Dünya Gözünü Kapadokya'nın Yeraltı Şehrine Dikti: İklim Krizinin Çözümünü Saklıyor Olabilir
Kapadokya'daki Derinkuyu yeraltı şehrinde sıcaklık, dışarıda kar da yağsa kavurucu sıcak da olsa yıl boyunca 15-17 derece civarında kalıyor. Bir zamanlar düşman akınlarından korunmak için kazılan bu tüneller, BM iklim zirvesi COP31'in Antalya'da toplanmasıyla birlikte iklim sığınakları için ilham kaynağı olarak görülüyor.
Detaylar 👇
Kaynak: BBC Future
Derinkuyu'nun tünellerinde sıcaklık, dışarıdaki mevsimden bağımsız olarak yıl boyunca ılıman kalıyor.
Milyonlarca yıl boyunca rüzgar ve yağmurun şekillendirdiği Kapadokya'nın peri bacalarının altında Derinkuyu yatıyor. Dışarıda tipi olsa da temmuz ayının kavurucu sıcağı yaşansa da tünellerin içinde sıcaklık 15-17 derece civarında seyrediyor.
7. yüzyılın ortası ile 11. yüzyılın başı arasında bölgeye akın eden Arap ordularından korunmak için yapılan şehir, bugün farklı bir koruma türüne ilham veriyor. İklim araştırmacıları ve şehir plancıları, Kapadokya'nın yeraltı mimarisinin değişen iklime karşı sığınak planlamasına yol gösterip göstermeyeceğini tartışıyor.
Derinkuyu 1963'te tesadüfen keşfedildi ve 20 bin kişiyi barındırabilecek ölçekte bir yapı çıktı.
Bölgedeki insan yapımı yeraltı sığınakları 1970'lere kadar araştırmacıların gözünden kaçtı. Derinkuyu, 1963'te evini yenilemek isteyen yerel bir adamın bir duvarı yıkmasıyla tesadüfen ortaya çıktı. Duvarın ardında bölgenin altına ağ gibi yayılan bir tünel labirenti vardı.
Kat sayısına dair tahminler 6-12 ile 18 arasında değişiyor, derinliğin ise 85 metreye ulaştığı belirtiliyor. 2,5 kilometreye yayılan şehir 20 bin kişiyi saklayabiliyordu ve yaklaşık 53 su kuyusu ile havalandırma bacasına sahipti. Obruk Mağara Araştırma Grubu'nun kurucu üyesi Ali Yamaç'a göre doğal ya da insan yapımı tüm mağaralardaki sıcaklık, yer üstü sıcaklıklarının yıl boyunca ortalaması oluyor. Yani yazın serin, kışın ılık kalıyorlar.
Roma ve Helsinki gibi şehirler yeraltı alanlarını iklim sığınağına dönüştürmeyi planlıyor.
Türkiye'nin sanayi öncesi döneme göre 2,1 derece ısındığı tahmin ediliyor. Bir modelleme çalışmasına göre İstanbul'da aşırı sıcağa bağlı ölümlerin yüzyıl sonuna kadar on kat artması bekleniyor.
İtalya Çevre Koruma ve Araştırma Enstitüsü'nden (ISPRA) Francesco La Vigna, şehirlerin yeraltını bir kaynak olarak görmesi gerektiğini söylüyor. Ekibi Roma'da hangi alanların iklim sığınağına dönüştürülebileceğini araştırıyor ve taş ocaklarından katakomplara, su tünellerinden antik yeraltı mezarlarına 7 binden fazla yeraltı yapısını haritalandırdı. Bu yapılar şehrin altında yaklaşık 350 kilometrekarelik bir alana yayılıyor. Helsinki'de ise yaklaşık 200 kilometrelik yeraltı ağında oyun alanları, yüzme havuzları, bir müze ve bir kilise bulunuyor. Avustralya'nın Coober Pedy kasabasında halk ise yumuşak kayayı oyarak yeraltında yaşıyor, böylece aşırı havalardan korunurken enerji harcamasını da ciddi ölçüde azaltıyor.
Çökme riski ve havalandırma en acil sorunlar, Kapadokya'nın boş mağaraları ise şimdilik depo olarak kullanılıyor.
Kapadokya, 64 kilometreden uzun Ecemiş fay zonu üzerinde bulunuyor. Fay zonu son 17 bin yılda deprem üretmese de çökme riski sürekli. Yamaç'a göre Kapadokya'yı volkanlar ve erozyon mümkün kıldı, şimdi onu yavaş yavaş aşındıran da bunlar. La Vigna, yapıların teknik olarak değerlendirilmesi ve ancak kararsızlık belirtisi olmadığında güvenli alan olarak belgelendirilmesi gerektiğini belirtiyor. Derinkuyu güçlü havalandırma sistemiyle biliniyor, modern teknolojiler ise hava akışını daha da iyileştirebilir. Helsinki'nin yeraltı sığınakları da bu sayede 6 bin kişiyi barındırabiliyor.
Bugün Kapadokya'daki boş mağara evlerin çoğu patates ve limon depolamak için kullanılıyor. Nüfusu 3 bin kişiyi zor bulan Ortahisar yaklaşık bin mağarayı kiralıyor ve bu mağaralar 5 milyona kadar narenciye kasası alabiliyor. Yamaç, bu mağaraların ısınan yazlarda tehdit altındaki insanlar için de ideal olabileceğini söylüyor. Araştırmacıların hedefi ise yeraltı alanlarını şehir planlama çerçevelerine resmen dahil etmek.
Keşfet ile ziyaret ettiğin tüm kategorileri tek akışta gör!





Yorum Yazın