EKONOMİ

Ticaret Bakanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, Temmuz ayında geçen yılın aynı ayına göre; ihracat %13,4, ithalat %40,8 artarken, Ocak-Temmuz döneminde ise ihracat %19,1, ithalat %40,7 arttı. Kaynak: Ticaret Bakanlığı

Kısaca pandeminin Vuhan'ı minvalinde girişimizi yapalım. Son 1 yıldır ne diyorduk? Eylül 2021'de başlayan faiz indirimlerinin yanlış zaman yanlış insan gibi Kış Güneşi tadında etkisi, dolar/TL'de bir fırlatma rampasına dönüştü. Uzaydan KKM ile döndürdüğümüz kurun gözüyse hep yükseklerdeydi. Yani Eylül 2021'e yüzde 19'la başlayan politika faizi 16 Aralık 2021'de 14'e inince, 8,3054 seviyesinden 20 Aralık'ta 18,40'a yol buldu. KKM geldi 18,40'tan 3 günde 10,23'e geriledi. 7 günde 13,94'e çıktı. 7 ayda da 17,96 seviyesine ulaştı. Daha kısa anlatamazdık ama bunu daha farklı anlatanlara da bakalım istedik.

Son yıllarda Türkiye'deki enflasyon artışını küresel olgularla açıklamaya çalışanları görüyoruz. Küresel derken, dış güçlerden bahsetmiyoruz. 'Dünyada da enflasyon var', adeta kavgada yumruk saymayanlar gibi 'Sen bir de onları gör yeğenim' ya da 'Avrupa bildiğiniz Avrupa değil' gibi olanlardan bahsediyoruz. Ekonomiden bir nebze anlıyorsak ki anlıyoruz, doğruluk payı olduğunu biliyoruz. 'Ama' dememek için 'Ancak' diyerek cümlelerimizi başlatma gayretiyle diyoruz ki arada çok farklar var. Enflasyonun yapısından şekline, hızından cinsine, çok farklıyız. Alım gücümüz farklı, ekonomik yapılarımız farklı, enflasyon nedenlerimizde dahi kesişim kümemiz çok farklı.

Birkaç yılda üç katına artan kur, hiperenflasyona ramak kalan veriler elbette herkesin belini büktü. Hepimizin yaşam standartları birkaç kat düştü. Enflasyonun en çok etkilediği kesimlerden biri de araç sahipleri. Çünkü bir yıl içinde zorunlu trafik sigortalarında yüksek artışlar söz konusu. Zorunlu olmayan ama olası bir kaza durumunda iş gören kaskolarda ise durum daha kötü. Birkaç yıl öncesinin araç fiyatlarına aracınızı kaskolatabiliyorsunuz.

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi, Tayvan'ı ziyaret ederek Çin ile gerilimi artırınca piyasalarda da oynaklık arttı. Dünyada gündem bu konu etrafında şekillenirken, yurt içinde enflasyon ana gündemde. TÜİK'in açıkladığı enflasyon verileri piyasalarda karşılık bulmazken, global gelişmeler fiyatlamalar üzerinde daha etkili oluyor.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), geçen yılın sonralarında reşit olarak ayrı eve çıkan sonra da biraz rayından çıkan Tüketici Fiyatları Endeksi olarak da tabir edilen TÜFE olarak kısaltılan enflasyon verisi çok hızlı büyüdü. Günler nasıl geçti anlamadık ama ne olduysa son 1 yılda oldu ama enflasyon yüzde 80 olmadı.

Haziran 2023'te yapılması planlanan Türkiye'de genel seçimler için anketlerin sıklığı ve yoğunluğu giderek artıyor. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 100. yılında yapılacak olan seçimlere tüm siyasi aktörler ekstra önem verirken, bir kırılım noktası olarak görülerek seçim atmosferine erkenden girdik. Ancak seçim hesabı yapanları hem dünyada hem de içeride hızla gelişen hesaplanamayan bir sorun bekliyordu: Ekonomi. 90'larda siyaset ve ekonomide sorunlu yıllar geçiren Türkiye'de eski Cumhurbaşkanlarından Süleyman Demirel'in dediği gibi, 'boş tencerenin yıkamayacağı iktidar yoktur' mu? Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dediği gibi yılbaşından sonra düzlüğe ulaşmak mı? Anketler ne diyor?

TÜİK verilerine güven azalması üzerine bağımsız bir grup akademisyenin bir araya geldiği ENAGrup Temmuz ayı enflasyonunu açıkladı. Tüketici Fiyat Fiyat Endeksi (E-TÜFE) Temmuz ayında yüzde 5,03 artış gösterdi. Bu da yılık enflasyonu  yüzde 176,04'e çekti. ENAG'ın ardından Türkiye İstatistik Kurumu da enflasyon verilerini açıkladı. *TÜİK' e göre tüketici fiyatlarında beklenti %3,00 iken Temmuz'da aylık enflasyon %2,37 gerçekleşti. TÜİK'e göre tüketici fiyatlarında Temmuz ayı yıllık enflasyon beklentisi %81,19 iken %79,60 oldu. ENAG ve TÜİK'in yıllık enflasyon hesaplamalarında fark 100 puana yaklaştı.

Yurt içinde haftanın merakla beklenen verisi olan enflasyon rakamları açıklanacak. Yurt dışında hizmet PMI ve ABD fabrika siparişleri takip edilecek.

Geçen yıl yüzde 17,53 olan enflasyon 2022'de aynı dönemde yüzde 78,62 olurken, yarın açıklanacak olan Temmuz 2022 enflasyonu öncesinde ENAG verileri de merakla bekleniyor. Enflasyondaki yükselişte TÜİK verileri tartışıladursun zamların tam sıralı listesi hazırlandı.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Sektör Meclisleri İstişare Toplantısı, TOBB Başkanı M. Rifat Hisarcıklıoğlu’nun ev sahipliğinde, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Şahap Kavcıoğlu ile TOBB bünyesindeki 65 Sektör Meclisi’nin Başkanları ve üyelerinin katılımıyla gerçekleştirildi.Reel sektörün finansmana erişim şikayetlerinin sürdüğü görülürken, Hisarcıklıoğlu da bu konuya vurgu yaptı.

Geçen cuma günü İstanbul Sanayi Odası üyeleri ile bir araya gelen Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu, bugün de Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin konuğu oluyor. Sektör buluşmaları uzun yıllardır özellikle reel sektör temsilcileri ile TCMB başkanları tarafından yapılırken, karşılıklı görüş alışverişi ise ekonominin gidişatı açısından önemli görülür ancak cuma günü İSO toplantısında, Kavcıoğlu ile sanayiciler bir miktar gerilmiş gündem olmuştu.

Finans dışı firma net döviz pozisyonu mayıs ayında 105,8 milyar dolar açık verirken, TCMB'nin verilerine göre kısa vadeli net döviz pozisyonu 61,53 milyar dolar fazla verdi.

2020 yılı sonlarında pandemi ekonomileri sarsarken, Türkiye kendi iç dinamikleri ile bu sarsıntıyı atlatmaya çalışıyordu. 8 Kasım Pazar gecesi bir istifa gündeme bomba gibi düştü. Oysaki daha 24 saat önce gece vakti Resmi Gazete'de Merkez Bankası Başkanı Murat Uysal'ın 16 ayda görevden alınarak yerine Naci Ağbal'ın getirilmesinin yankıları sürüyordu. Cumayı cumartesi bağlayan gece Merkez Bankası sarsılırken, pazarı pazartesiye bağlayan gecede de Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, Instagram hesabından yayınladığı bir metinle istifa ya da görevden af talep etmişti. Naci Ağbal'ın çevresinde döndüğü düşünülen bu gelişmeler sonrası boşalan Hazine ve Maliye Bakanlığı koltuğuna ise 2 gün sonra 10 Kasım 2020'de eski Hazine müsteşar yardımcılarından ulaştırma ve kalkınma bakanlığı da yapmış olan Lütfi Elvan getirildi. Sonra işler bazıları için biraz karıştı.

Geçen hafta Merkez Bankası Başkanı Şahap Kavcıoğlu, uzun zaman sonra çıktığı kameraların karşısında 2 günde herkesi şoke etti. Önce Enflasyon Raporu toplantısında hem sunumu hem soru-cevap kısmındaki söylemleri ve tutumu, sonra da İstanbul Sanayi Odası toplantısında yine hem söylemleri hem de sanayicilerle diyalogları gündem oldu. Merkez Bankası'nın enflasyon raporu, döviz verileri, KKM gibi alanlar incelenince aslında Kavcıoğlu'nun gergin olmasının sebeplerinin çok açık olduğu görülüyor. Arka kapı satışlarını hesaplayan ekonomistler ile yabancı para girişinin yolunu açıklayan ekonomistler aslında yol gösteriyor ancak sorunun gitgide büyümesi daha olası görülüyor.