Kardiyologlar Çoğumuzun Gözden Kaçırdığı Kalp Hastalığı Belirtilerini Açıkladı
Kalp krizi denince çoğumuzun aklına göğsünü tutup yere yığılan biri gelir. Kardiyologlara göre gerçek tablo çoğu zaman bu kadar belirgin değil; belirtiler sinsice başlıyor, gelip geçiyor ve başka rahatsızlıklarla karışıyor. Bu yüzden pek çok kişi 'geçer' diye bekliyor, doktora gitmeyi erteliyor. Üstelik kadınlarda, ileri yaştakilerde ve diyabet hastalarında kalp sorunları belirgin bir göğüs ağrısı olmadan da ortaya çıkabiliyor.
Kaynak: HuffPost
Merdiven çıkmak zorlaşıyorsa sebep yaş olmayabilir
Kardiyologların en sık gözden kaçtığını söylediği belirti, açıklanamayan yorgunluk. Houston Methodist Baytown Hastanesi'nden kardiyolog Dr. Matthew Tran, eskiden rahatça çıkılan merdivenlerin, pazardan dönerken taşınan poşetlerin ya da kısa yürüyüşlerin giderek ağırlaşmasının çoğu zaman yaşa ya da formsuzluğa bağlandığını söylüyor.
Manhattan Cardiology'den Dr. David Rhee'ye göre gündelik işlerden sonra bitip tükenmek ya da her zamankinden ağır nefes almak, kalbin kanı yeterince pompalayamadığı kalp yetmezliğinde görülen bir tablo. Michigan Üniversitesi'nden Dr. Marschall Runge da yorgunluğun göğüs ağrısı olmadan tek başına ortaya çıkabildiğini, buna rağmen kalp damarlarından birinde ciddi bir tıkanıklığa işaret edebileceğini belirtiyor. Dinlenmeye rağmen geçmeyen ya da birden başlayıp giderek artan yorgunluk bu yüzden ciddiye alınmalı.
Mide yanması sanılan şikayet kalpten geliyor olabilir
Yorgunluk kadar sinsi bir başka belirti de mideden geliyormuş gibi hissediliyor. Penn State Health'ten kardiyolog Dr. Michael Farbaniec, kadınların erkeklere göre daha sık bulantı, hazımsızlık ya da midenin üst kısmında rahatsızlık yaşadığını, bunun da çoğu zaman reflü ya da mide üşütmesi sanıldığını anlatıyor. Bu his yemek yerken, yutkunurken ya da ortada belirgin bir sebep yokken ortaya çıkabiliyor.
Rhee bu şikayeti midenin hemen üstünde, ağrıdan çok künt bir sıkıntı ya da bulantı olarak tarif ediyor. Runge'a göre reflü ile kalp damarlarındaki tıkanıklığın yol açtığı belirtiler birbirine çok benziyor; hangisinin söz konusu olduğunu anlamak için doktor muayenesi gerekiyor.
Nefes darlığı çoğu zaman astıma ya da yaşa bağlanıyor
Farbaniec'e göre en sık yanlış yorumlanan belirti ise nefes darlığı. Özellikle kadınlarda ve yaşlılarda bu şikayet astıma ya da akciğer hastalıklarına bağlanabiliyor. Amerikan Kalp Derneği'nin Circulation dergisinde 2023'te yayımlanan bildirgesinde, 75 yaş üstü kalp krizi hastalarının yüzde 44'ünün ana şikayetinin göğüs ağrısı olmadığı aktarılıyor.
Tran, nefes darlığı yavaş yavaş geliştiği için kişinin farkında olmadan merdivenden kaçmaya, yürüyüşlerini kısaltmaya başlayabildiğini söylüyor. Günlük işler sırasında ya da düz yatarken nefesin daralması dikkat edilmesi gereken bir işaret. Runge da uykuda nefes almakta zorlanıp ancak birkaç yastıkla ya da koltukta yarı oturarak rahatlamayı olası bir kalp belirtisi olarak sayıyor; kalp yetmezliğine öksürük de eşlik edebiliyor.
Ayak bileklerindeki şişlik tuzlu yemeğe yoruluyor
Nefes darlığıyla birlikte görülebilen bir başka işaret de dinlenirken bile ayaklarda, bileklerde ve bacaklarda beliren şişlik. Runge bunun, kalbin gereken kanı pompalayacak kapasiteye sahip olmadığını gösterebileceğini ve çoğunlukla kalp yetmezliğine işaret ettiğini söylüyor. Yine de pek çok kişi şişliği akşam yenen tuzlu yemeğe ya da gün boyu ayakta kalmaya bağlıyor.
Runge'un verdiği ipucu basit: Tuzdan ya da yorgunluktan kaynaklanan şişlik kendiliğinden iniyor, kalp yetmezliğine bağlı şişlik ise genellikle geçmiyor. Tran'a göre asıl önemli olan, belirtinin yeni olup olmadığı, bir açıklaması bulunup bulunmadığı, giderek kötüleşip kötüleşmediği ve eforla birlikte ortaya çıkıp çıkmadığı.
Göğüste ağrı yerine baskı hissedilebiliyor
Göğüsteki rahatsızlık da her zaman beklenen şekilde gelmiyor. Pittsburgh Üniversitesi'nden kardiyolog Dr. Agnes Koczo, pek çok hastanın ağrıdan çok göğüste bir baskı hissettiğini söylüyor; bu yüzden hastalara şikayetlerini sorarken seçtiği kelimelere özen gösteriyor. Farbaniec de göğüsteki sıkıntının kalp krizinin hala en sık görülen belirtisi olduğunu, ancak çoğu zaman filmlerdeki gibi şiddetli bir ağrı şeklinde gelmediğini hatırlatıyor.
Farbaniec'e göre damar tıkanıklığına bağlı göğüs sıkıntısı tek bir noktada değil, daha yaygın hissediliyor. Pozisyon değiştirince, hareket edince ya da göğse bastırınca artmıyor. Yanına başka şikayetler eklendiğinde de kolayca gölgede kalabiliyor.
Çene, omuz ve sırt ağrısı da kalbin işareti olabilir
Kalpten gelen sinyal bazen göğsün çok uzağında hissediliyor. Rhee'ye göre çene, sol koltuk altı, omuz ya da sırttaki ağrı, kan akışını sağlayan 'tesisatta' bir sorun olduğunu gösterebiliyor ve bu ağrılar göğüs ağrısı olmadan da ortaya çıkabiliyor. Tran bu durumu, doktorların 'angina eşdeğeri' dediği, kalbin göğüs ağrısı olmadan kana aç kaldığı bir tablo olarak açıklıyor.
Runge, kalpten kaynaklanan çene, boyun ya da sırt ağrısının çoğunlukla eforla tekrar tekrar ortaya çıktığını, ama başka zamanlarda da görülebildiğini söylüyor. Bu ağrıların en sık sebebi kas ve iskelet sistemi olduğundan ayrımı ancak dikkatli bir muayene yapabiliyor.
Sertleşme sorunu kalp hastalığının erken habercisi olabilir
Göğüsle hiçbir ilgisi yokmuş gibi görünen bir belirti daha var. Tran'a göre erkeklerde sertleşme sorunu, altta yatan bir kalp damar hastalığının erken işaretlerinden biri olabiliyor.
Tran ayrıca bazı çalışmalarda uyku bozukluklarının ya da yeni başlayan kaygının da kalp krizinden önce görülebildiğine dikkat çekiyor.
Çarpıntı ve baş dönmesi kaygıya bağlanabiliyor
Kalbin ritmiyle ilgili sorunlar da kolayca başka şeylere yoruluyor. Rhee, baş dönmesi ya da kalbin hızlı veya düzensiz attığı hissinin kalp ritminde bir sorun olduğunu gösterebileceğini söylüyor. Kalpten kaynaklandığında bu belirtilere genellikle göğüste sıkıntı da eşlik ediyor.
Tran da çarpıntı, baş dönmesi ve bayılmanın kalp ritmindeki bir bozukluğun habercisi olabileceğini belirtiyor. Ona göre çarpıntı zaman zaman yanlışlıkla yalnızca kaygıya bağlanıyor.
Her beş kalp krizinden biri sessiz geçiyor
Bazı kalp krizleri ise neredeyse hiç iz bırakmadan geçiyor. Tran'ın aktardığına göre Amerikan Kalp Derneği verileri, her beş kalp krizinden yaklaşık birinin 'sessiz' yaşandığını gösteriyor. Tran, şikayetlerin şiddetinin kalp hastalığının ciddiyetini her zaman yansıtmadığını hatırlatıyor.
Bazı durumlar ise beklemeye gelmiyor. Rhee bayılmayı, şiddetli göğüs baskısının giderek daha sık tekrarlamasını ve dinlenirken birkaç dakikada geçmeyen nefes darlığını hayati tehlike işareti olarak sayıyor. Tran'a göre özellikle nefes darlığı, terleme, bulantı ya da baş dönmesiyle birlikte gelen yeni veya geçmeyen göğüs baskısında vakit kaybetmeden 112 aranmalı. Hastaneye kendi aracınızla gitmeye çalışmamak gerekiyor; ambulans tedaviyi daha yoldayken başlatabiliyor.
Belirtileri not almak doktorun işini kolaylaştırıyor
Acil olmayan durumlarda ölçüt, kişinin alışkın olduğu halden sapma. Eskiden kolayca yapılan işler zorlaşıyorsa ya da yorgunluk, nefes darlığı, bacak şişliği ve çarpıntı yeni başlayıp kötüleşiyorsa, özellikle de eforla ortaya çıkıyorsa aile hekimi ya da kardiyologla konuşmak gerekiyor. Rhee, şikayet başladığında nerede olduğunuzu, ne yaptığınızı, hissin nasıl olduğunu, neyin iyi geldiğini ve ne kadar sürdüğünü aklınızda tutmanızı öneriyor; haftalar geçtikten sonra bunları ayrıntılı anlatmak zorlaşıyor.
Sigara, yüksek tansiyon, diyabet ve ailede kalp hastalığı öyküsü riski artırıyor. Ancak bu risk faktörlerinin olmaması, sorun olmadığı anlamına gelmiyor. Koczo, genç kadınlar gibi beklenmedik gruplarda görülen kalp hastalıkları hakkında artık çok daha fazla şey bilindiğini, şikayetlerinin yeterince ciddiye alınmadığını düşünen hastanın başka bir hekime danışabileceğini söylüyor.
Rhee kalbi bir otomobile benzetiyor: Kapakçıklar kapılara, kalbin pompası motora, ritim elektrik tesisatına, kan akışı da borulara ve sıvılara karşılık geliyor. Arabalar nasıl düzenli muayeneye giriyorsa kalbin de düzenli kontrol edilmesi gerektiğini, tek bir testin her şeyi göstermediğini vurguluyor. Düzenli tansiyon ve kolesterol ölçümü, diyabetin takibi, egzersiz ve sigaradan uzak durmak da korunmanın temelini oluşturuyor.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!
Test
Gündem
Magazin
Video
Bu içerikler de ilginizi çekebilir:
Bu Basit Başparmak Testi Ciddi Kalp Hastalığı Riskini Ortaya Çıkarabilir
Bilim İnsanları İnme Riskini DNA'dan Önceden Gören Yapay Zeka Geliştirdi
Yorum Yazın