Avrupalılara Adana Sıcağını Tattıran Sıcak Hava Dalgası Neden Ölümcül Oldu?
Fransa, Almanya, Belçika, İngiltere... Avrupa'yı etkisi altına alan olağanüstü sıcak hava dalgası, sıcaklık rekorları kırılmasına neden oldu. Ülkeler, tarihlerinin en sıcak günlerini yaşarken binlerce insanın sıcak hava nedeniyle hayatını kaybettiği kaydedildi. WHO Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, 21 Haziran'dan bu yana Avrupa'da 'yüksek sıcaklık bağlantılı' 1.300'den fazla ek ölüm yaşandığını açıkladı.
Peki Avrupa'daki bu sıcaklığın ölümcül olmasının sebebi nedir?
Bu durum sadece Avrupalıların alışık olmamasıyla açıklanabilir mi?
Uzmanlara göre, tek neden bu değil.
Avrupa, son günlerde görmeye alışık olduğumuz Avrupa değil.
Sıcak hava dalgasının etkisini sürdürdüğü Avrupa'da sıcaklık rekorları üst üste kırılıyor. Euronews'in aktardığına göre, Fransa tarihinin en sıcak gününü yaşadı, İngiltere'de haziran ayındaki en yüksek sıcaklık kaydedildi, İspanya'da 1950'den bu yana en yüksek günlük ortalama sıcaklığa ulaşıldı, Almanya'da ise kayıtlar başladığından beri ölçülen en yüksek sıcaklıklar son üç günde ölçüldü.
İnsanlar serinlemek için kendilerini nehir kıyılarına attı, mesai saatleri değiştirildi, farklı farklı yöntemler geliştirildi. Fransa'da aşırı sıcaklar nedeniyle on binlerce hane elektrik kesintileriyle karşı karşıya kaldı. Louvre Müzesi ve Eyfel Kulesi gibi simge yapılar aşırı sıcak nedeniyle normalden erken kapatıldı.
Sıcaklıklar 40 derecelerin üstüne çıkıyor.
Fransa'da gündüz ve gece sıcaklıklarının ortalamasının 1947'den bu yana ilk kez 30 dereceye ulaştığı kaydedildi. Ülke genelindeki 41 meteoroloji istasyonunda sıcaklık 43 derecenin üzerine çıktı. İspanya'da da son günlerde sıcaklıklar birçok bölgede 45 dereceyi aştı. Gece sıcaklığının ise 30 derecenin altına düşmediği kaydedildi. İngiltere'de Gosport kentinde 36,1 dereceyle haziran ayının en yüksek sıcaklığı kaydedildi. İtalya'nın kuzey ve orta kesimlerinde 16 bölgede kırmızı alarm uygulandı.
Aslında sıcaklıklıklara baktığımızda bizlere 'aşırı' gelen bir durum yok ortada. Türkiye'de sıcaklık rekoru, 25 Temmuz 2025'te Şırnak'ın Silopi ilçesinde kırılmış ve termometreler 50,5 dereceyi göstermişti.
Aynı dönemde Şırnak'ın Cizre ilçesinde 49,4 derece, Mardin'in Kızıltepe ilçesinde 49,6 derece ve Nusaybin'de 49,3 derece gibi oldukça yüksek sıcaklıklar ölçülmüştü.
Fakat bizlere düşük gelen sıcaklıklarda Avrupalılar yaşamakta resmen zorlandı.
'ICE Berlin-Hamburg seferinde insanlar omuz omuza duruyor. Tüm tuvaletler kilitli. Bistro kapalı, klima arızası nedeniyle bir vagon kullanılamaz durumda. İnsanlar yerde de oturuyor. Acil çıkışlar tıkanmış. Anonslar çalışmıyor. Kısa süre içinde bir istasyonda tuvalet molası verilecek.'
👇🏻
Herkesin aklında ise aynı soru var: Avrupa'daki sıcak hava neden ölümcül?
Öncelikle Avrupa'da klima kullanımının yaygın olmadığını belirtelim.
Avrupa'da klima kullanımı yasak değildir ancak bizim ülkemizde olduğu kadar da yaygın değildir. Avrupa’daki yaklaşım, klimanın kendisini yasaklamak değil; klimanın nerede, nasıl, hangi sıcaklıkta ve hangi teknik şartlarla kullanılacağını kurallara bağlamaktır (birçok şeyde olduğu gibi.) Bu nedenle Avrupa’da klima konusundaki düzenlemeler daha çok enerji tüketimi, gürültü, dış ünite yerleşimi, tarihi yapıların korunması ve çevreye etkiler üzerinden şekillenir.
Avrupa'daki evlerin birçoğu eskidir ve dış cephe görünümünü bozmamak adına vatandaşlar klima taktırmaz. Ayrıca kamusal alanlarda bulunan klimaların da belirli bir derecesi vardır.
Reddit kullanıcıları, klimasızlıkta yaşadıkları durumları şöyle anlatıyor:
'Binalar, yaşadığınız yerin iklimine göre tasarlanır. Örneğin sıcak yerlerde klima vardır veya binalar hava akışı olacak şekilde tasarlanmıştır. Avrupa'da kliması olmayan çok eski binalar var. Bu binalar ayrıca mümkün olduğunca sıcak kalacak şekilde tasarlanmıştır çünkü Avrupa'da genellikle soğukla mücadele sorunu vardır, sıcaklıkla değil... Sosyal hayat da buna uyum sağlamamış. Çok çok sıcak ülkelerde, insanlar genellikle daha uzun bir öğle molası verirler ki gece geç saatlerde ve sabah erken saatlerde çalışabilsinler, yani sıcağın en kötüsünden korunurlar. Sıcağa alışkın olmayan insanlar da sıcağı hafife alırlar ve bu ölümlerin çoğu, gün ortasında spor veya bir aktivite yapmak için dışarı çıkan insanlardır.'
Avrupa, Omega Blokajı'na hazırlıksız yakalandı.
Avrupa'nın maruz kaldığı sıcak hava dalgalarının sayısı, yıllar geçtikçe artıyor. Avrupa, 1950 ve 1999 yılları arasındaki 50 yılda yalnızca 5 büyük sıcak hava dalgası yaşarken, 2000-2021 döneminde bu sayı 18'e yükseldi. Uzmanlar, günlerce aynı bölgede kalarak Avrupa'yı kavuran bu yüksek basınç sistemine 'Omega blokajı' diyor.
Omega blokajı denilen sistem, sıcak havayı aşağı doğru bastırırken, bulut oluşumunu engelliyor, güneş ışınlarının zemini sürekli ısıtmasına neden oluyor ve Sahra'daki çok sıcak havanın Batı Avrupa'ya taşınmasını kolaylaştırıyor. Atmosferde meydana gelen ve belli bir bölgeyi uzun süre boyunca etkisi altına alan yüksek basınç sistemiyle oluşan bu olağanüstü koşullara 'ısı kubbesi' (heat dome) de deniyor.
Yani sorun yalnızca sıcak hava değil, sıcak havanın kıta üzerinde hapsolması. Yüksek basınç, havayı yukarıdan bastırarak aşağı doğru itiyor. Bu durum, hava moleküllerinin sıkışmasına ve daha da ısınmasına yol açıyor.
Trafik, betonlaşma, endüstriyel faaliyetler...
'Isı Adası' terimi, trafik, betonlaşma, endüstriyel faaliyetler gibi nedenlerle şehirlerin kırsal kesimlerden belirgin şekilde daha sıcak olması anlamına geliyor. Şehirlerin yapısı da Avrupa'daki sıcaklık krizinin önemli bir parçası olarak karşımıza çıkıyor. Özellikle sıcaktan değil, soğuktan korunmak için tasarlanan Avrupa şehirleri, sıcak hava dalgasıyla karşılaştığında bu sıcaklığı atamıyor.
Hava sıcaklığının 38 derece olduğu bir günde çim sıcaklığı 40 derece civarında kalabilirken asfalt sıcaklığı 65 dereceye kadar yükseliyor. Tabii gece olunca sıcaklığı depolayan asfalt ve beton, bu sıcaklığı düşüremiyor. Ayrıca Avrupa'nın özellikle kuzey kesimlerinin güneş alma süresinin ne kadar uzun olduğunu hatırlatmakta fayda var.
Alanında uzman isimler, Avrupa'nın sıcak havayla mücadele etmek için birtakım önlemler alması gerektiğini belirtiyor: 'Şehirlerimizde bizi aşırı sıcaktan korumaya odaklanan gölgelendirmelere, ağaçlara, serin yüzeylere, bina yönetmeliklerine ve yeni malzemelere ihtiyacımız var.'
Yani Avrupa'daki 'hissedilen' sıcaklığın bu kadar etkili olmasının nedeni, hem insanların hem de şehirlerin bu duruma alışık olmaması.
BBC'nin konuyla ilgili videosuna buradan ulaşabilirsiniz:
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Yorum Yazın