EKONOMİ

Merkez Bankası'nın hikayesi aslında uzun ama biz şöyle özetleyelim; 2021 Eylül ayı enflasyon %19,58, faiz %19, dolar/TL 8,30'larda. Çekirdek enflasyon, ihracat, fiyat istikrarında cari açık söylemleri eşliğinde faizler indirilmeye başlandı. Yılsonuna kadar 19'dan 14'e indi.  Temmuz 2022, 7 aydır yüzde 14'te sabit tutulan faizler ile enflasyon %78,62, dolar/TL 17,66 seviyesinde. Bugün gelen 7. sabit tutma kararı ile uzmanlar ne demiş bakalım istedik.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB), piyasaların beklentileri doğrultusunda haftalık gösterge repo faizinde değişikliğe gitmedi.

Merkez Bankası'nın rezervleri tartışaladursun bugün faiz kararı öne çıkarken, kritik karar beklentisi piyasalarda gerilimi artırıyor. Çünkü dünyada gerilim artıyor. Enflasyonist küresel ekonomide resesyon tartışılırken Türkiye'nin kendine özel hali daha da dikkat çekiyor. Dikkat çekmenin yanısıra ekonomistler uyarılarını sürdürüyor.

Amme Alacakları İçin Uygulanan Gecikme Zammı Oranının Yeniden Belirlenmesine İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı. Kısaca kamu alacaklarında gecikmelere uygulanan 'zam', 'borç faizi' gibi de algılanabilir ancak faizden farklı olarak oran yükseltildi. Geçtiğimiz günlerde silinen KYK borcu gibi güncel konulardan yola çıkarsak, vergi, prim vb ödemelerde geciken kamu alacaklarında uygulanan gecikmede cezası oluyor. Uzmanlar artışı yorumlarken, bir çeşit alacak faizi olan orandaki artış yüzde 502nin üzerinde gerçekleşince 'nass' akıllara geldi.

Bugün paranın gündeminde 2 merkez bankası faiz kararı bulunuyor. Bir Türkiye, diğeri Avrupa. Enflasyon baskısı karşısında, ECB, geç olarak nitelendirilen ve parite üzerinden sinyalleri verilen kararın artırım yönünde açıklanması bekleniyor. Dünya genelinde enflasyon ve resesyon beklentileri fiyatlamaları zorlaştırırken, ABD'de piyasalar bilançoların etkisiyle bu endişeleri göz ardı etmiş gibi görünse de makroekonomik veriler risklerin devam ettiğini gösteriyor. Yurt içinde ise Merkez Bankası'nın verdiği sinyaller faizlerde değişim beklentisi yaratmazken, oynaklığın genel olarak yüksek olması beklenen bir gün olacağına uzmanlar dikkat çekiyor.

Fiyat İstikrarı Komitesi'nin beşinci toplantısı, Hazine ve Maliye Bakanı Dr. Nureddin Nebati başkanlığında 20 Temmuz'da gerçekleştirildi.Fiyat İstikrarı Komitesi toplantısı sonrasında yapılan açıklamada, 'Kamu fiyat politikalarının, enflasyonla mücadele konusundaki kararlılık ve mali disiplin çerçevesinde belirlenmeye devam edilmesine karar verilmiştir' denildi.

Piyasalar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası(TCMB) ve Avrupa Merkez Bankası(ECB) tarafından açıklanacak faiz kararlarına odaklanacaklar.

Fitch Ratings, geçen hafta 9 Temmuz'un ilk saatlerinde Türkiye'nin kredi notunu B+'dan B’ye indirirken görünümü de “negatif” olarak bırakmıştı. Bu hamle sonrasında Türkiye'de geçen hafta resmi tatillerle geçerken bu haftaya yoğun gündemle başladı. Fitch de bu yoğun gündemde eşlik ederek ülke notu sonrasında 8 belediye, Varlık Fonu ve 12 önemli şirketin de notunu düşürdü.

Faiz artarsa elimdeki dolar ne olur? Bu kur şak diye gevşer mi sizce? Ya enflasyon o da hemen mi düşer diyorsunuz? Peki 200 baz puanla faiz artışı söylendiği gibi gelirse yeter mi?

Geçen yıl temmuz ayında TÜİK'in açıkladığı tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %1,94 oranında artarak yıllık %17,53 olarak açıklanmıştı(Haziran 2021'e ait enflasyon oranı). Bu yıl aynı dönem enflasyonumuz ise aylık %4,95 artış ile yıllık %78,62 oldu. Aynı dönemde dolar/TL 8,56 olurken, bugün 17,58 seviyesinde. Bu veriler yeterince üzücü görünürken, içinde yaşarken sinirlerimizi bozmamak için görmezden geldiğimiz temel ihtiyaç fiyatlarındaki değişimi de gözünüze sokmak istedik. Çünkü geçen yıl bu ürünlerin KDV'si daha yüksekti. Enflasyonla mücadelede ilk adımlarımızdan olan vergi indirimi o dönem yansıdı yansımadı tartışmalarına maruz kalmıştı. Üretici enflasyonunun ve akaryakıt maliyetleri gibi kalemlerin nasılsa önemi yok diyemeyeceğimizi bu içerik ile daha iyi anlayabiliriz.

Geçen hafta resmi tatil nedeniyle açıklanmayan haftalık verilerde yerli yatırımcıların bayram öncesinde döviz mevduatlarında 1 milyar 59 milyon dolar düşüş görülürken, yabancı yatırımcılar Borsa'da hisse satışına devam etti. Merkez Bankası'nın çok konuşulan rezervlerinde de düşüş devam ederken net rezervlerin 20 yılın en düşük seviyesine gerilediği görüldü.

Enflasyondaki yükseliş TÜİK'e göre yılın ilk altı ayında yüzde 42,35, yıllık 78,62 oranında olurken, gıda enflasyonu ise yüzde 93,93 oluyor. Vatandaşların marketlerde bu enflasyonu daha yüksek hissettiği bilinirken, fiyatları ile ünlü Meclis Lokantası da zamlardan nasibini aldı. Devletin harcamalarındaki artış da enflasyondaki yükselişin etkisini gözler önüne serdi. Yüzde 50'ye varan zamlar gelen lokantada en pahalı yemek ne kadar oldu?

Gelişen teknoloji ile hayatlarımızda belki de hiç olmadığı kadar yoğun yaşıyoruz. Bize yardımcı olacak bir çok uygulama var ama hiç bir şeye vakit bulamıyoruz. Diğer yandan da 2020'de hayatımıza giren pandemi ile evlere kapanmak hayatımızda bazı şeyleri köklü bir şekilde değiştirdi. Evden çalışmaya, sosyalleşmeye, spor yapmaya, eğitilmeye alışırken, ilk çıktıkları noktadan çok çok farklı yerlerde olan e-ticaret siteleri artık ayrılmaz parçamız oldu. Doğal olarak bu konuda eksik görülen alanlarda da yasal bir düzenleme yapıldı. Bu düzenleme ise şimdilerde uzmanların diline düştü. Bakalım neler demişler?

Varlık fiyatlamalarındaki resesyon ve enflasyon korkusu baskısı, ABD'de şirket bilançolarının geçen yıla oranla gerilese de beklentilerin üzerinde kalan karları endişeleri ötelerken, Fed'in temmuz toplantısında beklentiler dahilinde 75 baz puan faiz artışına gideceği ihtimali ile dolar endeksinde düşüş eğilimi sürünce piyasalar derin bir nefes aldı.

Tüketici güven endeksi 68,0'e yükseldi. Geçen ay tüketici güven endeksinde son 10 yılın dip seviyesi görülürken, bu ay görülen yükselişle endeks nisan ve mayıs aylarının da üzerinde gerçekleşti.