ve parçaları yapma vakti gelmişti, son derece rahat olgun ve oturmuş dinamiklerle birlikte. Bu süreçle birlikte “Death Magnetic(2008) ve “Hardwired....to Self-Destruct”(2016) albümleri geldi. Metal müzik artık yaşlanan neferleri eski Metallica enerjisini bu albümlerde geri getirmiş hem Hammett’ın soloları geri gelmiş hem eski agresifliğe kavuşulmuştu. Sosyal farkındalık yaratma amacında mesajlar içeren parçaların da geri gelmesi saygın Metallica imgesine bir hayli katkı sağlamaya devam ediyordu. Her ne olursa olsun bütün bu süreçleri atlatan ve birçok yol ayrımı yaşayan bu grubun satranç tahtasındaki hamleleri çoğunlukla doğru yapması, onların küresel bilinirlik kimliğini oluşturan en büyük öge idi. 1982 yılında iki hevesli genç tarafından temelleri atılan bu oluşum artık kendi tarihsel olgunlaşma doğrusunu oluşturmuş ve bu doğrultuda farklı dinamiklerle sürekli evirilen ve gelişmeye devam eden bir alt kültür halini almıştı. Bir yandan apolitik yaklaşımlarını hiç bozmamaları da her kesimden, her etnik kökenden insanın bir şekilde ilgisini çekmelerini sağlamış ve prote kimliklerinden ziyade müzisyen kimlikleriyle çok sağlam bir temel eşliğinden var oluyorlardı.  

Hemen hemen rock müzik veya metal müzik dinleyen herkesin en az bir Metallica şarkısında anısı ve yaşanmışlıkları vardır. Bunun sebebi Metallica bize bu çeşitliliği vermiş; bir yandan hem kendi “sert” kemik kitlesini onlarla tutmayı başarırken bir yandan da yeni kitleleri farklı yaklaşımlarıyla kendi dinleyici kitlelerine tarihsel zaman düzlemlerinde katmışlardı. Yeniliklere açık olup bir şekilde kendi kimliklerini de ayakta tutmaları onları bize sevdirdi. İşte bu bütün dinamikler neden Metallica’nın dünyada en çok bilinen metal grubu olduğunu ve bu kadar küresel bir üne sahip olduğunu açıklıyor.   

Instagram

BU İÇERİĞE EMOJİYLE TEPKİ VER!
Helal olsun!
Hoş değil!
Yerim!
Çok acı...
Yok artık!
Çok iyi!
Kızgın!

ONEDİO ÜYELERİ NE DİYOR?

Yorum Yazın
ben-ve-kendim

Herkes bilir ki; St. Anger: Tamam!

ramonelindio

Load albümünü beğenmeyip ilk 4 albüm metallica'sıydım. Daha sonra Load albümüne haksızlık edildiğini fark edenlerden oldum.Cliff ölmese Dave Mustaine grupta kalsaydı. Değil Metallica,metal müzik tarihi bambaşka bir yerde olurdu.Öyle büyük bir grup Metallica

brazian

90 öncesi metalika güzel 90 sonrası metalika sevenleri için güzeldir heralde. Herkes değişir kimisi güzel olur kimisi pek güzel olmaz.

semboliksizofrenik

Çünkü neden olmasın?😂

Görüş Bildir