Bildiğiniz üzere günümüz ilişkileri için pek çok yeni kavram ortaya çıktı. Love bombing, ghosting ve breadcrumbing gibi. Bir de yalnızca ikili ilişkilerde değil, hayatımızın pek çok alanında karşımıza çıkabilen 'gaslighting' var. Bir olayı birebir yaşamış olsak bile karşımızdaki kişinin 'Öyle olmadı, sen yanlış hatırlıyorsun' demesi, zamanla kendi hafızamıza ve algımıza olan güvenimizi sarsabiliyor. Gaslighting de tam olarak bu durumu tanımlıyor.
İçerik üreticisi Yağız Şenol, bu ifadenin adını aldığı klasik filmin hikayesini anlattı. Şenol'un anlatımıyla bir katilin evde gizlice mücevher ararken karısını kendi aklından şüphe ettirdiği sahneler, kavramın kaynağını gözler önüne serdi.
Peki gaslighting ifadesi nereden geliyor?
Kavramın adı, 1938 yılında yazılan Gas Light adlı tiyatro eserinden ve bu eserin 1944 yapımı sinema uyarlaması Gaslight filminden geliyor. Filmde Ingrid Bergman ile Charles Boyer'in başrolleri paylaştığı hikaye, bir katilin zengin bir kadını öldürüp mücevherlerini çalmaya çalışmasıyla başlıyor. Cinayetin ardından adam, kadının yeğeniyle bir araya geliyor ve onunla aynı evde yaşamaya başlıyor. Asıl amacı ise yıllar önce bulamadığı mücevherleri evin içinde aramak.
Bunun için genç kadını adım adım kendi aklından şüphe ettirmeye başlıyor. Ona mücevher ve saat hediye ediyor, ardından bunları kaybettiğini söyleyerek onu suçluyor. Kendi eşyalarını kadının eşyalarının arasına saklıyor ve sonra gidip kadını hırsızlıkla suçluyor. Gelen mektupları kadın göremeden çalıyor ve ona kimsenin onu özlemediğini, kimsenin yazmadığını söylüyor.
Adam bu sırada gizlice çatı katına çıkıp mücevherleri arıyor ve aydınlanmak için gaz lambalarını yakıyor. Evin diğer katlarındaki lambaların kısılması ise kadının dikkatinden kaçmıyor. Yukarıda biri olduğunu düşünüyor ancak kocası ona bunun yalnızca hayal ürünü olduğunu söylüyor. Zamanla kadın, gerçekten kafayı yediğine inanmaya başlıyor. Fakat günün sonunda hikaye kadının haklı çıkmasıyla bitiyor ve adam yakalanıyor.
Günümüzde de bir insanın gerçeklik algısını sarsmaya yönelik bu tür psikolojik baskılar, kavramın adını aldığı bu hikayeden hareketle gaslighting olarak adlandırılıyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu videolar da ilginizi çekebilir;
Yorum Yazın